Τίνος είναι το παιδί;

 

Λίγες μέρες πριν, η 11η Δεκεμβρίου κάθε έτους, έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Παιδιού. Το 1946, 11 Δεκεμβρίου, ιδρύθηκε η UNICEF (United Nations Children's Fund).


Διάβασα ένα απόσπασμα του Χαλίλ Γκιμπράν, που μου κοινοποίησε η καλή φίλη Ι.Χ., και το οποίο αποτυπώνει σε τρία σημεία αυτό που νιώθω για τα παιδιά. Τόσο τα δικά μου, όσο και τα "ξένα", όπως θα έλεγαν και οι πιο παλαιοί από εμάς...


Το παραθέτω και εξηγούμαι ακολούθως τι εννοώ:


"Τα παιδιά δεν είναι δικά σας παιδιά.

Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της ζωής για τον εαυτό της.

Έρχονται στον κόσμο μέσα από σας αλλά δεν προέρχονται από εσάς

και, παρότι είναι μαζί σας, δεν ανήκουν σε σας.

Mπορείτε να τους δώσετε την αγάπη σας όχι όμως τις σκέψεις σας.

Γιατί έχουν τις δικές τους σκέψεις.

Μπορείτε να στεγάσετε το σώμα τους όχι όμως την ψυχή τους.

Γιατί η ψυχή τους ζει στο σπίτι του αύριο που εσείς δεν μπορείτε να το επισκεφτείτε ούτε καν στα όνειρά σας.

Μπορείτε να πασχίσετε να τους μοιάσετε, μην προσπαθείτε όμως να τα κάνετε να σας μοιάσουν.

Γιατί η ζωή δεν πηγαίνει πίσω

ούτε μένει στο χτες.

Eίστε τα τόξα απ’ τα οποία τινάζονται σαν ζωντανές σαϊτες τα παιδιά σας.

Ο τοξότης βλέπει στόχο στη γραμμή του Απείρου και σας λυγίζει με τη δύναμή του ώστε οι σαϊτες του να φύγουν γοργά και να φτάσουν μακριά.

Δεχτείτε το λύγισμά σας στα χέρια του με χαρά.

Γιατί αυτός, όπως αγαπά τη σαϊτα που εκτοξεύεται, αγαπά και το τόξο που είναι σταθερό."


Ως προς το πρώτο σημείο:

- Τα παιδιά δεν είναι δικά σας παιδιά.

Θυμάμαι, όταν πήγαμε να κοινωνήσει ο γιος μου την πρώτη Κυριακή μετά τη βάφτισή του όπως θέλει το έθιμο, μας τον αρπάζει ο παπάς και κατευθύνεται προς την έξοδο του ναού! Έντρομη η μητέρα του γιου μου και σύζυγός μου του φωνάζει: "Πάτερ, πού πάτε το παιδί μου;". Εκείνος της απαντά με μια φυσικότατη νηφαλιότητα: "Το παιδί δεν είναι δικό σου, το παιδί είναι του Θεού...". Με έβαλε σε πολλές σκέψεις αυτή η απάντηση. Δεν άργησα να παραδεχτώ λίγες μέρες αργότερα ότι είχε δίκαιο. Τα παιδιά που φέρνουμε στον κόσμο δεν "μας ανήκουν", αλλά "μας ανέχονται". Δεν είναι δικά μας. Εμείς, ως γονείς, είμαστε απλά εκείνοι που τους δόθηκε η ευκαιρία-ευλογία να πάρουν ένα μικρό χεράκι και να το καθοδηγήσουν να μην χαθεί μέσα σε τόσο κόσμο... Σε εμάς έλαχε ο κλήρος να εξηγήσουμε τον κόσμο στους αυριανούς χρήστες του. Και για αυτό, τα παιδιά δεν είναι κομμάτι μας. Δεν είναι καν, κομμάτι. Τα παιδιά μας, όπως όλα τα παιδιά, είναι το σύνολο. Το σύνολο του αυριανού κόσμου. Και πρέπει να τα βλέπουμε ως τέτοιο, δηλαδή κόσμημα. Και να το γυαλίζουμε, να το ακονίζουμε, να το προστατεύουμε ώστε να λάμπει όσο πιο μακριά γίνεται.


