Κάποιου αμπουμπούκιαστου ακόμα μελλούμενου ανθού...


Υπάρχουν άραγε πραγματικά όρια που να χωρίζουν το καλό από το κακό, το αληθινό από το ψεύτικο;

Υπάρχουν οι αγαθοί και η αγαθότητα;

Υπάρχουν οι αλάνθαστοι, τα πρότυπα;

Υπάρχουν οι μέντορες;

Υπάρχουν ρατσιστές και μη;

Ακόμα πιο δύσκολο ερώτημα: γεννιούνται ρατσιστές και μη...;


Αναρωτηθείτε σας παρακαλώ ποιος θα πιστεύατε ότι θα ήταν ο τελευταίος άνθρωπος στη γη που θα μπορούσε ίσως να ισχυριστεί τα παρακάτω λόγια:

"Καιάδας. Τέτοιος γκρεμός πρέπει ν'ανοίγεται στην καρδιά του ανθρώπου και στην ακρόπολη κάθε πολιτείας. Μα η χριστιανική ανατροφή μας, οι νοσοκομειακές φιλανθρωπίες, οι κλαίουσες καλοσύνες, η λαχτάρα να σώσουμε τους περιττούς, αντιστέκουνται ως τώρα σε μια τέτοια σπαρτιατική επιλογή. 

Μα έως πότε; Αποστειρώνονται κιόλας οι παράφρονες, οι σακάτηδες κι οι άρρωστοι. Καθαρίζουνται οι ράτσες. Ετοιμάζουνται. Ένα ένστιχτο σίγουρο και σκοτεινό τις σπρώχνει προς την σωτηρία. Όχι όλες. Όσες νοιώθουν το νόημα της εποχής μας και προφταίνουν να ετοιμαστούν."



Για να βοηθήσω, είναι ο ίδιος άνθρωπος που είπε:

"Λευτερώσου κι από τη ράτσα...".


Για εσάς που έχετε διαβάσει Καζαντζάκη, το βρήκατε! Τα λόγια ετούτα, είναι στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη «Ταξιδεύοντας: Ιταλία - Αίγυπτος - Σινά - Ιερουσαλήμ - Κύπρος - Ο Μοριάς», και ειλικινά ξαφνιάζουν όλους εμάς που δεν έχουμε διαβάσει Καζαντζάκη...

Πώς μπορεί να αποτυπώνει τέτοια εικόνα αυτός που συνέλαβε την Ασκητική; Πώς μπορεί να συμπαρασύρεται κάποιος από ιδέες καθαρότητας της ράτσας, όταν σμιλεύει στο νου του την εντολή "Λευτερώσου κι από τη ράτσα...";

Πόσο αντιφατικοί είμαστε εμείς οι άνθρωποι πραγματικά;

Πόσο τυραννιέται ο νους, η ψυχή και η καρδιά στων αναρίθμητων νοημάτων το ανακάτωμα;

Πώς θα πάψει η τυραννία της σκέψης;

Πώς να παλευτεί το φανταστικό κλώτσημα της καρδιάς στο πραγματικά ανόητο της καθημερινότητας;


Από την άλλη όμως, πόσο ορθά είναι τα λόγια του ίδιου του Καζαντζάκη:

"Μοχτούσα απ' όλο τούτο το πανηγύρι και τις φωνές, από την καταραμένη δίψα του κέρδους, από τατουμπελέκια και τους αμανέδες, από τα κουρεία, τα μαγέρικα και τις βρώμες, να βγάλω ένα νόημα. Να ταφανταστώ όλα αυτά πως είναι οι λασπερές ρίζες κάποιου αμπουμπούκιαστου ακόμα μελλούμενου ανθού. Ναστήσω ανάμεσα σε όλες τούτες τις κτηνωδίες και τις αρπαγές ένα αόρατο Θεό που ν' απλώνει το μπράτσο του και να δίνει ευγένεια στο χάος".

Και να φανταστείς ότι χτες, συνάδελφος που πήγε διακοπές στη Μύκονο, μου ανέφερε ότι είδε να νοικιάζονται ξαπλώστρες σε παραλίες με 300 ευρώ την ημέρα...

