Μη μου τους κύκλους (της ζωής μου) τάραττε!

 

Ένα μικρό οδοιπορικό στην αγαπημένη μου Μυτιλήνη και μου προσέφερε τόση συμπυκνωμένη πνευματική τροφή σε τόσες λίγες μέρες...

Τι σχέση έχουν ο Ηράκλειτος, ο Σοφοκλής, ο Αρχιμήδης, ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ο Ελύτης, ο Ιγνάτιος Ουγγροβλαχίας, ο Πατριάρχης Ε' και ο Ρήγας Φερραίος...; Όλοι πέρασαν από μπροστά μου αυτές τις λίγες μέρες καθώς περιπλανιόμουν, παρατηρούσα και συζητούσα στους δρόμους της Μυτιλήνης. Ήταν εδώ που πρωτοάναψε τη σπίθα ενός νέου κόσμου συμπαντικού (και σημαντικού) για μένα πριν πολλά χρόνια...

Ξεκινούμε:

Εξηγεί ο Σωκράτης στον Ερμογένη: «Λέει ο Ηράκλειτος, ξέρεις, ότι όλα κινούνται και τίποτε δεν μένει ακίνητο και παρομοιάζει τα όντα με τη ροή ενός ποταμού λέγοντας: ‘δεν μπορεί να μπεις δυο φορές στο ίδιο ποτάμι’» Πλάτων, Κρατύλος, 402a (Α6)

Το ίδιο μαρτυρείται και από τον Πλούταρχο: «Δεν μπορεί να μπει κανείς δυο φορές στο ίδιο ποτάμι, όπως λέει ο Ηράκλειτος, ούτε να κρατήσεις μια θνητή ουσία σε μια μόνιμη κατάσταση» Πλούταρχος, De E apud Delphos, 392b (Β91)

Αυτό ακριβώς βίωσα εδώ ετούτες τις μέρες που πάτησα και  έβαλα το πόδι μου' ξανά στο ίδιο ανθρώπινο ποτάμι μετά από περίπου 14 χρόνια. Είδα τους ίδιους ανθρώπους αλλαγμένους, βουνά που λύγισαν, κορμιά που έπεσαν, χαμόγελα που στράβωσαν, πρόσωπα που ρυτίδιασαν. Η αλμύρα της ζωής; Το αναπόφευκτο του χρόνου; Κάποτε, αναλογίζομαι, ήταν όλα τόσο έντονα, τώρα είναι κάπως αποστασιοποιημένα... Τα πάντα ρει...

Κάνω μια βόλτα στον Άγιο Θεράποντα και πέφτω πάνω στον τάφο του Ιγνάτιου Ουγγροβλαχίας, που στη συλλογική μνήμη έχει λάβει υψηλές θέσεις ήρωα και πρωτοστάτη. Ήταν όμως έτσι...; Υπάρχουν πηγές αρκετές που δημιουργούν μια κάποια άλλη εικόνα... Τα τελευταία χρόνια με απασχολεί έντονα η ιστορία του 1821... (Δεν ήξερα παρεμπιπτόντως ότι οι γονείς του Ιγνατίου ήταν Λακεδαιμόνιοι που ταξίδεψαν στη Μυτιλήνη και εκεί γεννήθηκε ο Ιγνάτιος...).

Και ενώ η μια επιγραφή αναφέρει για τη "σπουδαία" προσπάθεια του Ιγνατίου να απελευθερωθεί ο ελληνικός λαός και να εκδιώξει τους Τούρκους, μια επιγραφή δυο μέτρα μακριά από την πρώτη, γραμμένη στα τούρκικα, γράφει:

«Αδέλφια μου, παρακαλώ σταματήστε εδώ. Η παραμονή σας στον ναό να είναι ήσυχη και με σεβασμό. Ευχαριστούμε.»

Ο λόγος είναι ότι τη Μυτιλήνη εδώ και λίγα χρόνια την επισκέπτονται πάρα πολλοί Τούρκοι καθώς απ' ό,τι έμαθα λόγω καθαρά οικονομικών παραγόντων (υψηλός πληθωρισμός στα απέναντι παράλια της Τουρκίας) συμφέρει τα αδέλφια μας να έρθουν να ψωνίσουν και να κάνουν διακοπές στη Μυτιλήνη παρά στα Μοσχονήσια... Τώρα, πώς γίνεται να συνυπάρχουν αυτοί που υποτίθεται ότι έδιωξαν τους Τούρκους κάποτε (πρώτη κοροϊδία), μαζί με τους σύγχρονους Τούρκους που επισκέπτονατι το χώρο για διακοπές και εισέρχονται στο χώρο της εκκλησίας (τους θέλουμε να ανάβουν κανένα κεράκι και να αφήνουν τον οβολό τους που έχει τον Κεμάλ ως πρόσοψη, αλλά δεν τους θέλουμε να κάνουν φασαρία, δεύτερη κοροϊδία...).

Αυτή η συνύπαρξη των δυο επιγραφών μου θύμισε μια άλλη περίεργη συνύπαρξη, έξω από το Εθνικό και Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών όπου το άγαλμα του Πατριάρχη Ε' είναι αιωνίως δίπλα από το άγαλμα του Ρήγα Φερραίου στου οποίου τις νέες ιδέες τότε είχε εναντιωθεί ως αντίθετες του δόγματος των ελληνορθοδόξων ("…τοις δόγμασι της ορθοδόξου ημών πίστεως εναντιούμενον...").

Τελικά, μια άλλη επιγραφή, αυτή τη φορά έξω από το Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, θα μου δώσει την κατεύθυνση σκέψης ώστε να συνδυάσω όλα αυτά καθώς και τις δυο πιο βαρυσήμαντες λέξεις στη ζωή μου, αυτές του χρόνου και του φωτός...  Πρόκειται για μια ρύση μάλλον του Σοφοκλή:

"Πάντα εκκαλύπτων ο χρόνος εις το φως άγει."

Ο χρόνος αποκαλύπτει τα πάντα και τα φέρνει στο φως.

Και εδώ φυσικά, ο χρόνος και το φως μας μεταφέρουν σε ένα άλλο τεράστιο και μεγάλο ζεύγος εννοιών που είναι φυσικά η Ιστορία και η Αλήθεια, ή αν τα συνδυάσουμε μαζί είναι η Ιστορική Αλήθεια... Την καλύτερη νομίζω ερμηνεία της Ιστορίας την έχει δώσει ένας λαϊκός θρύλος, αριστερόχειρας λαϊκός ζωγράφος που πέθανε από χαλασμένο φαγητό που του έδωσε ένας πλούσιος στον οποίο παρείσχε τις ζωγραφικές του υπηρεσίες στη Μυτιλήνη και δεν είναι άλλος από τον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ. Είχε πει λοιπόν: 

"Δεν ξέρω την ιστορία όπως οι δάσκαλοι από τα βιβλία. 

Την ξέρω όπως την λέει ο τόπος και τα τραγούδια του. 

Η ιστορία είναι άνεμος που την καταλαβαίνεις όταν την ανασαίνεις".

Και εδώ αποκαλύπτεται η μεγάλη αλήθεια για την Αλήθεια ή μπορεί και το μεγάλο ψέμα για την Αλήθεια... Συζητήσεις σχετικά με την Αλήθεια και τις προσεγγίσεις της με μια σπουδαία φίλη, την Καλλιόπη στον κήπο, δίπλα στο Δημοτικό Θέατρο... Πόσο μου έλλειψαν αυτές οι ανθρωπολογικο-κοινωνικο-οικονομικές συζητήσεις...

