Είναι μια νέα προσπάθεια συνάντησης των πνευμάτων κάτω από το φως του έναστρου βραδινού ουρανού, τις ώρες που βγαίνουν οι νεράιδες και τα παραμύθια φαίνονται αληθινά...
Καθημερινά, τα ερεθίσματα εν Ελλάδι, σε κάνουν να νιώθεις σαν ένα κοκαλιάρικο γελάδι (πάει η εποχή των παχιών αγελάδων), που όμως κάποιοι επιθυμούν ακόμα να χαϊδολογούν και να του αρμέγουν τα μαστάρια και να του μπουκώνουν με μεταλλαγμένα μέχρι πνιγμού το στόμα, λες και η προηγούμενη εποχή να μην παρέδωσε τα γκέμια... Και δώσ' του άρμεγμα και ξανά άρμεγμα... Τι επιφέρει τελικά το τόσο άρμεγμα; Δείτε το βλέμμα των περισσότερων συνανθρώπων μας γύρω μας και θα αντιληφθείτε τι εννοώ...
Ευτυχώς που ακόμα βγαίνουν τραγουδάρες σαν και την επόμενη, και η ψυχή κάπως βρίσκει αποκούμπι και ακόμα βαστά... διαφορετικά της βγαίνουν όλα ανάποδα και χάνει νου, ψυχή και κατεύθυνση...
"Ανάποδα"
Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου
Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης
Ερμηνεία: Νατάσσα Μποφίλιου
Σου 'μεινε ένας εαυτός που πρέπει να γιατρέψεις να τον κρατήσεις ζωντανό και να τον αγαπήσεις... "Μεγάλη Αρχόντισσα Ψυχή" Στίχοι, Μουσική: Τάκης Μπουρμάς Ερμηνεία: Μανώλης Λιδάκης
Αυτή η κοινωνία μας μεγαλώνει με το εξής πρότυπο: αυτό που διαφοροποιεί τους ανθρώπους μεταξύ τους είναι το πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει κανείς. Έτσι, πιο ψηλά από όλους είναι οι ιατροί, δικηγόροι, πολιτικοί, τραγουδιστές κλπ... Άρα, το πόσο μπορεί να ανέβει κανείς τη σκάλα των επιτυχιών -έτσι όπως η εκάστοτε κοινωνία θεσπίζει, θεωρεί και ορίζει τις επιτυχίες- σηματοδοτεί το πόσο μπορεί να ανέβει και τη σκάλα της κοινωνικής καταξίωσης. Επιτρέψτε μου όμως, να έχω την ακριβώς αντίθετη άποψη: αυτό που διαφοροποιεί τους ανθρώπους μεταξύ τους, είναι το πόσο χαμηλά μπορούν να φτάσουν. Το κάτω όριο καθορίζει το βάθος της ύπαρξής μας, ενώ το άνω όριο το ύψος της. Εμείς, απλά διαλέγουμε να εμβαθύνουμε ή να ψηλώνουμε όπως ο κόκορας, σε τούτη τη ζωή. Έτσι, διαλέγουμε το κάτω ή το άνω όριο στις ζωές μας. Εξηγούμαι με δυο αντιθετικά παραδείγματα: 1. Ένας ιατρός από μικρός, χάνει την αξία του κάτω ορίου στη ζωή του, διότι το κάτω όριο είναι κάτι που αντιδρά όταν το φτάνουμε και κλωτσάει ότι δεν πάει άλλο. Ένας ιατρός όμως, ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια, πιέζεται και ζορίζεται να διαβάσει και άλλο και λίγο ακόμα, να υπομείνει έναν άχρηστο και ανέραστο μεγαλοκαθηγητή και τις κομπλεξικές ιδιοτροπίες τους και να χάσει άλλη μια ηλιόλουστη μέρα για να κατακτήσει μια ξερακιανή γνώση που θα ξεπεραστεί την επομένη μέρα. Κοινώς, δεν υπάρχει κάτω όριο στην καταπίεση με την οποία γαλουχείται, οπότε στραγγαλίζει σταδιακά όποιο αντανακλαστικό λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι δεν μπορεί να πιέζει περαιτέρω το εγκεφαλικό, σωματικό και ψυχικό του σύστημα εκμάθησης. Ένας εκκολαπτόμενος ιατρός λοιπόν, χάνει το κριτήριο μέχρι πού πρέπει να φτάσει στην πίεση που δέχεται με σκοπό να μάθει κάτι ακόμα από το σύστημα που θα υπηρετήσει. Έτσι, όμως χάνει γενικά το κριτήριο με το οποίο θα καθορίζει πάντα το κάτω όριο. Όταν καταπιέζεται σε μια σχέση, δεν μπορεί να ξεχωρίσει το κάτω όριο αντοχών του που θα καθορίσει το "φύγε" ή το "μείνε", καθώς σε κάθε ένα "δεν μπορώ άλλο" θα αντιτάσσεται το "λίγο ακόμα μπορείς, το έχεις ήδη κάνει πολλές φορές στο παρελθόν", αφού η ίδια αντιπαράθεση έχει επανέλθει στο προσκήνιο όλα εκείνα τα βράδια, τις αργίες, τις Κυριακές που ενώ όλοι βολτάρανε εσύ έπρεπε να βγάλεις την ύλη... Μόνο που μαζί με την ύλη, δεν αντιλαμβανόσουν τότε ότι έβγαζες και κομμάτι της ψυχής σου και το αποξένωνες... Το πράγμα όμως έχει και συνέχεια, καθώς ένας ενήλικας ιατρός, όταν χάνει το κάτω όριό του, αυτό δεν αφορά μόνο τις οικογενειακές τους σχέσεις (που οι περισσότεροι τις έχουν διαλυμένες), αλλά επεκτείνεται και στο επάγγελμά του, δημιουργώντας τα πασίγνωστα φαινόμενα αναλγησίας, αναισθησίας, αρπακτικότητας που εμφανίζουν πολλοί ιατροί όταν στυγνά και με φοβερή επίδειξη εξουσίας, πέφτουν εξαιρετικά χαμηλά απαιτώντας επιπλέον αμοιβή από τον ασθενή. Όταν λοιπόν, χάνεται το κάτω όριο, χάνεται το βάθος ενός ανθρώπου. 2. Όταν συνειδητοποιείς το πόσο χαμηλά μπορείς να φτάσεις και κατά πόσο μπορείς να επιβιώσεις όταν φτάνεις χαμηλά -πόσω δε μάλλον να δημιουργήσεις όπως αυτά τα δυο αξιοθαύμαστα παιδιά- , αυτή η διαδικασία σού ξεκαθαρίζει τα όριά σου. Για αυτό και πολλοί σοφοί του πεζοδρομίου λένε ότι αν δεν φτάσεις χαμηλά, δεν μπορείς να πατήσεις κάπου ώστε να εκτοξευτείς εκ νέου προς τα πάνω... Το προς τα κάτω όριό σου είναι αυτό που σε καθορίζει, σου δίνει ώθηση, είναι αυτό που σου υπενθυμίζει όπου και αν βρίσκεσαι, όπου και αν φτάσεις, το σημείο από όπου ξεκινάς. Το κάτω όριο λοιπόν, σου δίνει το σημείο εκκίνησης. Και το βασικότερο σε αυτή τη ζωή είναι να ξεκινάς, όχι το πού θα φτάσεις. Είναι η αρχή και όχι το τέλος. Το τέλος, αγαπητοί μου, είναι προδιαγεγραμμένο για όλους: δυο μέτρα γης. Εκεί που υπάρχει διαφορά είναι το πόσα πράγματα ξεκινούμε να κάνουμε και με πόσους ανθρώπους γύρω μας... Εξάλλου, όσο προσπαθούμε να φτάσουμε εις βάθος, τόσο ο χρόνος αχρηστεύεται, νικιέται και σταματά, τόσο η ύπαρξή μας μένει ανεπηρέαστη από τα γρανάζια του χρόνου να θαυμάζει τον αιώνιο καμβά της Δημιουργίας...
"Η καρδιά πονάει όταν ψηλώνει"
Στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος
Μουσική: Θέμις Καραμουρατίδης
Ερμηνεία: Νατάσα Μποφίλιου
"...και οι άνθρωποι φεύγουν και εμείς δεν αντιδράμε..."