Ως προς το δεύτερο σημείο:

- Μπορείτε να πασχίσετε να τους μοιάσετε.

Η αλήθεια είναι ότι αυτό που ζω με τα παιδιά μου όσα χρόνια τώρα υπάρχουν στη ζωή μου, είναι ένα καθημερινό μάθημα. Μια καθημερινή απόδειξη ότι τα παιδιά μας μαθαίνουν νέους τρόπους σκέψης και μας υπενθυμίζουν κόσμους μαγικούς (σε όσους από εμάς το έχουμε τυχόν ξεχάσει). Μαθαίνω πολλά από τα παιδιά μου. Κυρίως όμως, μαθαίνω για μένα. Πράγματα και καταστάσεις που διαφορετικά δεν θα ερχόμουν ποτέ αντιμέτωπος μαζί τους. Και όλα αυτά υπήρχαν και υπάρχουν μέσα μου και τα παιδιά μου με έχουν κάνει να τα βρω, και τα καλά και τα στραβά. Μιλάμε για ξεσκαρτάρισμα πραγματικό. Γερό ταρακούνημα του εσωτερικού μου κόσμου. 


Ως προς το τρίτο σημείο:

- Η όλη αυτή κατάσταση, μας λυγίζει με τη δύναμή της ώστε οι σαΐτες (τα παιδιά - οι νέοι άνθρωποι), να φτάσουν γρήγορα και εύστοχα πολύ μακριά. Οι γονείς γίνονται εκείνο το τόξο που πρέπει να λυγίσει ώστε να πάνε τα παιδιά πιο μακριά. Μάλιστα, όσο πιο πολύ λυγίσει ο γονέας, τόσο πιο μακριά θα φτάσει το παιδί του γονέα. Διότι, για λύγισμα μιλάμε. Σώματος και πνεύματος. Λύγισμα καθολικά της ζωής. Αξίζει όμως, αυτό το λύγισμα να αντιτάσεται σε κάθε προσπάθεια στερέωσης και ακαμψίας με τις οποίες μπολιάζουν το σώμα μας τη σημερινή εποχή.



(από το εξώφυλλου αγαπημένου σχολικού βιβλίου του δημοτικού...)


Αυτογνωσία είναι...

 

Κάποιοι είπαν:


Andre Breton




"Παιδεία δεν είναι τα πτυχία μας, αλλά η αισθητική μας. Ο τρόπος με τον οποίο συνομιλούμε, φλερτάρουμε, περπατάμε στο δρόμο, κρατάμε την πόρτα να περάσει ο άγνωστος στο ασανσέρ. 


Παιδεία είναι οι λέξεις μας, η διακριτικότητά μας, η ελευθερία μας, τα όρια της ελευθερίας μας, η μουσική που ακούμε, η γλώσσα του σώματός μας, το πόσο αγαπάμε να μαθαίνουμε, να αλλάζουμε, να διαβάζουμε σαν να είμαστε κάθε φορά άγραφα χαρτιά.

Παιδεία είναι η ταπεινότητα αλλά και η επιμονή στις αξίες μας, το ότι δεν είμαστε προς πώληση, το ότι σεβόμαστε τον άνθρωπο, το παιδί του άλλου, την κυρία που καθαρίζει το γραφείο μας, τον κύριο που καθαρίζει το πάρκο στο οποίο βγάζουμε βόλτα το σκύλο μας, την κοπέλα στο ταμείο.

Παιδεία είναι η μεγαλοψυχία μας, το να ποτίσουμε μια άγνωστη γλάστρα, το να φροντίζουμε την πίσω όψη του σπιτιού μας.

Παιδεία είναι το να προστατεύουν τα χέρια μας τον αδύναμο, να τα βάζουν με το θηρίο.

Παιδεία είναι το πόσο μπορούμε να έρθουμε απέναντι στο σύστημα και στους συστημικούς, παιδεία είναι η γενναιότητα και η ευθύνη.

Παιδεία είναι το να διαλέγεις τον δύσκολο δρόμο της αξιοπρέπειας, της μοναξιάς και συνάμα να καίγεται  το μέσα σου για το κοινό καλό. Για το ωραίο και τη σωτηρία του."