Για να πάω λίγο πιο πέρα και να δω σε γιγάντιο γκράφιτι τον ίδιο τον Θεόφιλο

μαζί με τον άλλο σπουδαίο του νησιού, τον Ελύτη... ο ένας απένταντι από τον άλλο, σε μια μια αιώνια πλέον συζήτηση και συνύπαρξη σε ένα στενό της Μυτιλήνης, όπως στενό είναι και το πέρασμα της Ηθικής βάσει αυτών που λέγαμε με τη φίλη Καλλιόπη...

Ο Ελύτης τα είπε όλα ως προς τη φύση, τη σύνθεση και την αποσύνθεση της Ελλάδας...

Για να προχωρήσω λίγο ακόμα πιο πέρα και να δω δυο ακόμα συνθέσεις νέων Θεόφιλων του δρόμου, που όπως εκείνος ζωγράφιζε σε τοίχους πριν 100 χρόνια, έτσι και αυτοί οι νέοι ζωγράφοι του δρόμου, προσπαθούν να αφήσουν το δικό τους μήνυμα...

(τι είναι αυτό που σε ανθίζει ρωτούσε κάποτε ένας φίλος από τα Γρεβενά... 

αξίζει να ψαχτείτε για να απαντήσετε)

(και εκείνες οι αναμνήσεις από παιχνίδια στην αλάνα και στους χωματόδρομους...

άραγε θα τα ξαναζήσουμε...;)

Κλείνοντας, συχνά νιώθω ανάμεσα σε τόσο πόλεμο και πολεμική που μας περιβάλει σήμαρα, όπως ο Αρχιμήδης, που ίσως είχε βρει το νόημα της πραγματικής ζωής...

Κατά την άλωση των Συρακουσών το 212 π.Χ., αφοσιωμένος σε ένα γεωμετρικό πρόβλημα, αρνήθηκε να υπακούσει σε Ρωμαίο στρατιώτη που τον διέταξε να τον ακολουθήσει. Του είπε τη διάσημη φράση «Μὴ μου τοὺς κύκλους τάραττε» (στα λατινικά: Noli turbare circulos meos), προτού σκοτωθεί. Αφοσιωμένος στα σχήματα που έφτιαχνε στην άμμο και στο πρόβλημα που είχε να επιλύσει, όλα τα άλλα τριγύρω του, φαίνονταν ασήμαντα... και πράγματι ήταν!

Το ίδιο σκέφτομαι και λέω και εγώ πολλές φορές σε όλους εκείνους τους τοξικούς ανθρώπους:

Μη μου τους κύκλους της ζωής μου, τάραττε!

Μα βαριά η δική μου καρδιά

 

Η διάθεση μου για σήμερα, Πάσχα, αποτυπωμένη αρκετά χρόνια πριν, σχεδόν την εποχή που γεννιόμουν... 

Όλα γυρίζουν γύρω από θέματα καρδιάς.

Και ο Χριστός για αυτά μιλούσε...

Οδυσσέας Ελύτης 

"Το Πάσχα ενός αθέατου Απριλίου"

Το Χριστουγεννιάτικο Φωτόδεντρο του Τιποτένιου Διαστημικού Παραδείσου

 

Μια φωτογραφία της NASA...

από το αστρικό σμήνος με το όνομα

"Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο"

που βρίσκεται στον Γαλαξία μας περίπου 2500 έτη φωτός μακριά...

Ένα ποίημα του Ελύτη για ένα Φωτόδεντρο...

και για ένα Τίποτα που φτιάχνει τον Παράδεισο...

και μια υπέροχη ανάρτηση από ένα όμορφο site (εδώ)

από το οποίο αντιγράφω (χωρίς άδεια αναδημοσίευσης)

το παρακάτω υπέροχα φιλοσοφημένο:

Η μουσική είναι τα κύματα μιας στεγνής θάλασσας, η μυστική ερωτοτροπία ανάμεσα στη σιωπή και τους ήχους. Είναι τα άτσαλα βήματα του χορού της ύπαρξης και της ανυπαρξίας. – Το διάστημα ανάμεσα σ’αυτά τα δύο… το απόλυτο κενό… η πιο συμπαγής ύλη.

Όλα αυτά, με κάνουν να συγκινούμαι και να συνεχίζω.

Με κάνουν να ευχαριστώ τους γύρω μου, τους μέσα μου,

τους γνωστούς, τους άγνωστους,

αυτούς που μοιράστηκαν κάτι μαζί μου,

ακόμα και αυτούς που δεν μοιράστηκαν τίποτα, 

διότι όπως είπαμε στο...

...τέλος ένιωσα, 

και ας πα' να μ' έλεγαν τρελό, 

πως από ένα Τίποτα γίνεται ο Παράδεισος!

Είναι που όλα στο Σύμπαν συνδέονται

ή

είναι το μυαλό μου που θέλει να πείθεται ότι συνδέονται;

Η μάπα, η μάσα και τα όπια του λαού. Ή αλλιώς, να είσαι ελεύθερος να γίνεις σκλάβος του καθενός!

 

Σήμερα, 18 Δεκεμβρίου εδώ στης Κύπρου τα ρηχά νερά, η μέρα είχε αρκετές βουτιές στα βαθιά του νου:

Τελικός Μουντιάλ. Η μπάλα (ή "μάπα") κατά την τοπική διάλεκτο... Πόσο εξουσιάζει διαχρονικά το νου του ανθρώπου αυτή η στρογγυλή θεά! Σήμερα το παγκόσμιο γεγονός της χρονιάς!

Εκλογές Αρχιεπισκοπικές για την ανάδειξη νέου Αρχιεπισκόπου. Με κάλεσμα, ο κλήρος να αποφασίσει. Σε ποσοστό περίπου 30% συμμετοχή, καταμετρούνται ακόμα οι ψήφοι. Η θρησκεία ήταν, είναι και θα παραμείνει διαχρονικά ένας θεσμός εξουσίας πάνω στο νου του ανθρώπου. Ένας θεσμός "μάσας", καθότι είναι πολλά τα 30 αργύρια (που είναι να π)Άρη...

Δείτε τώρα μαζί τις παραπάνω φωτογραφίες και παρατηρήστε την ομοιότητα της σημειολογίας:

Το έπαθλο και Το σκήπτρο. Στρογγυλά και χρυσά. Πολυπόθητα τρόπαια. Σύμβολα υπεροχής. Σημεία κορυφής. Σημεία εξουσίας. Σημεία των καιρών. Σημεία και τέρατα... και πολλά άλλα σημειο-λογικά και σημειο-παράλογα, χωρίς να μπορεί κάποιος να βάλει σημεία στίξης και γενικά ένα τέλος σε αυτά. Και στο κάτω κάτω γιατί να βάλει τέλος; Αφού ο Χριστός (του οποίου του γέννεση θα εορτάσουμε σύντομα) ήρθε για να άρει το Τέλος ως οντότητα!

Σήμερα, εδώ στην Κύπρο, είχε όμως και σχολική εορτή στο σχολείο της κόρης μου. Που ήταν ντυμένη κούκλα χριστουγέννων που την κούρδιζαν κάτι ξωτικά για να κινείται... Από τώρα εμφυτεύεται έστω σκηνοθετικά εκείνη η εξουσιαστική διάθεση κάποιων ξωτικών πάνω σε κάποιες κούκλες...