Ξαναρωτάω λοιπόν: ρατσιστής γίνεται ή γεννιέται κανείς;

Και επίσης, τα όρια πώς ξεπερνιούνται;

Οι ρίζες πού σταματούν και πού αρχίζει το φυτό; Είναι μόνο το χώμα που διαχωρίζει τις ρίζες από το φυτό; Είναι μόνο η γη που διαχωρίζει το σώμα μας από το πνεύμα μας...;

Φυγή... ατελείωτη φυγή. Από τα πάντα και τους πάντες... Αυτό νιώθω το τελευταίο διάστημα...

Όλα ψεύτικα. Όχι, δεν είναι κατάθλιψη - είναι η πραγματικότητα. Είναι μάλλον, το κόστος που πληρώνει κανείς που δεν θέλει να ζει σε αυτήν την πραγματικότητα και φαντάζεται έναν κόσμο ιδανικό. Ναι, είναι ο φόρος που μας επέβαλλαν να πληρώνουμε για να ανεχτούμε την διαταραγμένη αυτή πραγματικότητα.

Ας όψεται. Ο νους δεν τιθασεύεται, παρά βολοδέρνει και μαγεύεται. Όλα τα άλλα περαστικά. Στου συμπάντου τη μακαριότητα, η ανθρωπότητα μένει να αποτελεί "σπίθες εφήμερες της βίαιης περιστροφή της", όπως λέει και ο Καζαντζάκης στην Ασκητική του.

Ο νους μοιάζει σαν τη φυγή του αλόγου, για να κρυφτεί του παραλόγου...



"Run"
by Ludovico Einaudi




Η μέθοδος Feynman


Η διάσιμη μέθοδος εκμάθησης του κυρίου Feynman, στηρίζεται στην ικανότητα κάποιου να εξηγεί στους άλλους, ένα πρόβλημα με απλά λόγια, τόσο απλά μάλιστα ώστε να μπορεί και ένα μικρό παιδί να τα καταλάβει. Αν κατορθώσει λοιπόν, κάποιος, να μεταδώσει το νόημα σε ένα μικρό παιδί, τότε σημαίνει ότι πρώτα από όλους ο ίδιος έχει κατανοήσει εις βάθος το πρόβλημα και το πλαίσιό του.

Με δεδομένο αυτό, αναρωτήθηκα τί θα απαντούσα άραγε, αν μελλοντικά ένα μικρό παιδί με ρωτούσε να του πω, τι κόσμο του παραδίδουμε εμείς, η γενιά του iphone και των 500 ευρώ ταυτόχρονα...

Η μόνη ξεκάθαρη απάντηση που μου ήρθε στο μυαλό, είναι το παρακάτω τραγουδάκι:


"Ο άνθρωπος του κάβου"
Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία:
Χάρις Αλεξίου


"...γυρνούσε με το σκύλο του..."




Ότι κι αν ζω κι ότι κρατώ...


Η μάχη του Καλού και του Κακού είναι σύμφυτη με την ίδια την ύπαρξη του Ανθρώπου, μα και με την ίδια τη Ζωή γενικότερα. Τα δυο αυτά στοιχεία, το Καλό και το Κακό, έχουν περάσει και διαποτίσει διαχρονικά, κάθε Ηθικό, Θρησκευτικό, Φιλοσοφικό, Κοινωνικό σύστημα του Ανθρώπου, κάθε έκφραση και κίνηση της ανθρώπινης πνοής, απανταχού στις γωνιές του πλανήτη και απανταχού στις διαστάσεις του Χρόνου (παρελθόν, παρόν και -με βεβαιότητα- μέλλον).

Αυτή η διαμάχη, έχει λάβει πολλές εκφάνσεις και άλλοτε στην Ιστορία φαινόταν να νικά το Κακό, άλλοτε πάλι -λιγότερες φορές σίγουρα- φαινόταν να νικά το Καλό, γενικότερα πάντως ένα αμφίρροπο παιχνίδι υπάρχει ανάμεσα στις δυο αυτές δυνάμεις, που κινούν τα νήματα και τα γρανάζια της Ιστορικής ύπαρξης.