Αποφασίζουμε λοιπόν, αν θέλουμε να ψηλώνουμε ή να εμβαθύνουμε σε τούτη την πλάση...
"Γιατί τελικά η τάξη, και εδώ ήθελα να καταλήξω, δεν είναι το τέλειο αποτέλεσμα αλλά μια στάση ζωής! Και η συνεχής προσπάθεια να την πετύχεις λογίζεται εντέλει ως η ίδια η ευταξία". (από το "Να σ'αγαπάει η Ζωή" του Βασίλη Τσιαμπούση, εκδ. Πατάκη, β' έκδοση, 2006, σελ.69-69, χωρίς άδεια αναδημοσίευσης) Όσοι με γνωρίζουν, ίσως μου χρεώνουν μια εμμονή στην τάξη... Η έννοια της τάξης εμπεριέχει πιστεύω ολόκληρη την αντίσταση του ανθρώπου απέναντι στην αενάως εχθρική εντροπία του σύμπαντος. Η τάξη, όχι ως μια εκδήλωση ψυχικής νόσου λοιπόν, αλλά ως ένα αντίδοτο στην αταξία, και κατά (ηθική) επέκταση, ως ένα αντίδοτο στις... αταξίες, ενέχει την προσπάθεια εκείνη του ανθρώπου, τη βούληση πιο σωστά, να αντιταχθεί σε αυτήν την καθημερινή υπόγεια (μα και εσωτερική) μάχη με τη διάλυση και την αποσύνθεση, με την καταστροφή και τη σήψη, εντέλει με την εξαΰλωση... Η προσπάθεια είναι αυτή που βραβεύεται και ενσαρκώνει το μετάλλιο της ευταξίας. Η τάξη είναι απλά το καρότο που μας σέρνει σε ατραπούς μη συνηθισμένους... Είναι το όνειρο που δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα. Μέχρι τότε, θα μένει και θα μαίνεται, αυτή η ενδόμυχη σύγκρουση, της τάξης και της αταξίας, βαθιά μέσα στα σωθικά μας, με μοναδικούς γυμνούς θεατές, τα ίδια τα αστέρια...
Όταν αργώ να ανεβάσω ανάρτηση συμβαίνει ένα από τα παρακάτω:
ή δεν έχω τίποτα να πω, ή είναι τόσα πολλά αυτά που έχω να πω, που πραγματικά
δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω, πού να σταματήσω, τι να τονίσω και τι να αφήσω… Είναι
τέτοια η ταχύτητα των σκηνών, των ερεθισμάτων, των σκέψεων, που η δύναμη της στιγμής
χάνεται στο πέρασμα και το σκούντισμα της αμέσως επόμενης δυνατότερης στιγμής…
Ξεκίνησα παρατηρώντας τον φίλο μου Μαρξ, (γερμανικό όνομα,
αγγλική καταγωγή), να γίνεται αισίως 4 μηνών και να μου δείχνει τις δυο του φύσεις.
Την γλυκιά, την παιδική, χαρακτηριζόμενη από απίστευτη αφέλεια, αυτήν που δεν
μπορείς να του αντισταθείς με τίποτα
Και την άλλη, την άγρια, την κυνηγιάρικη, που διεκδικεί, που
αντιστέκεται, που δεν υπακούει σε τίποτα και σε κανέναν.
Μήπως αυτή η διπλή φύση, αφορά μόνο τους σκύλους; Ή μήπως μόνο
τους αγγλικούς σκύλους;
Ας δούμε τι γίνεται όμως στο Λονδίνο,στη γενέτειρα αυτών των σκύλων, με μια ματιά.
Το Λονδίνο είναι μια πόλη της αντίθεσης. Τόσο συγκρινόμενο με
τους απ’ έξω, όσο και στο εσωτερικό του. Κατ’ αρχήν εκεί οδηγούν ανάποδα με τους
υπόλοιπους λαούς, στους δρόμους.
