Είναι μια νέα προσπάθεια συνάντησης των πνευμάτων κάτω από το φως του έναστρου βραδινού ουρανού, τις ώρες που βγαίνουν οι νεράιδες και τα παραμύθια φαίνονται αληθινά...
Αναλογίζομαι το "μέγεθος" της πολιτικής πράξης που έλαβε χώρα στον τελικό της Eurovision πριν λίγες μέρες και διαπιστώνω για μια ακόμη φορά τη διαστρέβλωση, την επιπολαιότητα, τη φθήνια (ή καλύτερα τη φθίνια, καθώς όλο και περισσότερο φθίνει το πράμα...) και τελικά το βαθύ σκοτάδι που έχει η σημερινή κοινωνία κάτω από το εκτυφλωτικό φως των αστραφτερών ενδυμάτων των καλλιτεχνικών αστέρων!
Εξηγούμαι:
Όλοι βγάλανε την Ουκρανία και της δώσανε συμβολικά την πρώτη θέση ως δείγμα συμπαράστασης στον ανεξήγητο πόλεμο. Λες και το είχε ανάγκη η Ουκρανία. Περισσότερο το είχε ανάγκη η ίδια η Eurovision για να νιώθει ότι αποτελεί κομμάτι -ακόμα- της κοινωνίας. Είναι το ίδιο όμως όταν τσακώνονται τα δυο μου παιδιά για το ποιος θα βγει πρώτος σε οτιδήποτε ("δικό μου είναι", "όχι, δικό μου" κλπ, καταλαβαίνετε τώρα πόλεμος για όλα). Η μια λύση είναι να επιτρέψεις, ως γονέας-διαιτητής, να νικήσει και να βγει πρώτος αυτός που νομίζεις ότι αδικείται εκείνη τη στιγμή. Η άλλη λύση όμως είναι να μην επιτρέψεις κανείς να βγει νικητής, γιατί έτσι διαιωνίζεις μια ανταγωνιστική συμπεριφορά με νικητή και ηττημένο, αλλά να εξηγήσεις ότι σημασία δεν έχει η πρώτη θέση, αλλά η συζήτηση, η διαπραγμάτευση, η επικοινωνία ώστε να βρεθεί η μέση λύση. Σε μια συμπλοκή και οι δυο πλευρές είναι χαμένες, δεν χωρά η έννοια του νικητή σε μια συμπλοκή. Ξαναγυρίζουμε στους "πολιτικοποιημένους" λοιπόν ψηφοφόρους της Eurovision, που καταλαβαίνω ότι εκδήλωσαν το συναίσθημά τους. Και μπράβο τους. Ρωτώ όμως: τι έκαναν όλοι οι συμμετέχοντες απέναντι στον πόλεμο που καίει δίπλα μας; Ποιο τραγούδι είπε κάτι για αυτόν; Ποιο τραγούδι πήρε θέση; Ποιο μακιγιάζ χάλασε από δάκρυα στα μάτια;
Πάμε στο 1976 για παράδειγμα και τη συμμετοχή της Ελλάδας με τη Μαρίζα Κωχ στον τότε διαγωνισμό, που τραγουδούσε σθεναρά και ίσως με την απειλή ελεύθερου σκοπευτή απέναντί της, για την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο:
"Πανγαγιά μου, Παναγιά μου"
Στίχοι, Ερμηνεία: Μαρίζα Κωχ
Μουσική: Μιχάλης Φωτιάδης
Πέρα ότι είναι τραγουδάρα, πέρα ότι είναι στα ελληνικά, πέρα ότι είναι για ελληνικά προβλήματα, δείτε τι έγραφε ο Μάνος Χατζιδάκις:
"Διάβασα πολλές επικρίσεις εναντίον της Ραδιοφωνίας, για το ότι δεν εναρμονίστηκε με το επίπεδο της Eurovision και για το ότι δεν έγινε “δημοκρατικότερα” η επιλογή, ώστε “να πετύχουμε”. Πουθενά δε διάβασα τη μόνη, τη μία και τη σωστή άποψη. Ότι δε διαθέτουμε ηλίθιο τραγούδι και είμαστε μια χώρα που έχει τεράστια και αξιόλογη μουσική παράδοση. Λάβαμε μέρος, διότι έπρεπε να δηλώσουμε παρουσία. Διαλέξαμε ένα τραγούδι που μας ταιριάζει και δε μας έκαμε εκ των υστέρων να ντραπούμε. Αν πετυχαίναμε, ίσως να ντρεπόμουν, μια κι εγώ προσωπικά σαν υπεύθυνος, πρώτη φορά συνειδητοποίησα το επίπεδο του θορυβώδους αυτού διαγωνισμού"
Και καταμετρώ τώρα εγώ ο μικρός, ομοιότητες και διαφορές:
-Πόλεμος τότε, Πόλεμος και σήμερα.