(ευχαριστώ τη φίλη Ι.Χ. που μοιράστηκε μαζί μου το απόσπασμα αυτό)




Σωκράτης




"Κατά τη γνώμη μου, θεωρώ ευδαίμονα τον καλόν και αγαθόν άνθρωπο - τον δε άδικον και φαύλον, τον θεωρώ δυστυχή" 
(Γοργίας, 470e)

'ει δ΄αναγκαίον ειη αδικειν ή αδικείσθαι, ελοίμην αν μάλλον αδικείσθαι ή αδικείν' 
(Γοργίας 469c)

"Εφόσον λοιπόν, αυτή είναι η ευτυχία, δεν συμφέρει να είμαι κακός! Γι' αυτό και θα προτιμούσα να αδικούμαι παρά να αδικώ. Χριστιανικότατο, θα πείτε. Η διαφορά όμως έγκειται στο ότι δεν πρόκειται για εξωγενή εντολή με την προσμονή μελλοντικών αμοιβών, αλλά για μια επιλογή προσωπικού κέρδους εδώ και τώρα. [...] Ετούτο βέβαια σημαίνει ότι λαμβάνω ευχαρίστηση απ΄ τη χαρά του Άλλου - άρα ικανοποιώ μιαν υποστασιακή ανάγκη μου. [...] Όπως βλέπετε, κατά τον Σωκράτη, το ηθικόν ενέργημα υπαγορεύεται απ΄ τη μύχια χαρά που βιώνω ως προκαταβολή που παίρνω με την πράξη μου από τη χαρά που θα νοιώσουν εξ αυτής οι Άλλοι. Αυτόν τον υψηλόφρονα ανθρωπικό Ωφελιμισμό, ο Αριστοτέλης θα τον αναπτύξει λεπτομερέστατα στα Ηθικά Νικομάχεια. [...] Και τούτο δεν είναι γνώση με την τρέχουσα έννοια του όρου - είναι κυρίως αυτογνωσία, δηλαδή ανακάλυψη της μύχιας χαράς απ την συν-αίσθηση της χαράς του Άλλου. Η φύση αυτής της βεβαιότητας που καθίσταται χρυσός κανόνας βίου (για όποιον από εμάς τυχόν τα καταφέρει), δεν είναι γνωσιακή - είναι εμπειριακή. Δεν είναι λογική - είναι ηδονική. Δεν είναι εξ Αντικειμένου, είναι εξ Ήθους. [...] Ιδού λοιπόν ότι, κατά τον γυιό της μαμμής και του λιθοξόου, Αυτογνωσία είναι η αναγνώριση του Ήθους, η βελτίωση του οποίου οδηγεί στην Ευτυχία.

(αποσπάσματα χωρίς άδεια αναδημοσίευσης, από το βιβλίο του Θεοδόσιου Π. Τάσιου "Ξανά ο Αριστοτέλης", εκδ. ΑΤΩΝ 2018)



Υ.Γ.: Αυτό το τελευταίο περί Αυτογνωσίας, το χρωστώ εν πολλοίς στον πατέρα μου...



Η δύναμη της μάζας


Ο Νεύτων έχει διατυπώσει μεγάλα... νοήματα!

Να είναι καλά ο άνθρωπος.



Έχει δύναμη η μάζα τελικά...


Shadow Art


Αντιγράφω το συγκεκριμένο απόσπασμα από εδώ:


"Σχετικότητα.

Η θετική ενέργεια του όμορφου καταπλακώνει ή καταπλακώνεται από τη αρνητική ενέργεια του άσχημου, ανάλογα με το τι αναζητά ο καθένας από ένα αντικείμενο ή μια κατάσταση. Αν όμως κάποιος ρίξει φως στις σκοτεινές πλευρές του μυαλού μας, τότε θα μπορέσουμε να δούμε εξίσου καλά όλες τις πλευρές του αντικειμένου – κατάστασης και να αποφασίσουμε που πρέπει πραγματικά να κατευθυνθούμε. Η συνύπαρξη του καλού και του κακού είναι δεδομένη. Το πρόβλημα είναι η απάντηση του ερωτήματος: τι είναι καλό και τι κακό;"