Αλλά για να δείτε πόσο αυτά που σας αναφέρω έχουν διαποστίσει πολιτισμούς, συνειδήσεις και κουλτούρες, ακούστε τα υπέροχα κάτωθι δημιουργήματα - αριστουργήματα:

"Τα τζιτζίκια"

(Από το δίσκο "Το θαλασσινό τριφύλλι")

Μουσική: Λίνος Κόκοτος

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης

Ερμηνεία: Μιχάλης Βιολάρης

(και τώρα αντιστοιχίστε κάποιες λέξεις με αυτά που είπαμε πιο πάνω: το τριφύλλι του τίτλου ως ισοδύναμο του "χόρτου", του "τρίφυλλου", του "όπιου" και του όποιου αναμασά αυτές τις έννοιες. Η Παναγιά... Ο Βασιλιάς... Ο Ήλιος... Οι άγγελοι... είναι ακόμα κάποιες πινελιές του καμβά της εξουσίας.)

"Το Τρελοβάπορο"

(Από τη συλλογή "Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας")

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης

Μουσική: Δημήτρης Λάγιος

Ερμηνεία: Νίκος Δημητράτος και Χορωδία Λαμίας

("έλα Χριστέ και Κύριε λέω" για να συμπληρώσει ή να αντιδιαστείλει το "κι έχουμε στο κατάρτι μας βιγλάτορα παντοτινό τον Ήλιο τον Ηλιάτορα"; σε ένα παιχνίδια θρησκείας και επιστήμης που χρειάζονται χέρι-χέρι για να προχωρήσει η ζωή μας; Και εκείνα τα βαποράκια τι σχέση έχουν με το μεγάλο τρελοβάπορο; Μήπως ο "λοστρόμος αθώος ναύτης πονηρός" να ξέρει κάτι παραπάνω;)

Και κάπου εκεί έρχεται η διαπίστωση (δια στόματος Βίλχελμ Ράιχ, στο "Άκου Ανθρωπάκο"):

"Δεν καταλαβαίνεις. Ξέρω πολύ καλά ότι το «να είσαι ελεύθερος να γίνεις σκλάβος του καθενός» κάθε άλλο παρά απλή ιδέα είναι..."

(απόσπασμα χωρίς άδεια αναδημοσίευσης από το "Άκου Ανθρωπάκο", Βίλχελμ Ράιχ, εκδ. ΜΙΝΩΑΣ, 14η ανατύπωση Ιούλιος 2021, μτφ. Αύγουστος Κορτώ, σελ. 33)... Σελ. 33 του συγκεκριμένου βιβλίου... σαν να ήξερε η σελίδα ότι αυτό που περικλύει μέσα της είναι ακριβώς αυτό που περικλύει και το κελί 33... Το ανθρώπινο μυαλό! Για αυτό έμεινε χωρίς μυαλό, το συγκεκριμένο παιδί που τραγουδιέται στο εν λόγω άσμα...

Και αν αγαπητοί μου φίλοι, μετά από όλα αυτά που διαβάσατε ανωτέρω, δεν καταλαβαίνετε τίποτα, δεν σας κρατώ κακία. Φταίει μάλλον η χθεσινή εφημερία που μου αφαίρεσε λίγο ακόμα από το μυαλό που μου έχει απομείνει. 

Υ.Γ.: Για περαιτέρω μελέτη, μεταβείτε εδώ, όπου οι νέοι άνθρωποι ψηλαφούν τα όρια Ανθρώπου και Εξουσίας... και αναζητούν τα όποια όπια του λαού...

Απ' τον Ελύτη ως τον Σεφέρη το πιο βαθύ σκοτάδι φαίνεται το μεσημέρι...

"Το παράπονο"

Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Ερμηνεία: Ελευθερία Αρβανιτάκη

Ξεκινήστε να ταξιδεύετε με τους στίχους του μεγάλου ποιητή...


Κρατήστε τον στίχο:

"για αλλού, για αλλού ξεκίνησα..."


Θυμηθείτε ότι ο ίδιος ποιητής, είχε πει:

"Το ελάχιστο θέλησα και με τιμώρησαν με το πολύ..."


Όπως, επίσης ότι έχει πει και εκείνο το:

"Εάν εντείνετε το λευκό θα φτάσετε στο μαύρο..."



Και τώρα συνδυάστε τα όλα αυτά μαζί, μπας και βγάλουμε συμπέρασμα για τη ζωή μας:

Ξεκινάς για αλλού, θέλοντας κάτι μικρό, όχι μεγάλο, όχι βαρύγδουπο ("Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά", είχε πει ο άλλος μεγάλος, ο Γ. Σεφέρης, στο ίδιο μήκος κύματος με αυτά που διαπραγματευόμαστε εδώ), όχι κίβδηλο, όχι φτιασιδωμένο, παρά μόνο ξεκινάς από το ελάχιστο αυτού του κόσμου. Με αυτό το ελάχιστο όμως, σου μάθανε ότι μπορείς να φτιάξεις ολάκερο τον κόσμο (το είχε πει και αλλού ο Ο. Ελύτης "Αν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις"). Στο έχουν δείξει και οι άνθρωποι που σε ανάθρεψαν, με την ίδια τη ματωμένη ζωή τους, ότι μπορείς. Και πλέον πέρασε στο αίμα σου, γιατί και εσύ αίμα αυτών που στο δείξανε είσαι, πέρασε στον εγκέφαλό σου, στα μάτια σου, στον τρόπο που ψηλαφάς τη ζωή, στο βλέμμα σου απέναντι στην καθημερινότητά.

Σου είπαν όμως, να είσαι και απόλυτος, ως ισοδύναμο του "έντιμος", του "ακλώνητος". Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα προστατέψεις το ελάχιστο που κρατάς στα χέρια σου, αλλιώς θα εξαφανιστεί στο πρώτο φύσημα του ανέμου. Το "απόλυτο" όμως, έχει μέσα του το πολύ. Το πάρα πολύ. Για την ακρίβεια, έχει ολόκληρο το πολύ. Και καλείσαι τώρα, στο ελάχιστο να χωρέσεις όλο το πολύ. Τι άλλο παρά τιμωρία, μπορεί να ονομαστεί αυτή η δοκιμασία που σου χρεώθηκε;

Και εσύ το κάνεις. Κοιτάς τον Ήλιο μες στα μάτια - και τα δικά του και τα δικά σου. Προσπαθείς, μέσα από την πιο μικρή τρύπα, την κόρη των ματιών σου (ιδού το "ελάχιστο"), να χωρέσεις όλο το φως του Ήλιου (ιδού το μέγιστο και το "απόλυτο"), όλη την καθαρότητα που συμπυκνώνεται σε τόσο Φως. Το αποτέλεσμα ποιό άλλο μπορεί να είναι αν όχι η, με μαθηματική ακρίβεια, τύφλωση που τόλμησες, υπακούοντας στο χρέος, να αντικρύσεις το απόλυτο; Να γιατί, αν θελήσεις να δεις το πιο καθαρό, το πιο λευκό, το πιο φωτεινό Φως, δεν φτάνεις παρά στο Απόλυτο Μαύρο... Απέναντι στο Απόλυτο Φως μπορεί να σταθεί μόνο το Απόλυτο Μαύρο. Όλα τα υπόλοιπα λιώνουν, εξαφανίζονται (ορθότερα, εξαχνίζονται). Και το Μαύρο αυτό, είναι προέκταση του Λευκού, εξέλιξή του αναπόφευκτη.

Ξαναδιαβάστε τώρα ανάποδα την ανάρτηση αυτή, και δείτε πώς η συγκεκριμένη διαδικασία μας οδηγεί στο "Παράπονο" του Ελύτη (αλλά και κάθε ποιητή) που τυχαίνει, με το πολύ με το οποίο αναζητά κανείς το ελάχιστο, να χάνει ολόκληρο το πολύ αλλά και ολόκληρο το ελάχιστο. Του μένει κάτι όμως: η βίωση ότι κατόρθωσε και είδε το Απόλυτο. Θα μου πείτε, ως ανάμνηση μόνο τι αξία έχει; Θα σας πω: κάποιοι ζουν μόνο μέσα από τις αναμνήσεις τους και για αυτούς είναι απολύτως τα πάντα.