Οι λονδρέζοι έχουν βασιλεία και γουστάρουν και το καμαρώνουν,
όταν οι υπόλοιποι ψάχνουν απεγνωσμένα για τη δημοκρατία. Ο καιρός εναλλάσσεται απότομα
από βροχερός σε καυτερός και τανάπαλιν. Η πόλη έχει πληθυσμό όσο η Ελλάδα και η
οικονομία της κατατάσσεται στην 17η θέση παγκοσμίως. Λένε ότι εμείς
πουλάμε ακριβά τα καλοκαίρια στους Άγγλους τουρίστες, μα εκεί τα πάντα στοιχίζουν
τουλάχιστον 50%-100% ακριβότερα σε σχέση με τις εδώ τιμές. Δεν έχουν πουθενά
σκουπιδοντενεκέδες, και όμως δεν βλέπεις κανένα σκουπίδι. Τα τρώνε ήθελα να ήξερα
τα σκουπίδια τους; Έχουν από τα αρχαιότερα μετρό, με πάμπολες γραμμές να ξεδιπλώνονται
σε πολλά επίπεδα κάτω από τη γη.
Συμπεριφέρονται στα ζώα τους σαν παιδιά τους, όταν εμείς
συμπεριφερόμαστε στα παιδιά μας σαν ζώα.
Έχουν πάρκα πανέμορφα και τεράστια, αλλά είναι τεχνητά και
περιτριγυριζόμενα από θεόρατα κτήρια. Εκεί μέσα προσπαθούν να κλείσουν τη φύση,
τα ζώα, τα ψάρια, τα φυτά. Άραγε κλείνεται και οριοθετείται η φύση;
Επίσης, φτιάχνουν
μουσεία όπου περικλείουν τους αστέρες τους και τα πρότυπα τους, για να τους έχουν
ανά πάσα στιγμή, σε μια ναρκισσιστική επίδειξη της εξουσιαστικής τους διάθεσης,
δίπλα τους, σιμά τους, να τους αγγίζουν, και μαζί να αγγίζουν λίγο από τη δόξα τους,
τη λάμψη τους, τη δύναμή τους και τη γκλαμουριά τους.
Τέλος, οργανώνουν πανευρωπαϊκά συνέδρια για την υπέρταση, όταν
όλοι στους δρόμους τρώνε αλάτια, πιπέρια, σάλτσες, χάμπουργκερ, αυγά με μπέικον
και πρωινά τηγανητά λουκάνικα με το που ξυπνούν, τηγανητές πατάτες και McDonaldίστικες πλαστικές
λιχουδιές. Φυσικά, η μπύρα δεν λείπει ποτέ.
Αγαπητοί μου, εκεί είναι η καρδιά του καπιταλισμού. Οι άνθρωποι,
νοιάζονται μόνο για το τελευταίο μοντέλο smartphone, για ένα γρήγορο και αστραφτερό αμάξι, για τη βόλτα τους,
για την πάρτη τους και για τα πάρτυ τους. Ο καρδιά του καπιταλισμού έχει
σαν βάση το ΕΓΩ του καταναλωτή. Αυτός που έχει και μπορεί, αυτός δύναται να
ζει. Οι υπόλοιποι, ας ψοφήσουν, όπως και γίνεται.
Γυρίζοντας στην Ελλάδα όμως, γνωρίζω μια άλλη καρδιά. Μια
καρδιά, που στενά ακόμα συνδεδεμένη με την ετυμολογική της φύση, θέλει να κραδαίνει
και να σείεται σύγκορμη σε κάθε της αληθινό χτύπο, χτυπά στην Τεχνόπολη του Δήμου
Αθηναίων, στο Γκάζι, με τους Εν Καρδία, να χαρίζουν συγκίνηση, κίνηση, βροντερό
και ηχηρό παρόν, ελπίδα, ανάταση, συγχορδίες και συνύπαρξη.
"Encardia - Tarantella Pizzica Di San Vito"
Οι Εν Καρδία, προβάλλοντας έναν υγιή τρόπο καρδιακής
λειτουργίας, που δεν είναι άλλος από αυτόν δίπλα στη φύση, προσπαθούν να
αντισταθούν σε έναν κόσμο γεμάτο παχύσαρκους και παχύδερμους, σε έναν κόσμο με
μεταβολικό σύνδρομο, με υπέρταση, με βλακεία, με χαζομάρα, με ανωριμότητα. Αυτός
ο κόσμος, προσπαθεί να φτιάξει εμβόλια για την Αρτηριακή Υπέρταση και να καταπολεμήσει
την παχυσαρκία με αντιβιοτικά (ναι, ναι, μην σας παραξενεύουν), όταν δεν
προσπαθεί το απλό και λογικό: να ξαναζήσει κοντά στη φύση, εναρμόνια μαζί της.