Η καθημερινή μου εμπειρία όμως, με ωθεί στη διαπίστωση ότι πιθανόν να έχουμε περάσει σε μια άλλη φάση αυτής της διαμάχης, μια εντελώς μεταλλαγμένη, και σίγουρα συμβατή με αυτό που ζούμε ως σύγχρονη πραγματικότητα, διάσταση.

Σήμερα, η μάχη δεν δίνεται ανάμεσα στο Καλό και στο Κακό, αλλά ανάμεσα στο Κακό και το Λιγότερο Κακό, με το δεύτερο να προσπαθεί να σταθεί επάξιος συνεχιστής του Καλού, θεωρώντας ότι όταν κάνεις λιγότερο Κακό από αυτό που σου προστάζουν τα πάντα γύρω σου, κάνεις το Καλό. Αυτό, ως προσέγγιση βέβαια, έχει καταγραφεί από πολύ παλιά, με το «μη χείρον, βέλτιστο», αλλά νομίζω πως σήμερα ειδικά, είναι ο πυρήνας της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Και ρωτώ: πώς μπορείς να θέτεις τον εαυτό σου προ του διλήμματος «Κακού – λιγότερο Κακού», όταν η κοσμοθεωρία σου αφορά το δίλημμα «Κακό – Καλό»; Πώς να δεχτείς τόσες εκπτώσεις στο αξιακό σου σύστημα που χτίστηκε στους πυλώνες διάκρισης Καλού – Κακού, εξαγοράζοντάς το με την ευτελή διάκριση ανάμεσα στο Κακό-λιγότερο Κακό; Πώς μια ποιοτική διάκριση, γίνεται ξαφνικά μια απλή ποσοτική σύγκριση και αυτό το βαφτίζουμε ως μια πράξη «Καλού»; Σίγουρα, έχουν υπάρξει φορές στην Ιστορία, που η δεύτερη επιλογή ήταν μονόδρομος: έπρεπε να σκοτώσεις για να μην σε σκοτώσουν, έπρεπε να επιτεθείς πρώτος αν ήθελες να επιβιώσεις πρώτος. Αυτές όμως οι ιστορικές μνήμες, οφείλουν εμάς τους τεχνοκράτες σήμερα, να μας μαθαίνουν και να μας προάγουν, και όχι να μας ωθούν στα ίδια λάθη, τις ίδιες συμπεριφορές, την εμμένουσα επιλογή του λιγότερου Κακού έναντι του Κακού και αυτό να το θεωρούμε πράξη αντίστασης… Η ουσία, η αλήθεια, το νόημα και η αξία, είναι έννοιες που διεκδικούν τη διαχρονική τους ύπαρξη στα ανθρώπινα καμώματα, έξω από πλαίσια και ορισμούς, έξω από καλούπια και προσδιορισμούς, πέρα από διαφορετικότητες και ανταγωνσιμούς. Είναι έννοιες που διακδικούν αυθύπαρκτη παρουσία, μη υποστηριζόμενη και μη υποβασταζόμενη από συστήματα και θεσμούς, συνεπώς μη συνδεόμενη με κατευθυνόμενες δυνάμεις και υπόγειους συλλογισμούς. Αυτές οι έννοιες, είναι προσδιοριστικά ποιότητας της διαπάλης Καλού-Κακού, που μόνο ανάμεσά τους μπορούν και επιβιώνουν, αλλιώς αν προσπαθήσει κανείς να τις χωρέσει σε μια ποσοτική κλίμακα προσδιορισμού του Κακού – λιγότερο Κακού, τότε αυτές εξασθενούν, αποστεώνονται και παραμένουν ένα ακόμα απολίθωμα του ανθρώπινου πνεύματος, κενοτάφιο μιας άλλοτε μεγαλειώδους σύλληψης…