Ας αφιερωθεί λοιπόν αυτό το τραγούδι, σε εκείνους που όλη η αξία της ζωής τους, φυλάσσεται στις αναμνήσεις τους και σε όλους εκείνους που κάπου στα μισά του δρόμου, παραδέχονται ότι για αλλού ξεκίνησαν και αλλού βρέθηκαν. Ιδού τουλάχιστον πού τους φάνηκε χρήσιμο το "έντιμο" που τους δίδαξαν: στην παραδοχή ότι έχασαν το δρόμο. (Και αυτό το έχει συμπυκνώσει πάλι ο έτερος μεγάλος ποιητής, Γ. Σεφέρης, σε εκείνο το "πήραμε τη ζωή μας. λάθος! Και αλλάξαμε ζωή." Χαρακτηριστικό ότι χρησιμοποιείται η λέξη "μεσημέρι", ως το μέσον της μέρας, το μέσον της διαδρομής του ήλιου ή αλλιώς "τα μισά του δρόμου" που είπε και ο Ελύτης... η ίδια θεματική, η ίδια προβληματική. Ο ένας τονίζει την αίσθηση, δηλαδή το παράπονο, ο άλλος το καταπίνει, αρνείται να αναλύσει περαιτέρω και τονίζει την κίνηση, μέσα από την οποία αλλάζει ζωή, ως αναγκασμός για επιβίωση.)

"Άρνηση"

Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Ερμηνεία: Μαρία Φαραντούρη

Υ.Γ.: Αφορμή για αυτήν την ανάρτηση, το διάβασμα του βιβλίου "Το Φως των Ελλήνων" του Νίκου Δήμου, από όπου κρατάω το συγκλονιστικά σύγχρονο και για πάντα διαχρονικό: "Το απόλυτο πληρώνεται. Η ομίχλη (που είναι μίγμα Είναι και μη-Είναι) σε συνηθίζει στην ιδέα του γκρίζου". Ως πότε ακόμα γκρίζο γύρω μας;

Ερώτημα χωρίς απάντηση

Ανάμεσα 

στην ανικανότητα της ανωριμότητας

και 

στην κενότητα της νεωτερικότητας

τι να διαλέξεις,

για να συνεχίσεις 

να βλέπεις κατάματα το φως;


Μέχρι να βρεθεί απάντηση, 

ή τρίτη λύση,

τι να σου κάνει πια και η λογική,

πόσο το συναίσθημα ν' ανθίσει;

Όταν το σώμα τραγουδάει

Το σώμα μας, μιλάει. Το ακούτε;

Αφήστε το να πει αυτά που νιώθει. Γιατί είναι το μόνο που νιώθει πραγματικά.

Δώστε του ευκαιρία να κινηθεί, να αγγίξει και να χαϊδέψει, να ακουστεί, να εκφραστεί.

Όπως, ευκαιρία του δίνουν αυτά τα παιδιά που ξεκινούν ένα όνειρό τους στη καρδιά της Αθήνας.

Το σώμα είναι το μόνο που αποτυπώνει (και έτσι προδίδει), το πέρασμα του χρόνου, όσο και αν το πορτραίτο μας καθημερινά στον καθρέπτη, (όπως εκείνο του Ντόριαν Γκρέυ), τρέφει την ψευδαίσθηση της απόδρασης από τα δόντια του.

Αφεθείτε λοιπόν στη γαλήνη μιας νυχτιάς, όπου το σώμα μπορεί, γυμνό, καθαρό, ολόκληρο, να ζήσει και να ανασάνει. Πόσο ωραία το περιγράφει ο ποιητής και το αποδίδει ο μελωδός;

"Την αφρούρητη νυχτιά"

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης

Μουσική: Ηλίας Ανδριόπουλος

Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη

Την αφρούρητη νυχτιά πήρανε θύμησες 
 μαβιές, κόκκινες, κίτρινες. 
Τ’ ανοιχτά μπράτσα της γεμίσανε ύπνο, 
 τα ξεκούραστα μαλλιά της άνεμο, 
 τα μάτια της σιωπή...

Να νιώσω ελεύθερος...

Με αφορμή τη σημερινή διάβαση του γοργοπόδαρου Ερμή μπροστά από τον Ήλιο μας, 

μου ήρθαν στο νου κάποιες σκέψεις για όλα εκείνα τα μικροσκοπικά που περνούν ακαριαία από μπροστά μας, χωρίς να τα παίρνουμε χαμπάρι, μα που είναι τόσο σπουδαία και εσωστρεφή, που δεν βγαίνουν εύκολα στη φόρα, στο προσκήνιο... και αν τα βλέπαμε θα διαχωρίζαμε το καλό από το κακό, το σημαντικό από το ανούσιο...

Αφιερωμένο λοιπόν σήμερα το post, σε όλα εκείνα που μας προσπερνούν ραγδαία και δεν τα παίρνουμε χαμπάρι...



Διαβάζω δυο ποιήματα ενός ποιητή σπουδαίου της Καστοριάς, που στη συλλογή του, τα βάζει δίπλα-δίπλα (δεν ξέρω από τύχη ή από ατυχία) να αγναντεύονται:

Το πρώτο είναι τούτο:

Πάντοτε αναζητούσα,
στα μάτια της γυναίκας πιότερο,
στις εκφράσεις του προσώπου,
τις κινήσεις του κοριού
κι όχι τόσο στα λόγια της...
κρυφά νοήματα, αλήθειες που φανερώνουν
της καρδιάς τα μονοπάτια
κι αποκαλύπτουν
αθέατες / σκοτεινές πτυχές του εαυτού...
Επειδή,
η γυναίκα αποτελεί για τον άντρα,
την ισορροπία που χρειάζεται, 
μα πιο πολύ μια σπίθα,
για να διοχετεύσει την φλόγα του,
σε μυστικές ατραπούς,
εξακοντίζοντας
σε ύψιστη εξωτερίκευση
την εσωτερικότητά του...

Και το δεύτερο ποίημά του, είναι τούτο:

Είναι ώρες
που σφίγγουν τα πράγματα...
Έρχεται
σαν σύννεφο προς τα πάνω σου,
σαν αέρας... ομίχλη...
μια θολούρα που σε πλακώνει,
σε τρομάζει...
η βαριά μελαγχολία.
Είναι λοιπόν,
            τότε,
που θέλω να εξαφανιστώ,
να φύγω μακριά,
να μην ξέρω κανέναν,
να μην με ξέρει κανείς,
            μόνος.
Να σκεφτά,
να περπατήσω ατέλειωτα χιλιόμετρα,
να γευτώ,
να μυρίσω,
να δω,
να νοιώσω ελεύθερος...