Αγαπητοί μου, αυτή η αστικοποίηση που μας προβάλλουν ως
εναλλακτική λύση στο πρόβλημά μας σήμερα, είναι μια μεγάλη απάτη. Μας διώχνουν
από την πατρίδα μας, για να πάμε πού; Στην καρδιά του καπιταλισμού, εκεί που
κανείς δεν ενδιαφέρεται για τον γείτονά του, εκεί που κανείς δεν γνωρίζει μα ούτε
και θέλει να γνωρίσει τον πλησίον του. Δεν είχε άδικο ο καλός Σαμαράκης, όταν έλεγε
ότι όσο πιο κοντά έρχονται τα σπίτια των ανθρώπων, τόσο απομακρύνονται οι καρδιές
τους…
Η φύση που μας προβάλλουν καλοί μου άνθρωποι, είναι ψεύτικη.
Και η λύση που μας πλασάρουν για να βρούμε την σωστή μας φύση, είναι προσβλητική.
Μας φάγαν όλα μας τα χρήματα. Μας κορόιδεψαν. Μας ξεφτίλισαν. Αυτό εξάλλου κάνουν
αιώνες τώρα.
"Συναυλία"
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Μουσική: Νίκος Αντύπας
Ερμηνεία: Χαρούλα Αλεξίου
Δεν μας λείπουν οι πρώτες ύλες, για να χτίσουμε μια υγιή
κοινωνία. Μάλιστα έχουμε πιο πολλά από πολλές από τις προηγμένες και ανεπτυγμένες
χώρες. Αυτό που μας λείπει, όπως εξάλλου άπειρες φορές στην Ιστορία έχει
καταγραφεί, είναι να το πιστέψουμε ότι μπορούμε και να το προσπαθήσουμε. Αρχίζοντας,
από τις μικρές και καθημερινές αλλαγές του εαυτού μας. Όσο και αν μεγαλώνουμε, όσο
και αν φτάνουμε αισίως τα 30, δεν σημαίνει ότι ωριμάζουμε. Η ωρίμανση, σημαίνει και αλλαγή. Και η αλλαγή σημαίνει θάρρος και προσπάθεια. Το θάρρος και η προσπάθεια,
δεν γίνεται να μην οδηγήσουν στα αστέρια. Και να θυμάστε, τα αστέρια και το πολύτιμο
φως τους, είναι μέσα μας, στα κύτταρά μας, στα αστροκύτταρά μας. Όλα είναι μέσα μας. Ας τα βγάλουμε επιτέλους έξω και ας
τους δώσουμε μορφή. Ευ-μορφή. Υγιή-μορφή. Άξια-μορφή.
1,5 χρόνο μετά και νοιώθω ότι ξαναγυρίζω εκεί από όπου άρχισα: ένας ξένος ανάμεσα σε ξένους. Ένας μικρός που προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο. Ένας μικρός που δεν έχει άλλο τρόπο επικοινωνίας, εξόν από το να μιλήσει ξεκάθαρα για αυτά που νοιώθει, για όλα αυτά που σκέφτεται και θέλει. Ένας μικρός που παίζει με ανοιxτά χαρτιά γιατί δεν έχει μάθει να παίζει με κρυφά χαρτιά.
"...Λες και τα μυστικά τα κρατούσα κρυφά για να μείνουν κρυμμένα..."
Βλέπεις το στραβό -κατά την γνώμη σου πάντα- και προσπαθείς να το αλλάξεις. Απλά, ξεκάθαρα, συζητίσιμα. Επιχειρηματολογείς, εξηγείς.
"...Και ας μην είναι σωστό, πάντα ό,τι σκεφτώ θα το λέω..."