Πόση διαστρέβλωση όμως, τελικά, έχει υπάρξει στην πορεία του ανθρώπινου νου ανάμεσα στους αιώνες και πόσο διαφορετικά είναι τα αξιακά συστήματα όλων των ανθρώπων που καλούνται να συνυπάρξουν εις Κοινωνίαν;

Συγκριτικά και μόνο παραθέτω κάποια σκόρπια δεδομένα και εικόνες από το Παρόν και το Παρελθόν, φαινομενικά ασύνδετες και ασύντακτες μεταξύ τους, που αν όμως τις τοποθετήσουμε στο φόντο του προβληματισμού που αναπτύχθηκε νωρίτερα σε αυτό το κείμενο, ίσως διαφανεί το μέγεθος της αστάθειας…


Παράδειγμα 1ο : η μάχη για το 8ωρο εργασίας και τι ακριβώς πρεσβεύει.

Πίσως από αυτό το παράδειγμα κρύβεται ο σεβασμός στην ανθρώπινη εργασία, η μοιρασιά του χρόνου, ανάμεσα σε χρόνο εργασίας, χρόνο ανάπαυσης και χρόνο δημιουργίας, οι τόσο βασικές κινητήριες έννοιες της εργασίας, του χρόνου, του εργαζόμενου ανθρώπου… πόσα πολιτικά και κοινωνικά συστήματα δεν έχουν συγκρουστεί για να οριοθετήσουν τις απόψεις τους επί του θέ(α)ματος… Χτες, πήγα στα Jumbo και είδα αυτήν την εικόνα, όπως πρωτομπήκα στο κατάστημα:



Θυμήθηκα μια άλλη εικόνα,



και αναρωτήθηκα που πήγαν χαμένοι τόσοι αγώνες, πώς έγινε και στέγνωσε τόσο αίμα ιστορικό



και πώς μπορεί μια παιδική εικόνα να σου περάσει υπογίως μηνύματα που διαστρεβλώνουν τη σκέψη σου και τη συμπεριφορά σου, σμιλεύοντας την ύπαρξή σου με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελεί συμβατό ανταλλακτικό ενός άπληστου συστήματος… Θα μου πείτε, όλα αυτά από μια απλή εικόνα σε ένα μόνο παιδικό κατάστημα; Μακάρι να μπορούσα να σας απαντήσω «όχι».


Παράδειγμα 2ο : η ευρύτερη περιοχή του χωριού μου ελάχιστες φορές έχει ακουστεί ιστορικά, τη μια όταν στρατοπέδευσε σε αυτήν ο Ιμπραήμ, πρόσφατα όταν πλημμύρισε ένα ποτάμι από καταρρακτώδεις βροχές και παρέσυρε άνθρωπο και κάποτε όταν έγινε το παρακάτω ιστορικό συμβάν που ίσως είναι ελάχιστα γνωστό:



Δεν υπάρχουν λόγια να εξηγήσει κανείς φαινόμενα σαν αυτό που περιγράφει το σύντομο απόκομμα της σύντομης αυτής ανακοίνωσης, σχετικά με τις σύντομες ζωές ανθρώπων ένθεν και ένθεν που όμως είμαι σίγουρος, βρέθηκαν σε αυτή τη ζωή με την ελπίδα να μη φύγουν σύντομα… Άλλες όμως οι βουλές του Αλλάχ, του Θεού ή της Τύχης! Αναρωτιέμαι βέβαια, πώς θα ήταν τα γεγονότα, αν ήταν άλλες και οι βουλές των ίδιων των Ανθρώπων… όμως μάλλον σε αυτό το σημείο, περνάμε στο βαθύτερο και αναπάντητο ερώτημα του «ποιος καθορίζει τις ζωές μας», οπότε ας αφήσουμε τα γεγονότα και τους ίδιους τους ανθρώπους, να κείτονται κάτω από την Ιστορική τους σκόνη. Γιατί, αν δες τους αφήσουμε, και θεωρήσουμε ότι κάτι συνεχίζεται από τους Ανθρώπους και την Ιστορία (άλλο πάλι τεράστιο ερώτημα), θα πρέπει κάπου να τοποθετήσουμε όλα αυτά του παρελθόντος και η μόνη θέση που υπάρχει είναι… το παρόν και το μέλλον! Έτσι, αν για κάποιους έχει νόημα και αξία το παρελθόν, αυτή αποκτιέται μέσα από τον ποιοτικό προσδιορισμό που προσδίδουν στο παρόν και το μέλλον, μέσα από τη νοηματοδότηση της ζωής των επόμενων γενιών. Αν αποδεχτούμε ότι κάπου υπάρχει συνέχεια του ανθρώπινου είδους, τότε αυτή έχει θέση μόνο σε μια προοπτική κατεύθυνση που ξεκινά από τα βάθη των πρώτων ανθρωποειδών και πορεύεται στα νέα είδη ανθρώπου που αναπτύσσονται καθημερινά γύρω μας. Η σπουδαιότητα όμως αυτής της συνέχειας, δεν είναι στην ευθύγραμμη διάστασή της (η οποία εξάλλου μπορεί να μην είναι καν ευθύγραμμη, αλλά κυκλική, σπιροειδής - άλλο ένα τεράστιο φιλοσικό αναπάντητο ερώτημα τέλοσπάντων), αλλά στις δυνάμεις συναρμογής της. Η σπουδαιότητα μιας συνέχειας λοιπόν, δεν είναι στην κατεύθυνσή της, αλλά στις δυνάμεις που τη συγκροτούν. Για να διευκρινίσω τι εννοώ: μπορεί μερικές φορές να αρμενίζουμε στραβά ή να αρχίζει να στραβώνει ο ίδιος ο γιαλός, με τελικό αποτέλεσμα να φαίνεται ότι αλλάζει η κατεύθυνση του διπόλου «Άνθρωπος-Ζωή», αυτό όμως που δεν μπορεί να κλωνιστεί είναι ο τρόπος που συνεχίζουμε… Και ο τρόπος, είναι ποιοτικό χαρακτηριστικό (ρωτάμε συνήθως «με ποιο τρόπο», και όχι με «πόσο τρόπο»;) και η ποιότητα κρύβεται στις έννοιες που περιγράψαμε πριν: ουσία, αλήθεια, νόημα, αξία…


Παράδειγμα 3ο και τελευταίο: η γλώσσα ως γνήσιος αντικατοπτρισμός των κυματισμών του νου, πολλές φορές αποτυπώνει τη διαστρέβλωσή του. Χτες, έλαβα ένα ενημερωτικό σημείωμα, από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, από το οποίο συγκράτησα μια φράση, ενδεικτική των παιχνιδιών που μπορεί να κάνει η γλώσσα με το νου, αποκαλυπτική όμως της σημερινής διαστρέβλωσης (η φράση χρησιμοποιείται αποσπασματικά και μόνο για να δηλώσω τις σκέψεις μου, δεν υπάρχει καμία πρόθεση να συσχετιστεί με τον ΙΣΑ ή το συγκεκριμένο ενημερωτικό σημείωμα):



Μια ανάγνωση θα μπορούσε να πείσει ότι κάποιος αποδίδει διαχρονικά τιμή σε όλους αυτούς που «διατέλεσαν» μέλη Διοικητικών Συμβουλίων κλπ, κλπ, ενώ μια άλλη ανάγνωση, ότι κάποιος αποδίδει διαχρονικά τιμή σε όλους εκείνους που «λάδωσαν», έδωσαν χρήματα, χρημάτισαν δηλαδή, μέλη Διοικητικών Συμβουλίων κλπ, κλπ. Αν ανατρέξετε στην ανακοίνωση της εφημερίδας στο προηγούμενο παράδειγμα για τους Μολάους, και μετά αμέσως ξαναδιαβάσετε αυτήν την φράση του ΙΣΑ, θα σας αποκαλυφτούν μεγάλες ομοιότητες στο νόημα, ενώ αν τα διαβάσετε άσχετα τα δυο κείμενα μεταξύ τους δεν θα αντιληφθείτε πραγματικά τίποτα… Σήμερα, όμως, διαφωνείτε ότι επιβραβεύεται τελικά εκείνος που λαδώνει, που χρησιμοποιεί δόλιους και παράνομους τρόπους, που λειτουργεί υπογίως με Διοικητάδες, μέλη Συμβουλίων, Εξελεγκτικών επιτροπών κλπ, κλπ;