(Και τα δυο αντικριστά ποιήματα είναι του Νικόλα Μερτζανίδη, από την εξαιρετική του ποιητική συλλογή "Λευκό σε Μαύρο φόντο ή αλλιώς σελίδες μιας ψυχής ανειρήνευτης", Αθήνα 2012, χωρίς άδεια αναδημοσίευσης)


Συνεχίζοντας, διαβάζω απόσπασμα από τη συλλογή "Μαρία Νεφέλη" ενός από τους μεγαλύτερους ποιητές μας, του Οδυσσέα Ελύτη:

Α τι ωραία να ‘σαι νεφεληγερέτης
να γράφεις σαν τον Όμηρο εποποιίες στα παλιά παπούτσια σου
να μη σε νοιάζει αν αρέσεις ή όχι
τίποτε

Απερίσπαστος νέμεσαι την αντιδημοτικότητα
έτσι «με γενναιοδωρία» σαν να διαθέτεις
νομισματοκοπείο και να το κλείνεις
ν’ απολύεις όλο το προσωπικό
να κρατάς μια φτώχεια που δεν την έχει άλλος κανείς
εντελώς δική σου.
Την ώρα που μες στα γραφεία τους απεγνωσμένα
κρεμασμένοι απ’ τα τηλέφωνά τους
παλεύουν για’ να τίποτα οι χοντράνθρωποι
ανεβαίνεις εσύ μέσα στον Έρωτα
καταμουντζουρωμένος αλλ’ ευκίνητος
σαν καπνοδοχοκαθαριστής
κατεβαίνεις απ’ τον Έρωτα έτοιμος να ιδρύσεις
μια δική σου λευκή παραλία

χωρίς λεφτά

γδύνεσαι όπως γδύνονται όσοι νογούν τ’ αστέρια
και μ’ οργιές μεγάλες ανοίγεσαι να κλάψεις ελεύθερα…

Είναι διγαμία ν’ αγαπάς και να ονειρεύεσαι.



Και τέλος, θυμάμαι από τον πρόλογο του "Ζορμπά" τον Καζαντζάκη να δηλώνει:

"Στη ζωή μου, οι πιο μεγάλοι μου ευεργέτες στάθηκαν τα ταξίδια και τα ονείρατα· 
από τους ανθρώπους, ζωντανούς και πεθαμένους, πολύ λίγοι βοήθησαν τον αγώνα μου".



Πώς να μην αναφωνήσω τότε και εγώ:

Ερμή!

Γοργοπετάς και μας αφήνεις έρμαια στην τυραννία της αναζήτησης...

Δάκρυα, μόνο δάκρυα, χωρίς αίμα, χωρίς ιδρώτα...

Η κοινωνία μας χαρακτηρίζεται από μια τάση να είναι -ή τουλάχιστον να φαίνεται- σούπερ μοντέρνα, δηλαδή, υπερ-μοντέρνα. Αυτή η κατάσταση στις ανθρωπιστικές επιστήμες λέγεται, μετα-μοντερνισμός ή μετα-νεωτερικότητα και είναι η εποχή που κυριολεκτικά έχει χαθεί... η μπάλα!

Είναι η εποχή που ο Σάκης Ρουβάς από το "αίμα, δάκρυα και ιδρώτας" του Καρβέλα, τραγουδά το "της αγάπης αίματα" του Θεοδωράκη στο έργο Άξιον Εστί, ξεσηκώνοντας πλήθος σχολίων ένθεν και ένθεν. Είναι συνηθισμένη καλλιτεχνική πορεία αυτή, ή είναι πραγματική απορία πώς ένας τέτοιος άνθρωπος του lifestyle τολμά και μπλέκει με τέτοια πράματα...; Η πρώτη αντανακλαστική τάση απάντησης που σου έρχεται στο νου, είναι ότι αυτοί της showbiz παίζουν με όλους και με όλα, με την ίδια ευκολία. Έλα όμως, που έχει προηγηθεί ο Χριστιανισμός, που επιτρέπει την μετάνοια ακόμα και την ύστατη στιγμή πάνω στον σταυρό; Όπως και να έχει, ο Σάκης και ο κάθε Σάκης, στη σημερινή εποχή, μπορεί να δηλώνει, να πράττει και να υποστηρίζει ό,τι μα ό,τι θέλει κάθε φορά, δίνοντας την ίδια βαρύτητα αληθοφάνειας σε κάθε -περισσότερο ή λιγότερο- καλλιτεχνική του κίνηση. Πριν πυροβολήσετε το Σάκη λοιπόν, αναλογιστείτε την αμφισημία της υπόθεσης... Δεν φταίει το ίδιο το ερέθισμα, όσο η μετα-νεωτερική εποχή μας! 

Ο Μέγας Μίκης, νομίζω απάντησε καταλλήλως...



Η σημερινή εποχή, όμως, είναι και η εποχή που το παθολογικό από το κανονικό, είναι τόσο συγκεχυμένα, που μόνο η λαϊκή ρύση "χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα" θα μπορούσε να σταθεί όρθια σε αυτό το παρανάλωμα... Και πραγματικά, όταν ακούς ειδήσεις όπως αυτές που ο πατέρας κάνει κομματάκια το 4χρονο κοριτσάκι του και μετά κάνει τα πάντα για να το εξαφανίσει, σοκάρεσαι και αναφωνείς "τι παρανοϊκό και νοσηρό μυαλό"! Θα σας παραπέμψω όμως σε μια άλλη φιγούρα που σκότωνε νεαρά κορίτσια και ακούει στο όνομα "Η Φόνισσα" του Παπαδιαμάντη. Αυτή, η διηγηματική φιγούρα, έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολυάριθμων κοινωνιολόγων, δικαστικών, νομικών, ψυχιάτρων και άλλων ειδικοτήτων, για να ερμηνεύσουν τη συμπεριφορά της. Τα όρια του παθολογικού και του φυσιολογικού πάλι είναι δυσδιάκριτα... Η γριά Φόνισσα, έκανε κάτι που πίστευε ότι ήταν το δίκαιο και το σωστό. Το νομικό σύστημα ενός ολόκληρου κράτους είχε αντίθετη άποψη. Και ο Χριστός όμως, αντίθετος με όλους δεν ήταν; Δεν χρησιοποίησε βία έξω από το ναό του Σολομώντα όταν την ίδια στιγμή δίδασκε τη μη-βία; Πάλι, επειδή το νομικό σύστημα ενός ολόκληρου κράτους δεν συμφωνούσε με τις ιδέες και τις πράξεις του, τον σταύρωσε. Τι είναι όμως αυτό που κάνει τον Ιησού να είναι εκτός νόμου, να σταυρώνεται και να λαμβάνει τη μορφή τελικά αγίου και τον Βούλγαρο πατέρα που χρησιμοποίησε βία, να είναι πάλι εκτός νόμου και να καταδικάζεται, λαμβάνοντας τη μορφή τέρατος στην κοινή συνείδηση; Αναλογιστείτε και τις ενδιάμεσες καταστάσεις αυτού του φάσματος: η Φόνισσα από τη μια, που τη δικαίωσε η λογοτεχνία, αν και καταδικάστηκε από τους συνανθρώπους της, και ο Βουλγαροκτόνος βασιλιάς Βασίλειος ο Β' που είναι εθνικός ήρωας της Ιστορίας μας και εθνικός αντιήρωας για την ιστορία των γειτονικών μας λαών... Ίδιο παράδειγμα ο Κεμάλ Ατατούρκ που για τους Έλληνες ήταν ο εθνικός σφαγέας μας  και για τους Τούρκους ο εθνικός ήρωάς τους... Ο κατάλογος των παραδειγμάτων δεν τελειώνει.