Και μετά βυθίζομαι στις απίστευτες δημιουργίες του Τριαντάφυλλου Βαΐτση, ο οποίος δίνει στις σκιές (μας) τόσο φως... Πάντα, όπως έχω εξηγήσει και αλλού, το ημίφως με γοήτευε. Όχι, κυρίως για αυτά που φανέρωνε, αλλά για αυτά που έκρυβε και τους έδινε μια ευκαιρία να βγουν στην επιφάνεια (του νου). Απίστευεη και πρωτοποριακή δουλειά το Shadow Art λοιπόν...

Και περιμένει την απίθανον ηώ

 

Ρε παιδιά,

είναι η κατάθλιψή μου που φταίει

ή

έχει χαθεί παντελώς η ποιότητά γύρω μας

και μου φαίνονται όλα σκατά μαύρα;


Η αξιοπρέπεια,

Η δημιουργία,

Ο σεβασμός σε ό,τι κάνει ο καθένας μας,

Ο σεβασμός στο χρόνο και την ποιότητά του.

Πού χαθήκαν όλ' αυτά;


Η σημερινή κατάσταση νομίζω είναι 

χωρίς χρώμα, 

χωρίς γεύση, 

χωρίς αίσθηση.

Αναίσθητη.

Σχεδόν ημιθανής.

Και η ψυχή μου στην απ' έξω.


Άραγε, υπάρχει ανάσταση, φως και ηώ;


Μουσική/Πιάνο: Στέφανος Κορκολής
Ποίηση: Κ. Π. Καβάφης
Ερμηνεία: Σοφία Μανουσάκη


Είν’ η ψυχή μου εν τω μέσω της νυκτός
συγκεχυμένη και παράλυτος. Εκτός,
εκτός αυτής γίνεται η ζωή της.

Και περιμένει την απίθανον ηώ.
Και περιμένω, φθείρομαι, και ανιώ
κ’ εγώ εντός της ή μαζί της.

Ό,τι ξερό, να κάνεις δροσερό!



Όταν κάποτε τα πάντα γύρω ξεραθούν,



και ψάχνεις απεγνωσμένα για νερό

μια κουβέντα τα σπλάγχνα της ξεραΐλας 
θα ακούσεις να σου πουν:


"Το να αγαπάς δεν είναι να το κρύβεις,
μα να το κάνεις φανερό...
και έτσι ό,τι ξερό δια μ(ι)ας,
θα κάνεις δροσερό"


(φωτό του ανεπανάληπτου Τάκη Τλούπα)


 

Εξηγήσεις και Παρεξηγήσεις

 

Κάποιοι σε τούτη την πλάση,

ζητούν εξηγήσεις.

Άλλοι  πάλι, 

ζητούν μόνο παρεξηγήσεις...


Στους πρώτους, αφιερώνω την απόλαυση της μοναξιάς όπως αποτυπώνεται από την ενορχήστρωση του κάτωθι τραγουδιού, το οποίο μου περνά το μήνυμα ότι:


"Ίσως η κοινωνία υπάρχει για να βοηθά να βρίσκουμε το μοναχικό δρόμο μας..."


"Wonderful Life"

Katie Melua



Στιγμές που πρέπει να ειπωθούν

 

Άκουσα κάτι συγκλονιστικό, από την ταινία "1968" του Τάσου Μπουλμέτη, για το κατόρθωμα της ΑΕΚ το 1968, να γίνει Πρωταθλήτρια Ευρώπης:


"Γιατί ανάμεσα στη νίκη και την ήττα, κρύβονται στιγμές που πρέπει να ειπωθούν..."


Αν η νίκη είναι η γέννεση και η ήττα είναι ο θάνατος, τότε αυτές οι στιγμές, συνθέτουν νομίζω την ίδια τη ζωή.





Πάλαι ποτέ...

 

Με ρωτά ένας νεαρός φοιτητής Ιατρικής: 


-Doctor, how can I be the best doctor?


Και του απαντώ:


- The point is not to be the best, but to do the best, in medicine...