Κάνεις υπομονή, προσπαθείς με σύμμαχο το χιούμορ, τον αυτοσαρκασμό, τη λογική, τη γνώση, να αντισταθείς. Εμπιστεύεσαι. Αναγκαστικά; Για μένα, ναι, αναγκαστικά. Προσπαθείς να μεγαλώσεις μέσα από τις διαδικασίες. Φιλοδοξείς να μεγαλώσεις και τους άλλους μέσα από τις διαδικασίες. Άραγε ποιός είναι πιο ο μικρός και ο πιο ανώριμος;
"...Σαν μεγάλο παιδί, μ'αλλαγμένη φωνή, μη ντραπώ και φανεί, ψιθυρίζω..."
Βρίσκεις αντίσταση στην αντίσταση που δείχνεις. Και προσκρούεις στα πιο βαθειά θέματα του κοινωνικού ζώου που λέγεται άνθρωπος. Και τότε απορείς: τι φταίει; γιατί κάτι δεν αλλάζει ή αλλάζει τόσο δύσκολα; Μήπως έχεις εσύ τόσο απλοποιημένη σκέψη; Μήπως είσαι όντως τόσο παιδί, άρα κοινωνικά και επαγγελματικά ανώριμος; Φταίω που θέλω να μοιάσω του Patch Adams;
"...Που ποτέ μα ποτέ δεν τελειώνω ό,τι αρχίζω..."
Συγκρούεσαι. Δοκιμάζεις. Ρισκάρεις. Τα παίζεις όλα για όλα. Έτσι, είναι ευκαιρία να δεις τελικά και πόσα είναι αυτά τα "όλα" που πιστέυεις ότι έχεις, είναι περισσότερα ή λιγότερα από ό,τι νόμιζες; Αλλάζεις όμως, το τέρας σου βγάζει και σένα τερατώδη χαρακτηριστικά. Σύνηθες; Ρωτήστε τους άλλους.
"...Με μια δόση θυμό, μ' αλλάγμένη φωνή..."
Γίνεσαι ο κακός. Πληγώνεις και πληγώνεσαι. Υπάρχουν και παράπλευρες απώλειες. Όταν μάλιστα οι απώλειες αυτές, είναι εκείνα τα άτομα που ήθελες εξ'αρχής να προφυλάξεις και για τα οποία ξεκίνησες όλη αυτή τη μάχη, τότε καταλαβαίνεις ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Δεν υπάρχει η έννοια του κεκτημένου. Σε έναν δρόμο γλιστερό, η κάθε κίνηση μπορεί να αποβεί μοιραία.
"...και είναι οι δρόμοι υγροί..."
Η παρεξήγηση είναι ίσως το πιο εύκολο πράγμα του -ανθρώπινου- κόσμου. Χωρά εκεί που η διαφορετικότητα αφήνει χαωδώς ακάλυπτα κενά. Και πού καταλήγεις; Στα υποκατάστατα!
"...και τραβώ τον καπνό, που ποτέ δεν μπορώ, όσα θέλω ν'αρχίσω..." (όπου "καπνό" βάλε "Baileys")
Και τέλος, το μεγάλο ερώτημα, που σκάει μύτη καμαρωτό καμαρωτό:
"...Τι κατάλαβαν τι, από μένα..." ύστερα από 1,5 χρόνο;
"...Αν όμως επέλεγαν να μην αλληλεπιδράσουν; Αντί να επιχειρήσει κανείς να συνεργαστεί, αναλαμβάνοντας το ρίσκο της εξαπάτησης, θα μπορούσε να κοιτάξει τον εαυτό του. Με άλλα λόγια θα μπορούσε να διακόψει τις σχέσεις του με τους άλλους στο δίκτυο. [...] ονόμασε τα άτομα που υιοθετούν αυτή τη στρατηγική 'μονόχνοτους'. Χρησιμοποιώντας όμορφα μαθηματικά έδειξαν ότι σε έναν κόσμο γεμάτο μονόχνοτους είναι εύκολο να αναπτυχθεί η συνεργασία, διότι δεν υπάρχουν άτομα που θα εκμεταλλεύονταν όσους συνεργάσιμους πιθανόν να παρουσιάζονταν. Οι μονόχνοτοι φροντίζουν για τον εαυτό τους, ενώ οι συνεργάσιμοι σχηματίζουν δίκτυα μεταξύ τους. Οι συνεργάσιμοι σύντομα επικρατούν στον πληθυσμό, αφού πάντοτε τα καταφέρνουν καλύτερα από τους μονόχνοτους. Μόλις όμως ο κόσμος γεμίσει από συνεργάσιμους, είναι πολύ εύκολο να παρασιτήσουν οι τσαμπατζήδες, απολαμβάνοντας τους καρπούς της συνεργασίας χωρίς να συνεισφέρουν. Καθώς οι τσαμπατζήδες γίνονται ο κυρίαρχος τύπος στον πληθυσμό, δεν υπάρχουν πλέον άτομα τα οποία να μπορούν να εκμεταλλευτού. Τότε, κυριαρχούν και πάλι οι μονόχνοτοι -καθότι δεν θέλουν καμία σχέση με εκείνους τους απατεώνες. Εν ολίγοις, η συνεργασία αναδύεται επειδή μπορούμε να κάνουμε περισσότερα μαζί παρά χώρια. Ωστόσο, εξαιτίας του προβλήματος του παρασιτισμού -των τσαμπατζήδων-, η επιτυχία της συνεργασίας δεν είναι εγγυημένη."