- Θορυβώδης διοργάνωση και χαζοεφέ στον διαγωνισμό τότε, Θορυβώδης διοργάνωση και ούτε καν να αξίζει για έναν καφέ, στον διαγωνισμό, σήμερα.
- Ένας ομοφυλόφιλος και τότε (ο Μάνος Χατζιδάκις) σχετιζόταν με το τραγούδι και τον διαγωνισμό, ένας ομοφυλόφιλος σχετίζεται και σήμερα (ο Γιώργος Καπουτζίδης). Ο πρώτος δεν ενδιαφερόταν να το δηλώσει ότι είναι ομοφυλόφιλος και είμαστε όλοι περήφανοι για τον εαυτό του, ο δεύτερος δεν χάνει ευκαιρία να το δηλώσει (και καλά κάνει), αλλά για κάτι που είναι εκείνος περήφανος για τον εαυτό του, όχι εμείς.
-Θάρρος τότε, για να πεις κάτι πολιτικο σε έναν τέτοιον διαγωνισμό, Θράσος και κοροϊδία σήμερα για να μην πει κανείς τίποτα πολιτικό σε έναν τέτοιον διαγωνισμό και απλά να λέμε ένα σκέτο "σωστά έπρεπε να το πάρει η Ουκρανία".
- Με την απειλή πυροβόλου τραγουδούσαν κάποιοι τότε (να το θάροος), ήδη πυροβολημένοι οι πιο πολλοί που βγαίνουν και τραγουδούν σήμερα (να το θράσσος).
- Παναγιά μου, αναφωνούσαμε με αυτά που βλέπαμε τότε, Χριστέ και Παναγιά μου, αναφωνούμε με αυτά που βλέπουμε σήμερα.
Και κάτι ακόμα, έτσι για να το λήξουμε το θέμα:
Αν ήταν να μιλήσει η σημερινή τέχνη για την πολιτική, να πάρει θέση για τον πόλεμο, να αγκαλιάσει τη μετανάστευση και τον πόνο που δημιουργούν όλα τα τεράστια σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα, ας άκουγε πρώτα το γιγάντιο αυτό κομμάτι και μετά ας τολμούσε να αρθρώσει έστω και μια λέξη:
"Μιλώ για τα παιδιά μου"
Στίχοι: Γιώργος Σκούρτης
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Ερμηνεία: Βίκυ Μοσχολιού
Και εκείνο το όνειρο της Μαρίνας... με έκανε να κλαίω σήμερα. Αυτό, αγαπητοί μου είναι η τέχνη: η μικρή Μαρίνα που της διέλυσαν τα παιδικά της χρόνια, που της πήραν τους γονείς, ονειρεύεται μόλις μεγαλώσει να γίνει γιατρίνα για να βοηθήσει τον κόσμο και τις παθογένειές του. Όχι σας παρακαλώ, δείτε το μεγαλειώδες της περιγραφής: το παιδάκι που ουσιαστικά οι μεγάλοι αυτού του κόσμο το σκοτώνουν εμμέσως, όταν μεγαλώσει, επιθυμεί να γιατρέψει όλους εκείνους που την πλήγωσαν... Πείτε μου λοιπόν, ποιος είναι ο μεγάλος και ποιος ο μικρός; Ποιος ο ώριμος και ποιος ο ανώριμος τούτου του κόσμου;