Με αφορμή αυτόν τον σύντομο διάλογο, αντιλαμβάνομαι ότι σχεδόν τα πάντα πλέον σήμερα, γυρίζουν γύρω από τον αστερισμό του Εγώ-καιρω (των καιρών δηλαδή που όλα είναι Εγώ...). Όλα σχεδόν, είναι αυτοπροβολή, αυτοπαρουσίαση... και τελικά καταλήγουν σε αυτομόληση (=οικειοθελή προσχώρηση στο αντίπαλο στρατόπεδο), κοινώς σε αυτόματη παράδοση, χωρίς καμία αντίσταση, χωρίς καμία κραυγή (πού είσαι Καζαντζάκη με την Ασκητική σου και πού είστε παίδες της Β' Π/Θ με το Κομμένο σας όνειρο)! Πρόκειται για πολυδιάσπαση της κοινωνίας καθώς εξ-ομοιώνει (και ουσιαστικά εξω-μειώνει) σε μια μόνο μόδα όλους τους παγκοσμιοποιημένους ανθρώπους και δεν πρόκειται για μια σύνθεση αυτής μέσα από τις διαφορετικότητες των εξ ων συνετέθησαν και εδημιουργήθησαν.


Αυτή η διαπίστωση έρχεται ως συνέχεια της εξαγρίωσης της κοινωνίας η οποία επιτελείται εντέχνως και με μεγάλη επιτυχία τα τελευταία χρόνια, σε αντιδιαστολή με τις προσπάθειες εξευγενισμού της κοινωνίας που προσπαθούσαν οι πάλαι ποτέ, βιο-παλαισταί. Κάποτε, πηγαίναμε από το Εγώ στο Εμείς, τώρα η διαδρομή είναι αντίστροφη.


Κάποτε σε απέβαλαν από το σχολείο αν δεν ήσουν χτενισμένος. Πλέον, αν δεν είσαι το πρότυπο εκείνο που λες και σε έχει πατήσει τρένο αφού πρώτα επιβίωσες από τον τυφώνα αχτένιστη Κατερίνα (κοινώς το επιμελώς ατημέλητο look), τότε μην πας καλύτερα στο σχολείο να σε δουν.


Αν δεν είσαι hipster δεν είσαι άντρας. 

Αν δεν είσαι ξυρισμένος και αποτριχωμένος πάτω-κορφή, τότε δεν είσαι άντρας.

Αν δεν έχεις 5.783 τατουάζ πάνω και κάτω στο κορμί σου, τότε δεν είσαι άντρας.

Αν δεν έχεις μούσκουλα αλά Σβαρτζενέγκερ και βυζιά αλά Χάλκ Χόγκαν, τότε δεν είσαι άντρας.





Αν δεν έχεις φρύδια αλά Καραμανλή, δεν είσαι γυναίκα μέσα στη μόδα.

Αν δεν έχεις διευθυντική θέση και Personal trainer, δεν είσαι γυναίκα.

Αν δεν έχεις οικιακή βοηθό να σε ξεκουράζει όσο εσύ σερφάρεις στο Instagram, δεν είσαι γυναίκα.

Αν δεν έχεις στείλει το σύζυγό σου με το μωρό στο πάρκο της γειτονιάς, δεν μπορείς να λέγεσαι γυναίκα του σήμερα.





Και για το τέλος: άφησα το μετά... 

Το μετά του Κρούκενμπεργκ και του facebook και το μετά του Μπαμπινιώτη.

Το μετά των υπολοίπων και το μετά το δικό σου.

Το μετά της κοινωνίας και το μετά της επικοινωνίας.

Το μετά ως απλή διαδοχή και εναλλαγή και το μετά ως όνειρο και προσδοκία, 

Το μετά ως στόχευση και ως ευτυχία...


Το μετά ως αντιδιαστολή με το πριν και το τώρα.

Το μετά ως απλή προέκταση του τώρα, σε αντιδιαστολή με το μετά ως βάθος, ως εντρύφηση του ποτέ.

Το μετά ως σίγουρα επερχόμενο σε αντιδιαστολή του μετά ως πάλαι ποτέ και πάντα αναβαλλόμενο.


Ζωή σε μας.