Δεν είναι όμως πάλι, τα ίδια τα παραδείγματα που πάσχουν, όσο η συγκεκριμένη εποχή μας, που δίδει λόγο ίσης βαρύτητας στον κάθε ένα. Αυτή η σχετικότητα των απόψεων και της αλήθειας, που είναι βασικότατο γνώρισμα της μετα-νεωτερικής εποχής, είναι που έχει κάνει όλους εμάς να μπλέξουμε τα μπούτια μας... Θα μου πείτε βέβαια, τα ίδια δεν ίσχυαν και στα βάθη των αιώνων; Οι σοφιστές πρώτοι δεν μίλησαν για τη σχετικότητα της προσέγγισης; Ο Αϊνστάιν δεν απέδειξε τη θεωρία της σχετικότητας; Όλοι εμείς, δεν ζούμε ως προς κάτι ή κάποιον σχετικά; Τα πάντα δεν είναι σχετικά και τα πάντα δεν ρει;

Αν έχει κάνει η μετανεωτερική εποχή λοιπόν εν συγκρίσει με τις υπόλοιπες εποχές, είναι όχι πάνω στις ιδέες του ανθρώπου και στα συμπλέγματα που αυτές δημιουργούν ανά τους αιώνες -αυτές ήταν, είναι και θα παραμείνουν αενάως σχετικές και συγκευμένες-, αλλά πάνω στα χαλινάρια του ανθρώπινου πνεύματος. Μέχρι πριν τη μετανεωτερική εποχή, υπήρχαν φρένα. Σήμερα, έχουν χαθεί αυτά. Δεν ξέρω αν πραγματικά όμως τα φρένα είναι αυτά που δίνουν ή παίρνουν την ευτυχία (διότι όπως είχε πει και ο κύριος Φρόυντ, "ο πολιτισμός είναι πηγή δυστυχίας"), οπότε δεν ξέρω αν εκεί κρύβεται ο πραγματικός λόγος της σημερινής μας κατάντιας. Κατά την προσωπική μου άποψη, όμως, οφείλουμε να αναδείξυμε μια άλλη διάσταση υψίστης σημασίας: αυτή της συνέπειας σε λόγο και πράξεις. Όσο αυτές οι δυο καταστάσεις απέχουν, όσο δεν υπάρχει ένα στέρεο αξιακό σύστημα, ένα σύστημα πίστης σε μια ιδεολογία, τότε μένει μόνο να βολοδέρνουμε από τα "αίματα" του Καρβέλα στα "αίματα" του Ελύτη, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε την πραγματική αξία του αίματος, το οποίο κάποιοι ελεύθεροι-πολιορκημένοι το έδωσαν χωρίς κανέναν ενδοιασμό πριν κάποια χρόνια για να είμαστε εμείς σήμερα ελεύθεροι-κλεισμένοι μέσα σε ένα πλήρως αποστειρωμένο και αν-άξιο (χωρίς αξίες) περιβάλλον. Και σε ένα τέτοιο ανάξιο περιβάλλον, ολα μπορούν και αποκτούν τόσο εύκολα, αξία και αξίες. Και μάλιστα ίση αξία και ίσες αξίες.

Θαυμάστε λοιπόν, τη μετανεωτερική μας εποχή: όλοι έχουν δίκαιο και όλοι έχουν ίσο δίκαιο! Η απόλυτη μορφή της ελευθερίας, δηλαδή η ασυδοσία...

Θα μου αντιτάξετε βέβαια -και δίκαια- ότι αν δεν είναι ζητούμενο το ίσο δίκαιο, τότε περνάμε σε συμπεριφορές Χρυσής Αυγής, που δικαιώνει το άνισο δίκαιο, δηλαδή το δίκαιο του δυνατού. Αυτό όμως ίσχυε στην προ-νεωτερική εποχή. Δεν λέω αυτό. Λέω, ότι η δίχως νόημα, σκοπό, προσανατολισμό, έρεισμα και όραμα, συνέπεια και εντιμότητα, ζωή, είναι μια ζωή χωρίς αξία, είναι ζωή χωρίς ζωή.

Αποφθέγματα κι Αποβράσματα, Παρακλήσεις και Μιάσματα!

Με τους διοικητές -πάσης φύσεως, μα κυρίως αυτούς της διαστρεβλωμένης φύσεως- ποτέ δεν είχα και τις καλύτερες σχέσεις. Στο νου μου παρελαύνουν διοικητές από τη στρατιωτική μου θητεία με φουλ αυτιστική συμπεριφορά, διοικητές από την ιατρική μου θητεία με φ(ά)ουλ καυστική συμπεριφορά, καθώς φώναζαν και απειλούσαν λανθασμένα εμάς τους μικρούς, όταν οι μεγάλοι εχθροί -πάσης φύσεως, μα κυρίως αυτοί της διαστρεβλωμένης φύσεως- κυκλοφορούσαν και οπλοφορούσαν χωρίς κανείς να τους αγγίζει. Μάλλον τους κάνανε όλοι τεμενάδες, οι καμινάδες… 

Πρόσφατα, μας καλεί ο διοικητής του νυν νοσοκομείου (για το οποίο ευπειθώς αναφέρω ότι ανατρέφω ελπίδες πως κάποτε θα πεθάνει και θα αναστηθεί εις τους ουρανούς, πηγαίνοντας επιτέλους στο διάολο αυτό το φάκεν σύστημα του ΕΣΥ) και ξεκινάει το λογύδριό του με τη φράση: «θα επιβληθούν κυρώσεις σε όσους στέλνουν παραπανίσιες εξετάσεις, χωρίς λόγο…». Αμέσως, αμέσως βούλωσα τα αυτιά μου, με απώτερο σκοπό να βουλώσω και το στόμα μου. Διότι, χωρίς εισερχόμενες πληροφορίες, δεν υπάρχουν εύκολα και εξερχόμενες. Εκεί ακριβώς βασίστηκαν και οι παγκόσμιες συναντήσεις των ΩΡΛάδων, για να μετατρέψουν τον ορισμό του «κωφάλαλου» σε σκέτο «κωφού», καθώς, το πρόβλημα είναι ότι αυτοί οι ασθενείς, δεν ακούν, και για αυτό δεν μπορούν να μιλήσουν. Αν άκουγαν, θα μιλούσαν… 

Αφού άφησα χώρο για πολλές παρλαπίπες να ακουστούν (είπαμε, είχα βουλωμένα τα αυτιά, αλλά τόσες φορές που τις έχω ακούσει αυτές τις παρλαπίπες, πλέον μπορώ και τις διαβάζω απ’ τα χείλη του κάθε εκφέροντος-παρλαπίπα…), πήρε το λόγο μια συνάδερφος, που εξέτρεψε την κουβέντα - μάλλον το μάθημα οικονομικής νουθεσίας πιο σωστά-, σε προσωπική αντιπαράθεση του τύπου ότι αυτή δεν στέλνει παραπάνω εξετάσεις από ό,τι πρέπει και μάλιστα εισήλθε σε ανατριχιαστικές λεπτομέρειες ανά πάθηση, οργανικό σύστημα και ανά περίπτωση ασθενούς… Κλασσική περίπτωση της πάθησης: «δεν ανήκω σε αυτούς τους ποταπούς που λέτε γιατί είμαι σούπερ ουάου…», για την οποία θεραπεία δεν έχει βρεθεί, από την εποχή του Ιπποκράτη ως σήμερα… 

Δεν άντεξα, να κρατάω τα αυτιά μου… καθώς οι παρλαπίπες που εκσφενδονίζονταν ένθεν και ένθεν, μου είχαν πρήξει τα απ’αυτά μου… και έτσι, αποφάσισα να πάρω το λόγο. 