"...Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία, ο αλτρουισμός, η τιμωρητική και η παρασιτική συμπεριφορά είναι γραμμένα στο DNA μας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα βιώματά μας έχουν μεγάλη επίδραση σε όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά για πρώτη φορά βρήκαμε ενδείξεις ότι η ποικιλία σε αυτές τις κοινωνικές προτιμήσεις μπορεί, τουλάχιστον εν μέρει, να οφείλεται στη γενετική μας εξέλιξη."
"...Εν ολίγοις, ο ανθρώπινος εγκέφαλος φαίνεται να είναι κατασκευασμένος για τα κοινωνικά δίκτυα. Στο πέρασμα του χρόνου, η φυσική επιλογή ευνόησε τον μεγαλύτερο εγκέφαλο και τις περισσότερες νοητικές ικανότητες, ώστε ο άνθρωπος να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ενός πιο πολύπλοκου κοινωνικού περιβάλλοντος. Όσοι ζουν μέσα στα κοινωνικά δίκτυα έρχονται αντιμέτωποι με μια σειρά νοητικών προκλήσεων, τις οποίες δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσουν τα μοναχικά άτομα ή όσοι ζουν σε αποσυνδεδεμένες ομάδες. Αυτές οι προκλήσεις προκύπτουν από την ανάγκη κατανόησης των άλλων και της συνεργασίας μαζί τους, καθώς και της αλτρουιστικής, μερικές φορές, συμπεριφοράς για το συμφέρον της ομάδος."
"...Το 1651, ο Άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς διατύπωσε ένα νοητικό πείραμα στο οποίο περιέγραφε την αρχέτυπη κατάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης. Στο σπουδαιότερο βιβλίο του, το Λεβιάθαν, υποστήριξε ότι η φυσική κατάσταση των ανθρώπων είναι το bellum omnium contra omnes (πόλεμος πάντων κατά πάντων). Επικρατεί αναρχία. Ο Χομπς επεσήμανε ότι η ζωή του ανθρώπου είναι μοναχική, φτωχή, άσχημη, σκληρή και σύντομη. Η χρήση του όρου 'μοναχικός' υποδηλώνει ότι μια αποσυνδεδεμένη ζωή είναι γεμάτη βάσανα. Μπροστά σε αυτήν τη θλιβερή κατάσταση, λέει ο Xομπς, οι άνθρωποι θα επέλεγαν να συνάψουν ένα 'κοινωνικό συμβόλαιο' θυσιάζοντας ένα μέρος της ελευθερίας τους σε αντάλλαγμα την ασφάλειά τους. Σε μια πολιτισμένη κοινωνία, υποστήριξε, οι άνθρωποι θα δημιουργούσαν συνδέσεις μεταξύ τους. Οι συνδέσεις αυτές θα βοηθούσαν στον περιορισμό της βίας και θα αποτελούσαν πηγή παρηγορίας, ειρήνης και ευταξίας. Έτσι οι άνθρωποι θα έπαυαν να είναι μοναχικοί και θα γίνονταν συνεργάσιμοι. Έναν αιώνα αργότερα, ο Γάλλος φιλόσοφος, Ζαν Ζακ Ρουσσώ διατύπωσε παρόμοιες ιδέες. Στο έργο του "Το Κοινωνικό Συμβόλαιο" υποστήριξε ότι η φυσική κατάσταση της ανθρωπότητας ήταν πράγματι βάρβαρη, δίχως ηθικούς κανόνες ή νόμους και γεμάτη ανταγωνισμούς και αντιπαλότητες. Η επιθυμία για ασφάλεια από τις απειλές των άλλων ήταν αυτό που έσπρωξε τους ανθρώπους να ενωθούν και να ζήσουν συλλογικά."