"Πάλαι Ποτέ - Κατερίνα Ζευγαρά"
Στίχοι, Μουσική: Δημήτρης Καρράς
CD: Το ημερολόγιο της Άννας Punk

Να σου χαλάνε τ' όνειρο και εσύ να τους αφήνεις...

 

Παλαιότερα λέγανε ότι η ζωή είναι... ένα αγγούρι, που άλλος το τρώει και ζορίζεται και άλλος το τρώει και δροσίζεται!


Σήμερα, θα έλεγα ότι η ζωή είναι... μια ντομάτα, που απέξω τη βλέπεις κόκκινη και από μέσα είναι πατάτα!


Τι θέλω να πω: σήμερα, σου πουλούν οι διάφοροι αδιάφοροι που σου το παίζουν αδιάφθοροι, κάτι τις. Το ο,τιδήποτε. Στο χρεώνουν όμως, για δις. Από το πιο μικρό ως το πιο ακριβό. Σε κοροϊδεύουν. Άλλη σου δείξανε και άλλη σου μπήξανε επί το λαϊκότερον και πεζοδρομιότερον. Μπροστά στα μούτρα σου σε υποβιβάζουν, σε θεωρούν χαζό, χάνο, ψάρι που τσιμπάς. Σου παίρνουν τα χρήματα -όλα για τα χρήματα γίνονται- και μαζί σου παίρνουν και την αξιοπρέπεια. Και εμείς, συνεχίζουμε και αγοράζουμε από τους ίδιους, διότι και παραδίπλα να πας, πάλι την ίδια ντομάτα-πατάτα θα φας...

Δείτε την ντομάτα που μας πουλούν για να φάμε, απέξω ένα κατακόκκινο κέλυφος-κάλυμα και από μέσα αρρωστιάρικο-ωχρό-θνησιγενές:



Κατ' επέκταση αντιληφθείτε πόσα μας κρύβουν και πόσο μας ξεγελούν, όταν μιλάμε για πιο σοβαρά θέματα.

Τι είναι αυτό που μένει λοιπόν, σήμερα, ως αντίσταση; Πού πήγε το υπόλοιπο "κόκκινο" της έντασης, του πάθους, του αίματος; Πού χάθηκε τόσο "κόκκινο"; Πώς γίναμε σήμερα, τόσο πολύ... πατάτα;


Ως αντίβαρο σε τούτο το ισοπέδωμα και ως αντίδωρο σε εκείνους που ακόμα αντιστέκονται και συνεχίζουν να απαιτούν να τρώνε ντομάτα όταν παραγγέλνουν ντομάτα ρε γαμώτο και όχι αυτές τις ξεφτίλες που μας σερβίρουν ασταμάτητα κάθε στιγμή, τους αφιερώνω τα κάτωθι:


1] 

"Δεν είμαστε εμείς κανονικοί σαν και τους άλλους, εμείς δουλεύουμε στους στάβλους, ταΐζουμε και ποτίζουμε τα όνειρα, τα φροντίζουμε να μεγαλώσουν, για να καλπάσουν οι επόμενες ελπίδες", πηγή από εδώ


2] 

Ένα βίντεο


3] 

   "Οι στίχοι αυτοί μπορεί και να ’ναι οι τελευταίοι

   Οι τελευταίοι στους τελευταίους που θα γραφτούν

Γιατί οι μελλούμενοι ποιητές δε ζούνε πια

Αυτοί που θα μιλούσανε πεθάναν όλοι νέοι

Τα θλιβερά τραγούδια τους γενήκανε πουλιά

Σε κάποιον άλλον ουρανό που λάμπει ξένος ήλιος

Γενήκαν άγριοι ποταμοί και τρέχουνε στη θάλασσα

Και τα νερά τους δεν μπορείς να ξεχωρίσεις

Στα θλιβερά τραγούδια τους φύτρωσε ένας λωτός

Να γεννηθούμε στο χυμό του εμείς πιο νέοι."


Μανώλης Αναγνωστάκης, Από τη συλλογή Εποχές 3 (1951)

Πηγή από εδώ


4] 

"άνθρωπέ μου τι ξεφτύλα,

να σου χαλάνε το όνειρο

κι εσύ να τους αφήνεις."


Πηγή από εδώ