Περνάς τα σύνορα. Χα! Μια κουβέντα είναι... (ή πιο σωστά πολλές κουβέντες είναι μιας και αυτό είναι το βασικό θέμα του συνεδρίου που πραγματοποιείται στην Κροατία: bordercrossing). Για μια απόσταση 100μέτρων θα χρειαστεί περιμένεις κανά 2ωρο. Και όχι για να βγεις από τα ελληνικά σύνορα, αλλά για να μπεις στα σύνορα της όμορης χώρας. Έτσι, το δύσκολο δεν είναι να ξεπεράσεις τα όριά σου, το δύσκολο είναι να μπεις στον ζωτικό χώρο του άλλου. Πώς λέγεται η νέα χώρα είπαμε; Στα ελληνικά σύνορα βλέπω μια μικρή ανακοίνωση: Greece recognizes the country as F(ormer) Y(ugoslav) R(epublic) O(f) M(acedonia), όνομα το οποίο σφραγίστηκε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1995 στη Νέα Υόρκη από τους τότε υπουργούς εξωτερικών των δυο χωρών.
Σε αυτό το 2ωρο θα βιώσεις πολλά.
Θα δεις τον FYROM-ιανό ασυνομικό και συνοριοφύλακα να σε κοιτά με βλέμμα βλοσυρό και να σου ζητά το διαβατήριο με μια απότομη κίνηση.
Θα ακούσεις τον οδηγό του λεωφορείου να χτυπά όχι έναν ούτε δύο, αλλά πέντε φραπέδες ταυτόχρονα γιατί του το ζήτησαν οι συνοριοφύλακες! Έχουν αγγουροξυπνήσει βλέπεις τα παιδιά και θέλουν τους έλληνες που ξέρουν από καλό καφέ (δεν έχουν άδικο, καθώς ξημεροβραδιαζόμαστε στις καφετέριες) να τους κεράσουν αυτό το τόσο ωραίο ρόφημα. Προς θεού, μην θεωρήσετε αυτήν τους την πράξη σαν ένδειξη προσβολής απέναντι στην τιμή της χώρας μας! Δεν μας είπαν κιόλας ότι αν δεν δώσουμε καφέ δεν θα μας περάσουν (αλλά εννόησαν ότι θα μας καθυστερήσουν και έτσι θα μας κουράσουν... διότι αν δεν τους φτιάξεις εσύ τον καφέ, θα πρέπει τότε να πάνε μόνοι τους... και πού να βρίσκουν ζάχαρη και γάλα σε τούτα τα μέρη, οπότε περίμενε κάμποση ωρίτσα μέχρι να αρμέξουμε την αγ-ελάδα!).
Θα σκεφτείς το μείζον, πριν περίπου 20 χρόνια, εθνικό ζήτημα της Μακεδονίας, αν υπήρχε εθνικό, αν υπήρχε ζήτημα και αν υπήρχε Μακεδονία... (στο μυαλό μου έρχεται ο Βασίλης Ραφαηλίδης που έγραψε στο ¨Λαοί των Βαλκανίων¨ ότι οι Σκοπιανοί -FYROMιανοί- διεκδικούν ακριβώς το ίδιο πράγμα με εμάς: την εμπορευματοποίηση της περιοχής, απλώς έρχονται δεύτεροι καθώς εμείς κατορθώσαμε και πήραμε πρώτοι τη δουλειά, την ιστορική δόξα, τα εδάφη...).
Και με αυτά στο νου ξεκινάμε για την ενδοχώρα!