Του είπα, εν ολίγοις και πολύ απλά, ότι το πρόβλημα που θέτει, είναι η καρδιά της ελληνικής κρίσης! Τα μάτια του γούρλωσαν από την σοβαρότητα των λόγων μου, και με κοιτούσε σαν να μου έλεγε ότι του έκανα πλάκα και να τον κορόιδευα. Μα η σκέψη μου ήταν απλή: το όλο θέμα που έθιγε είναι μια τρανταχτή περίπτωση υπερκαταναλωτισμού και ευθυνοφοβίας που εκτρέφουν οι εκάστοτε επιμελητές μας, με αποτέλεσμα εκείνοι να μας ζητούν ουσιαστικά να στέλνουμε παραπανίσια εργαστηριακά, ώστε να κινούμαστε συνεχώς ανορθόδοξα γύρω από έναν εξετασιοκεντρικό άξονα ιατρικής προσέγγισης. Στέλνουμε εξετάσεις και ό,τι πιάσουμε! Τελικά, φάνηκε να τον πείθει η σοβαρότητα του ύφους μου, αφού μου απάντησε ότι θα καλέσει μετά από εμάς τους μικρούς, και όλους τους μεγάλους, ειδικούς ιατρούς για να νουθετήσει και εκείνους… 

Την επομένη, ο κύριος Διοικητής έτυχε να συζητά με συναδέλφους μου, εμού παρόντος, όταν τον άκουσα να λέει σχεδόν καυχόμενος (όπου “χ” βάλε “λ” στην προηγούμενη λέξη), ότι πριν τρία χρόνια, αγόρασε στην καρδιά των Βρυξελλών, ένα διαμέρισμα περίπου 400.000 ευρώ… Και αναρωτιέμαι ο ταπεινός: 

Κοίτα ρε, πείνα που έχει πέσει στην Ελλάδα τη σήμερον ημέρα… Άλλος σκοτώνεται για 1 απλό εισιτήριο του τρόλεϋ και άλλος παίζει με 1 εκατομμύριο ευρώπουλα σαν να έπαιζε βόλεϋ...

Πάνσοφε λαέ μου, πώς το έχεις πει εκείνο το ωραίο...; 

«Άλλοι αγκομαχάνε και άλλοι καυλομαχάνε…».

----------------------------------

Ο Eric Hobsbawm στην "Εποχή των Άκρων" (φυσικά ουδεμία ομοιότης με τη δική μας Εποχή...) ξεκαθαρίζει το νου μας: «όλα αυτά επιβεβαιώνουν την καχυποψία που πάντα έτρεφαν πολλοί, ότι η Ιστορία -μεταξύ άλλων και πιο σημαντικών πραγμάτων- περιορίζεται απλώς να καταγράφει τα εγκλήματα και τις τρέλες των ανθρώπων. Δεν βοηθά καθόλου την προφητεία». 

----------------------------------

Ο Οδυσσέας Ελύτης υποστηρίζει τις ψυχές μας: «Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας που μας πνίγει από παντού παρηγοριέμαι ότι κάπου, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά». 

----------------------------------

Ο Γεώργιος Γραμματικάκης στο βιβλίο του "Ένας Αστρολάβος του Ουρανού και της Ζωής", (σελ. 168, Παν/κές εκδόσεις Κρήτης) αρωματίζει τις καρδιές μας: «Η σιωπή είναι το ανώτερο στάδιο της πολιτικής ωριμότητας. Αν οδηγήσει στην επανάσταση, θα είναι μια επανάσταση αληθινή, αφού για πρώτη φορά δεν θα δεσμεύεται από τα λόγια της. Θα μετρούν μόνο τα αισθήματά της».

----------------------------------

Καλή δύναμη, αδέρφια! 

Μεγάλη η Χάρη που τους κάνουμε, 

σε αυτά τα μιάσματα της κοινωνίας... 

Κάποια στιγμή, 

πάλι με χρόνια με καιρούς, 

πάλι θα κάνουμε δική μας τη μικρή ζωή μας...

----------------------------------

"Παράκληση"

Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία: 

Αλκίνοος Ιωαννίδης

Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών

Μεγάλη η Χάρη τους. Τόσο μεγάλη, που νομίζουν ότι δεν υπάρχει κάτι πάνω από αυτούς, ή μάλλον… υπάρχει μόνον Εκείνος, ο Ένας και Μοναδικός, ο Θεός!

Διαβάζω ένα βιβλίο για τις Σταυροφορίες και εκπλήσσομαι όταν τα μάτια μου σαρώνουν τα εξής λόγια:

«Αρκετοί παράγοντες ήταν αυτοί που καθόριζαν την είσοδο κάποιου στη βυζαντινή πολιτική ελίτ και στη δημόσια διοίκηση. […] Στην πραγματικότητα, η είσοδος στον […] κύκλο, προαπαιτούσε δυο αναπόσπαστα στοιχεία: τη μόρφωση και το μέσον. […] Όσο λόγιοι και αν ήταν αυτοί οι άνδρες όμως, ήταν αδύνατον να κάνουν καριέρα χωρίς τις απαραίτητες γνωριμίες, χωρίς δηλαδή γνωστούς ή συγγενείς στις κατάλληλες θέσεις. […] Το πιο ισχυρό μέσον βέβαια ήταν ο ίδιος ο Αυτοκράτορας, (οπότε) η αλλαγή Αυτοκράτορα συνήθως σήμαινε ανάλογες δραματικές αλλαγές στις τύχες των ανθρώπων».

(σελ. 52-55 από το «Το Βυζάντιο και οι Σταυροφορίες» του Τζόναθαν Χάρρις, εκδ. Ωκεανίδα 2004, χωρίς άδεια αναδημοσίευσης)


Πόσο πίσω πάει αυτή η βαλίτσα της κοροϊδίας; Αναρωτιέμαι: Μήπως το θέμα, καθίσταται τελικά μακραίωνα γονι(δια)κόν;

-----------------------------------

Όταν διαβάζω ή ακούω για Σταυροφορίες όμως, στο μυαλό μου έρχεται και μια άλλη κατηγορία ανθρώπων. Είναι Εκείνοι, που φέρουν το δικό τους Σταυρό στην πλάτη, που τους αφαιρείται παντελώς και δια παντός εις τους αιώνας των αιώνων το δικαίωμα στο όνειρο, που τους χρεώνουν με αποστολή σκληρή, όπου η επικοινωνία καθίσταται αδύνατη, σχεδόν εξωπραγματική, που γεννούν ένα παιδί αυτιστικό…, που προσπαθούν ξανά και γεννούν και δεύτερο παιδί αυτιστικό…, που τολμούν ξανά στο όνειρο (το οποίο για άλλους είναι απλά το αναμενόμενο και το απόλυτα φυσιολογικό) και που πάλι η Τύχη, τους προορίζει ένα τρίτο παιδί αυτιστικό… Και αναρωτιούνται: «γιατρέ, πού έφταιξα;». Άντε τώρα εσύ να απαντήσεις με νηφαλιότητα και χωρίς να επικαλεστείς με υβριστική version εις την Παναγία, μέρα που είναι, Μεγάλη η Χάρη της…

------------------------------------ 

Η Ελλάς, αγαπητοί μου, είναι αυτό που ο ποιητής είχε πει σοφά και περιεκτικά:

«Όμορφη και Παράξενη Πατρίδα…»

(Άσχετα βέβαια, αν λίγοι αντιλήφθηκαν το νόημά του 
και τελικά αναλήφθηκαν εις τους ουρανούς...)

Μα τελικά δια της ποίησης... νοείσαι και εργάζεσαι!