Το διαχρονικό λοιπόν, ερώτημα (διαχρονικό και ως προς τη διατύπωσή του, αλλά και ως προς την απουσία απάντησής του), είναι αν όλα γύρω μας συνδέονται. Όσοι δίνουν θετική απάντηση σε αυτό το ερώτημα. θα προσπαθούν να τακτοποιούν τα πάντα γύρω τους σε μια ποιοτική διάσταση Καλού-Κακού. Όσοι πάλι, αρνούνται κάθε έννοια σύνδεσης, συνέχειας και συνάφειας του Ανθρώπου με το περιβάλλον του ή την Ιστορία του, θα παραμένουν «χλιαροί στου όμορφου κόσμου το βαρύ αγκομαχητό» (όπως λέει και ο μέγας Ζερβουδάκης) προσπαθώντας να διαβαθμίσουν το Κακό σε λιγότερο ή περισσότερο Κακό, λαμβάνοντας μέτρα προστασίας από το «βαρύ» Καλό και το δύσπεπτο «αγκομαχητό» του.

Όλα τελικά, ήταν, είναι και θα παραμείνουν θέμα επιλογής. Δεν ξέρω αν επιλέγουμε εμείς τα γεγονότα ή αυτά επιλέγουν εμάς, ξέρω όμως ότι κάπου υπάρχει κρυμμένη μια αχτίδα επιλογής σε όλα αυτά που μας συμβαίνουν και μας καθορί-ζουν…



"Ό,τι κι αν ζω κι ότι κρατώ"
Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία:
Δημήτρης Ζερβουδάκης



Το όνειρο ενός γελοίου


Αν κάποιοι δικαίως μένουν στην Ιστορία ως "Μεγάλοι", είναι διότι κατορθώνουν τεράστια πράγματα σε λίγο μόνο χρόνο. Και ο χρόνος, ο πραγματικός χρόνος, είναι αδυσώπητος, αλύγιστος και πάντα γοργοπόδαρος... Ακούραστος και ασταμάτητος ακόμα και σε δακρύβρεχτα παρακάλια για ανάπαυσή του, τραβά μόνο μπροστά. Μόνο ο χρόνος των ονείρων, ο ονειρεμένος χρόνος, αλλάζει ταχύτητες, κατευθύνσεις, συμπεριφορές...

Ένας από τους Μεγάλους της Ιστορίας είναι για μένα αδιαμφησβήτητα και ο Φιοντόρ Ντοστογιέβσκι.