Τι ομορφιά στις όχθες του Αξιού ποταμού;
Τι καταπράσινα μέρη;
Τι φυσικό τοπίο;
Δεν έχεις κανένα στοιχείο μπροστά σου που να σου δίνει την αίσθηση του ξένου, του διαφορετικού, που σου ζητά καφέδες ή να σου μιλά διαφορετική γλώσσα (αν πράγματι είναι διαφορετική η γλώσσα που μιλά ο ξένος και όχι μια επαναδιατύπωση της εχθρότητας που διακατέχει τους στενόμυαλους, διότι κάτι μου λέει ότι μια τέτοια συμπεριφορά στα σύνορα την έχουν υιοθετήσει τουλάχιστον στο παρελθόν -αν όχι και σήμερα- και τα δικά μας καλόπαιδα, οι έλληνες συνοριοφύλακες). Όλα τα στοιχεία που βλέπεις, τα έχεις ξαναδει και ξαναθαυμάσει. Είναι η ίδια η φύση που σου μιλά την μια και μοναδική γλώσσα: αυτήν της ομορφιάς και της αρμονίας, αυτήν της πανδαισίας χρωμάτων, αυτήν της συνύπαρξης τόσο διαφορετικών στοιχείων: νερό, χώμα, αέρας... Όλα τόσο δεμένα, χωρίς σύνορα, χωρίς παρεξηγήσεις.
Μπερδεύτηκα όμως τώρα: η φύση μας είναι διαφορετική ή ίδια, ή τόσο διαφορετικά ίδια;
Κάμποση ώρα μετά από ατελείωτο ισάδι και ήρεμο τοπίο, βλέπεις Σκόπια.
Τι βλέπεις δηλαδή; Βλέπεις μια πόλη που ο πληθυσμός της είναι φαινομενικά χωρισμένος ένθεν και ένθεν μιας γέφυρας του Αξιού ποταμού, σε αλβανούς και μακεδόνες (έτσι αυτοπροδιορίζονται εθνοτικά, τι να κάνουμε δηλαδή;), που το κράτος ή η όποια εξουσία του κράτους προσπαθεί να δέσει (είτε με την έννοια του 'ενώσει' είτε του 'εγκλωβίσει', διαλέχτε όποια ερμηνεία σας ταιριάζει περισσότερο) δημιουργώντας ίδιες ανάγκες. Ποιές είναι αυτές; Η ανάγκη να δεις μια δίμετρη αλόγα να τρίβεται σε ένα ωραίο αμάξι (προσοχή! πουλιέται το αμάξι και όχι η αλόγα και αυτό γιατί το αμάξι έχει απλά... πιο πολλά άλογα από την αλόγα που προσπαθεί να βολευτεί στο καπό), η ανάγκη να δεις ένα ωραίο ρούχο, η ανάγκη να καταναλώσεις και να ξανακαταναλώσεις και έτσι να υπάρξεις ή πιο σωστά να συνυπάρξεις με τους δίπλα σου, αυτούς της απέναντι όχθης του ποταμού. Διότι μόνον όταν καταναλώνεις συνυπάρχεις, μιας και ξεχνάς αυτά που σε χωρίζουν -επιτέλους- και σκέφτεσαι μόνο αυτά που σε ενώνουν: οι μισθοί πείνας, η φτώχεια, η ανάγκη για ερωτική συνεύρεση και ας είναι με κάποια της άλλης όχθης, αρκεί να είναι ντυμένη όπως η αλόγα που είδες σε μια διαφήμιση στη δική σου πλευρά της όχθης... Έτσι γεφυρώνεις δυο όχθες: με το να δημιουργείς έναν κοινό ψεύτικο κόσμο για να συνυπάρξουν. Έτσι ενώνεις διαφορετικούς συνειδησιακά ανθρώπους: με το να τους χωρίζεις. Με το να τους χωρίζεις όμως από την συνείδησή τους και να ενώνεις αυτό που μένει, το κατακάθι, το λοβοτομημένο, το άβουλο. Κύριοι, εύρηκα! Το λοβοτομημένο τμήμα του εγκεφάλου είναι σε όλους τους ανθρώπους ίδιο!!