Κάποτε ρωτήθηκε ο Οδυσσέας Ελύτης για την άποψή για τη "δουλοπρέπεια": 

Ιδού η απάντησή του:

"Δέν μ᾿ ἐνδιαφέρει ὁ ἐπίσημος ὅρος τῆς δουλοπρέπειας. Μ᾿ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία. Κι ἐκεῖνο πού ξέρω εἶναι ὅτι μ᾿ αὐτά καί μ' αὐτά ἐφτάσαμε σέ κάτι πού θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά ὀνομάσω «ψευδοφάνεια». Ἔχουμε, δηλαδή, τήν τάση νά παρουσιαζόμαστε διαρκῶς διαφορετικοί απ' ὅ,τι πραγματικά εἴμαστε. Καί δέν ὑπάρχει ἀσφαλέστερος δρόμος πρός τήν ἀποτυχία, εἴτε σάν ἄτομο σταδιοδρομεῖς εἴτε σάν σύνολο, ἀπό τήν ἔλλειψη τῆς γνησιότητας. Τό κακό πάει πολύ μακριά. Ὅλα τά διοικητικά μας συστήματα, οἱ κοινωνικοί μας θεσμοί, τά ἐκπαιδευτικά μας προγράμματα, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τούς Βαυαρούς, πάρθηκαν μέ προχειρότατο τρόπο ἀπό ἔξω, καί κόπηκαν καί ράφτηκαν ὅπως ὅπως ἐπάνω σ᾿ ἕνα σῶμα μέ ἄλλες διαστάσεις καί ἄλλους ὅρους ἀναπνοῆς. 

Καί δέν πρόκειται βέβαια γιά «προγονοπληξία». Τά λέω, ἄλλωστε, αὐτά ἐγώ πού, σ᾿ ἕναν τομέα ὅπως ὁ δικός μου, κήρυξα μέ φανατισμό τήν ἀνάγκη τῆς ἐπικοινωνίας μας μέ τό διεθνές πνεῦμα, καί πού σήμερα μέ ἐμπιστοσύνη ἀποβλέπω στή διαμόρφωση ἑνός ἑνιαίου εύρωπαϊκοῦ σχήματος, ὅπου νά ἔχει τή θέση της ἡ Ἑλλάδα. Μέ τή διαφορά ὅτι ὁ μηχανισμός τῆς ἀφομοιώσεως τῶν στοιχείων τῆς προόδου πρέπει νά λειτουργεῖ σωστά, καί νά βασίζεται σέ μιά γερή καί φυσιολογικά ἀναπτυγμένη παιδεία. Ἐνῶ σ' ἐμᾶς, ὄχι μόνον δέν λειτουργεῖ σωστά, ἀλλά δέν ὑπάρχει κἄν ὁ μηχανισμός αὐτός γιά νά λειτουργήσει! Καί μέ τή διαφορά ἀκόμη ὅτι, ἐκτός ἀπό ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις, ἡ ἡγετική μας τάξη, στό κεφάλαιο τῆς ἑλληνικῆς παιδείας, ἔχει μαῦρα μεσάνυχτα! Κοιτάξετε μέ προσοχή τά ἔντυπα πού εκδίδει ἡ ἴδια, ἤ πού προτιμᾶ νά διαβάζει, τά διαμερίσματα ὅπου κατοικεῖ, τίς διασκεδάσεις πού κάνει, τή στάση της ἀπέναντι στή ζωή. Οὔτε μιά σταγόνα γνησιότητας! Πῶς θέλετε, λοιπόν, ν᾿ ἀναθρέψει σωστά τή νέα γενιά; Ἀπό τά πρῶτα διαβάσματα πού θά κάνει ἕνα παιδί ὥς τά διάφορα στοιχεῖα πού θά συναντήσει στό καθημερινό του περιβάλλον, καί πού θά διαμορφώσουν τό γοῦστο του, μιά συνεχής καί άδιάκοπη πλαστογραφία καί τίποτε ἄλλο! 

Θά μοῦ πεῖτε: εἶσαι λογοτέχνης, καλαμαράς, καί βλέπεις τά πράγματα ἀπό τή μεριά πού σέ πονᾶνε. Ὄχι, καθόλου! Καί νά μοῦ έπιτρέψετε νά ἐπιμείνω. Ὅλα τά ἄλλα κακά πού θά μποροῦσα νά καταγγείλω –ἡ ἔλλειψη οὐσιαστικῆς ἀποκεντρώσεως καί αὐτοδιοικήσεως, ἡ ἔλλειψη προγραμματισμοῦ γιά τήν πλουτοπαραγωγική ἀνάπτυξη τῆς χώρας, ἀκόμη καί ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ἀσκεῖται ἡ ἐξωτερική μας πολιτική– εἶναι ζητήματα βαθύτερης ἑλληνικῆς παιδείας! Ἀπό τήν ἄποψη ὅτι μόνον αυτή μπορεῖ νά προικίσει ἕναν ἡγέτη μέ τήν ἀπαραίτητη εὐαισθησία πού χρειάζεται γιά νά ἐνστερνιστεῖ, καί ἀντιστοίχως νά ἀποδώσει, τό ἦθος τοῦ λαοῦ. Γιατί αὐτός ὁ λαός, πού τήν ἔννοιά του τήν ἔχουμε παραμορφώσει σέ σημεῖο νά μήν τήν ἀναγνωρίζουμε, αὐτός ἔχει φτιάξει ὅ,τι καλό ὑπάρχει – ἄν ὑπάρχει κάτι καλό σ᾿ αὐτόν τόν τόπο! Καί αὐτός, στίς ὧρες τοῦ κινδύνου, καί στό πεῖσμα τῆς συστηματικῆς ἡττοπαθείας τῶν ἀρχηγῶν του, αἴρεται, χάρη σ᾿ ἕναν ἀόρατο, εὐλογημένο μηχανισμό, στά ὕψη πού ἀπαιτεῖ τό θαῦμα! 

Ὅσο, λοιπόν, καί ἄν εἶναι λυπηρό, πρέπει νά τό πῶ: ὁ Ἑλληνισμός, γιά τήν ὥρα τουλάχιστον, ἐπέτυχε ὡς γένος, ἀλλ᾿ ἀπέτυχε ὡς κράτος! Καί παρακαλῶ νύχτα μέρα τόν Θεό, καί τό μέλλον, νά μέ διαψεύσουν."


Είναι ο ίδιος ποιητής που είπε ότι: 

"Μια φωτογραφική μηχανή κρυμμένη μέσα στην κακή ποίηση μας καταδικάζει να ξαναβλέπουμε αυτά που πολλές φορές είδαμε – και να μη βλέπουμε αυτά που δεν είδαμε ποτέ. Σίγουρα η παρατηρητικότητα είναι μεγάλο ελάττωμα για τον ποιητή· που καταντά, στο τέλος, τα σύννεφα να τα παίρνει για σύννεφα. 

Τη μαγεία δεν την πιάνεις με την ερμηνεία της μαγείας, πόσο μάλλον με την περιγραφή της ερμηνείας της μαγείας. Ή κελαηδάς ή σωπαίνεις. Δε λες: αυτό που κάνω είναι κελαηδητό. Αλίμονο. Αν νογούσανε τα πουλιά, θα μας έπαιρναν με τις πέτρες – συγγνώμην, με τις κουτσουλιές ήθελα να πω.

Νέε, θυμήσου: δε γίνεσαι δούλος όταν σε υποτάσσει μόνον αυτός που έχει την εξουσία – αλλά κι εκείνος που την πολεμάει. 

Προσοχή στη συγκίνηση. Αν είναι γόησσα, δεν παύει να ’ναι και ρουφιάνα. 

Η απόσταση από το “τίποτε” στο “ελάχιστο” είναι πολύ μεγαλύτερη παρ’ ό,τι από το “ελάχιστο” στο “πολύ”. 

(από τα "ΜΙΚΡΑ ΕΨΙΛΟΝ")


καθώς και ότι:


"Η Ποίηση έγινε για να διορθώνει τα λάθη του Θεού· ή εάν όχι, τότε, 
για να δείχνει πόσο λανθασμένα εμείς συλλάβαμε την δωρεά του. 

(από το "ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ")

Πώς να μην νοηθείς και να μην θες να εργασθείς αδιάκοπα μετά από κάτι τέτοια;