Στο πιο σύντομό του έργο, που δημοσιεύτηκε το 1877, αποκρυσταλώνει τα πάντα. Και όταν λέω τα πάντα, το εννοώ. Διαβάστε το συμπυκνωμένο αυτό έργο εδώ. Και αφήστε τα φαινόμενα να εξηγηθούν από μόνα τους, όταν σας μιλούν για τα λάθη και τα σωστά της σημερινής κοινωνίας, ή όταν αναρωτιέστε γιατί καμία επιστήμη δεν μας έμαθε ποτέ να λειτουργούμε επιστημονικά,  ώστε να κερδίσουμε και περισσότερο χρόνο, αλλά -κυρίως- να κερδίσουμε και όλα αυτά που ο χρόνος μαζί του κουβαλά... Ξέρω, μιλάω πάλι με όρους κέρδους, αλλά αυτό το κέρδος, μοιράζεται όχι με χαρτονομίσματα ή ταξίδια αναψυχής all inclusive, μα με αιώνες σοφίας και τόνους γαλήνης και ισορροπίας, καθώς η σπουδαιότητα αυτού του κέρδους κρύβεται στα συμβαλλόμενα μέλη και τη σχέση που αναπτύσσεται καθώς αυτό μοιράζεται και διακινείται: το κέρδος λέγεται συντροφικότητα και τα συμβαλλόμενα μέλη λέγονται σύντροφοι. Είναι τα καταληκτικά συμπεράσματα της σύγχρονης νευροβιολογίας σχετικά με τα εναρκτήρια συστατικά υλικά της ανθρώπινης κοινωνίας. Τόσος δρόμος, για να φτάσουμε εκεί από όπου ξεκινήσαμε... Για αυτό ξαναλέω: πόσος χαμένος χρόνος... και πόσοι χαμένοι "Μεγάλοι" σε αυτήν την Ιστορία που θα μπορούσαν να μας διαφωτίσουν αν τους ακούγαμε έστω για λίγο... Ο Ντοστογιέβσκι τα έχει ήδη πει πριν 140 χρόνια! "Το όνειρο ενός τρελού" το διάβασα τυχαία προ ημερών -ούτε που το είχα ακούσει- και ακόμα πιο τυχαία είδα χτες την σπουδαία θεατρική μεταφορά του από τον Θωμά Κινδύνη στο θέατρο Ρεματιάς. Και εκεί που περιέγραφε ο "γελοίος" τον σκοτεινιασμένο ουρανό της υπόθεσης, κοιτώ και ο ουρανός του Χαλανδρίου ήταν πράγματι "φουρτουνιασμένος", εκεί που μιλά ο "γελοίος" για τις πρώτες σταγόνες που έπεφταν στο αριστερό του μάτι ενώ ήταν στο φέρετρό του, άρχισα να νιώθω το δροσιστικό χάδι της ψιχάλας του ουρανού στο πρόσωπό μου, και τέλος εκεί που ρωτά στη λήξη της παράστασης, αν ακόμα συνεχίζουμε όλοι εμείς που αντέξαμε και δεν φύγαμε στο μέσο του έργου λόγω της βροχής, αντιλαμβάνομαι ότι όλα αυτά που έζησα αυτό το βράδυ, ήταν σκηνοθετημένο! Σκηνοθετημένο από μια παγκόσμια αρμονία, που καλύτερα δεν θα μπορούσε να μου φανερώσει αυτά τα μεγαλειώδη νοήματα. Δεν χρειάζεται να πω άλλα. Τα κρατάω για μένα.

Μόνο τούτο θα ήθελα να ψελλίσω στον κυρ-Φιοντόρ: να 'ξερες πόσο βαθιά μίλησες μέσα μου με αυτό το έργο σου και τι μου θύμησες... Τα "κοινά" δεν φτάνουν να γεφυρώσουν τόσα χρόνια διαφοράς ανάμεσα σε δυο ζωές που ζήσανε σχεδόν 140 χρόνια μακρυά στην Ιστορία, και μόνο η λέξη "ταύτιση" ίσως μπορεί να αποτυπώσει την έκρηξη των νευρικών -αλλά παρά ταύτα τόσο γαληνεμένων- εκφορτίσεων...





Τα σημαντικά του κόσμου είναι λάθος




"Εδίψασα να μάθω"
Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία:
Αργύρης Λούλατζης


Μην απορείς, εδίψασα να μάθω
πως τα σημαντικά του κόσμου είναι λάθος
μ' ανάγκες ψεύτικες μας έχουνε ποτίσει
αν τη ζωή σου δεις απλά η γη θ' ανθίσει


Το ερώτημα της ημέρας


Ο άνθρωπος είναι περίεργο πλάσμα.

Πώς γίνεται κάποιες φορές να δείχνει τα ανθρώπινά του συναισθήματα στα άλλα ζώα και άλλες να δείχνει τα ζωώδη του συναισθήματα στους ανθρώπους;

Γιατί τόση ανισορροπία και τόση αντίφαση;

Και γιατί δεν βλέπουμε επιτέλους τα άλλα ζώα τι κάνουν στους ανθρώπους, μπας και βρούμε ισορροπία σε τούτη την περίεργη πλάση;





Μην τους πεις πως μ' εγκατέλειψεν η ελπίδα!