Αυτά ήταν κάποια αποσπάσματα (χωρίς άδεια αναδημοσίευσης) από το βιβλίο "Συνδεδεμένοι" του Νίκου Χρηστάκη και του James Fowler, το οποίο διαπραγματεύεται τα κοινωνικά δίκτυα, τη δομή τους και τη λειτουργία τους, το πώς επηρεάζονται από τους ανθρώπους και το πώς οι άνθρωποι -στο σύνολό τους αλλά και ατομικά- από αυτά. Απολαυστικό βιβλίο -πολυδιαφημισμένο βέβαια, αλλά αξιόλογο- που μου επιβεβαίωσε ξανά την άποψή μου ότι το σύνολο είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του.
Αναλογιστήκατε ποτέ με πόσους ανθρώπους συνδεόμαστε καθημερινά; Με άλλους βαθιά, με άλλους επιπόλαια, με άλλους χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε... Και αυτά να αφορούν μόνο στο παρόν. Το παρελθόν; Το μέλλον; Δεν έχουν και αυτά το λόγο τους περί σύνδεσης με ανθρώπους; Το όνειρό μου ήταν από παλιά να μπορούσα να συγκεντρώσω όλους τους ανθρώπους που γνωρίζω και αισθάνομαι άνετα μαζί τους και να γλεντήσουμε μαζί για μια εβδομάδα αδιάκοπα... Πάντα όμως αμέσως μετά από αυτήν την σκέψη, χανόμουν στο μέτρημα και κατέληγα να μην προσκαλώ κανέναν. Μία φορά αποπειράθηκα να το κάνω αυτό, λίγο πριν φύγω για φαντάρος, σε εκείνον τον 9ο όροφο της εστίας του Πολυτεχνείου στην Αθήνα, και γαμήθηκε ο Δίας εκείνη την ημέρα, καθώς ήταν η πιο κρύα νύχτα, με τον περισσότερο αέρα, εκείνου του χειμώνα του 2008... Σαν κάτι να μην ήθελε να γίνει αυτή η σύναξις.
Πρωινή μελαγχολία. Τι να φταίει άραγε; Είχε καιρό να με επισκεφτεί ένα τέτοιο σαββατιάτικο πρωινό...
Μην είναι τα δυο πλυντήρια ρούχα που σιδερώνω από το πρωί, ρούχα που έφερα από τα Χανιά, όπου πέρασα υπέροχα, εκεί που συνομίλησα με την πανσέληνο του Ιουλίου...;
Μην είναι το τηλέφωνο που έλαβα από τη υπερήλικη σύζυγο ενός ασθενούς που πριν 2 μήνες είχα συνοδεύσει στην Αθήνα, (στα πλαίσια διακομιδής του, λόγω σοβαρού πνευμονολογικού προβλήματος), η οποία μου ζήτησε τώρα που γύρισαν στο νησί να του περιποιούμαι εγώ ένα τραύμα του, διότι όπως είπε "έχω εμπειρία και καλο χέρι και ο ασθενής θέλει μόνο εμένα"; Πού να 'ξερε ότι αυτός που τους συνόδευε ήταν ένας μικρός αγροτικός, ένας από τους πολλούς...
Μην είναι το αβέβαιο στο οποίο προχωράμε ανυποψίαστοι;