Γράμμα στον Άνθρωπο της πατρίδας μου

Ἀπαντῶ στὴ σιωπή σου μ’ ἕνα φῶς ἤρεμο· ὅσο καὶ νἆναι
σὰν τὸν Ἀτλαντικὸ οἱ στιγμές μου ταραγμένες
ὅσο κι ἂν ἡ καρδιὰ στὰ βάθη μου χορεύει ὅπως μιὰ φλόγα
φωτιᾶς. Τὸ αἷμα μου καίγεται σὰν ἕνα μακρὺ δάσος
σὲ μιὰν ἀπέραντη πλαγιά. Ὅσο κι ἂν ἕνας ὄμορφος
ἥλιος βασίλεψε, σοῦ γράφω. Ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο,
σ’ ἕνα μικρὸ φύλλο χαρτιοῦ σοῦ γράφω καὶ σοῦ στέλνω
τὸ παιδικό μου ἀλάβωτο χαμόγελο σὰν ἕνα
φεγγάρι μέσα σὲ μιὰ στέρνα.
Ἔχεις τὸ ἔλεος. Πάνω σου τὸ βλέμμα τοῦ Θεοῦ.
Ἔχεις τὴν εὔνοια τῶν πρωινῶν του. Μὴ μὲ μαρτυρήσεις!
Καὶ προπαντὸς νὰ μὴν τοῦ εἰπεῖς πὼς μ’ ἐγκατέλειψεν
ἡ ἐλπίδα.
Καθὼς κοιτᾶς τὸν Ταΰγετο σημείωσε τὰ φαράγγια
ποὺ πέρασα, καὶ τὶς κορφὲς ποὺ πάτησα, καὶ τὰ ἄστρα
ποὺ εἶδα. Πές τους ἀπὸ μένα, πές τους ἀπ’ τὰ δάκρυα μου
ὅτι ἐπιμένω ἀκόμα πὼς ὁ κόσμος
εἶναι ὄμορφος!
Κι ἂν σκίστηκε
τῶ χῶμα μου στὰ δύο, κι ἂν χάσκει ἡ ὕπαρξή μου
σὰν ἕνας τοῖχος ἀνοιγμένος κάτω ἀπ’ τὴν κοιλιὰ
μιᾶς φορτωμένης καταιγίδας,
πές τους πὼς σοῦ στέλνω
τὸ παιδικό μου ἀλάβωτο χαμόγελο σὰν ἕνα
φεγγάρι μέσα σὲ μιὰ στέρνα.
Κατὰ μῆκος τοῦ ποταμιοῦ
ποὺ κατεβαίνει στὴν κοιλάδα,
δίπλα στὶς λεῦκες ποὺ σοῦ νανουρίζαν
τὴ λύπη, γράψε στὸ νερὸ
τ’ ὄνομά μου: Ἐλπίδα.
τ’ ὄνομά μου: Ἀγάπη
τ’ ὄνομά μου: Σιωπή.
Τάραξε πάλι τὸ νερό.
Σβύσε τὰ ἴχνη μου πάλι.
Πές τους πὼς εἶμαι ἕνας ἐλεύθερος ἄνεμος ποὺ γυρνᾶ
μέσα στὸ μέλλον. Πὼς σὲ κάθε δέντρο ἔχω δεμένο
κι ἀπὸ ἕνα χρυσοσέλωτο ἄλογο. Πές τους πώς,
ἐγὼ κι ὁ ἥλιος εἴμαστε πάντοτε σὲ πορεία.
Πὼς ὅταν κάθε Κυριακὴ ντύνομαι τὶς ἐλπίδες μου
γιομίζει καθὼς περπατῶ ὁ κόσμος.
Ἐσύ, ἔτσι πές τους.
Πὼς δὲν σοὔγραψα τίποτα. Πὼς σοὔστειλα μονάχα
τὸ παιδικὸ μου ἀλάβωτο χαμόγελο σὰν ἕνα
φεγγάρι μέσα σὲ μιὰ στέρνα.

(Νικηφόρος Βρεττάκος, από "Τα Θολά Ποτάμια", 1950)


πόσο επίκαιρο...