Παραθέτω λίγα αποσπάσματα από το βιβλίο "ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ" του Μπιουνγκ-Χουλ Τσαν, εκδ. Opera 2026, (μτφ Βασίλη Τσαλή), ως υποστηρικτικά της ερμηνείας της τρίτης στάσης ζωής του Σίσυφου όπως την έχουμε αναγνωρίσει σε αυτή τη μίνι σειρά αναρτήσεων με τον τίτλο περί Σίσυφου, αυτής δηλαδή της συνειδητής επιλογής της ελπίδας εκεί που όλα τριγύρω μοιάζουν ανώφελα, εκεί που το πλαίσιο έχει καταστραφεί και κοιτάς τριγύρω σου και εντός σου τα συντρίμμια ενός ψέμματος... Η σπουδαιότητα της πράξης (άρα και του ήθους) κρύβεται ακριβώς σε αυτό το σημείο κατά το οποίο ενώ κάποιος αναγνωρίζει την έλλειψη νοήματος, δημιουργεί ένα νέο νόημα και το πιστεύει, το υποστηρίζει, το υπηρετεί. Εκ του μηδενός παράγεται κάτι, εκ του σκότους το φως... Αυτή είναι η υπέρβαση που μόνο ένας Άνθρωπος μπορεί να κάνει:
"Η αρνητικότητα της απόλυτης απελπισίας χαρακτηρίζει μια κατάσταση στην οποία, ουσιαστικά, κάθε πράξη φαίνεται αδύνατη. Βλασταίνει τη στιγμή που το αφήγημα που συνέχει τη ζωή μας καταρρέει εντελώς. Το αφήγημα συνίσταται από νοηματικές συνάφειες που ορίζουν τι είναι καλό, όμορφο, λογικό, αξιόλογο ή αξίζει να το επιδιώξουμε. Η απόλυτη κατάρρευση του αφηγήματος καταστρέφει τον κόσμο, τη ζωή, δηλαδή όλες τις αξίες και τους κανόνες σύμφωνα με τα οποία προσανατολιζόμαστε. Στην απόλυτη ακρότητά του σημαίνει την κατάρρευση της γλώσσας, την κατάρρευση των εννοιών με τις οποίες μπορούμε κατά περίπτωση να περιγράψουμε και να κατανοήσουμε τη ζωή. Η πράξη είναι δυνατή μόνο εντός ενός ιστού νοηματικών συναφειών. Αν διαρραγεί αυτός ο ιστός, τότε είναι δυνατή μόνο μία κενή νοήματος πράξη ή μια τυφλή πράξη. Τι είναι αυτό που μπορεί να μας λυτρώσει από αυτήν την απόλυτη απελπισία; Δεν έχουμε να κάνουμε εδώ απλώς με την επίλυση ενός προβλήματος ή με τη διευθέτηση μιας σύγκρουσης. Τα προβλήματα αναδεικνύουν ελλείψεις ή δυσλειτουργίες εντός ενός εύτακτου βιοτικού πλαισίου, τα οποία μπορούν να ξεπεραστούν ώστε να αποκατασταθεί η βλάβη. Εκεί, όμως, όπου το ίδιο το βιοτικό πλαίσιο καταρρέει ανεπανόρθωτα, δεν υφίστανται καν προβλήματα που θα μπορούσε να επιλυθούν. Στην περίπτωση αυτή, αν γενικώς είναι κάτι εφικτό, αυτό δεν είναι η λύση των προβλημάτων, αλλά μόνο μια λύτρωση από την απόλυτη αρνητικότητα της απελπισίας. Όσο βαθύτερη είναι η απελπισία, τόσο πιο έντονη είναι η ελπίδα. Αυτή είναι η διαλεκτική της ελπίδας. Η αρνητικότητα της απελπισίας βαθαίνει την ελπίδα. Η υψιπετής ελπίδα έχει βαθύτερες ρίζες. Σ’ αυτό το χαρακτηριστικό διαφέρει από την αισιοδοξία. Από την αισιοδοξία απουσιάζει κάθε αρνητικότητα. Η απόλυτη ελπίδα καθιστά εκ νέου δυνατή την πράξη, εν μέσω βαθιάς απελπισίας. [...] Η ελπίδα εμπνέεται από την ακλόνητη πεποίθηση ότι υπάρχει ένα νόημα. Μόνο η πίστη στο νόημα μας προσανατολίζει και μας στηρίζει."Μόνο η πίστη στο νόημα μας προσανατολίζει και μας στηρίζει... ή περί Σίσυφου Νο6
Qui non prohibet iniuriam, si potest, iubet, ή... περί Σίσυφου Νο5
Κάτι παρόμοιο πρέπει να είπε και ο Σίσυφος πριν φυλακίσει τον θάνατο, προβλέποντας ίσως ότι ο ίδιος θα οδηγείτο στην αιώνια φυλακή του... Αλλά το έκανε!
"...Είμαι αποφασισμένος να πάω και φυλακή, αλλά αρνούμαι να κρύψω την αλήθεια, να μη ξεσκεπάσω την σκευωρία. Το οφείλω στη συνείδησή μου, το οφείλω στην ιστορία. Δεν με ενδιαφέρουν τα πρόσωπα και οι σκοπιμότητες. Δεν μπορώ να ζήσω μια ζωή με το βάρος ότι δεν έκαμα ό,τι περνούσε από το χέρι μου για να σώσω δυο αθώους. Θέλω να κοιτάζω τα δυο μου παιδιά στα μάτια χωρίς να ντρέπομαι. Άλλοι ίσως μπορούν. [...] Προτιμώ να πεθάνω, παρά να προδώσω τις ιδέες μου. Ο κύβος ερρίφθη."
(απόσπασμα χωρίς άδεια αναδημοσίευσης από το εκπληκτικό τελευταίο βιβλίο του Θεόδωρου Δημοσθ. Παναγόπουλου "Ο φυλακσιμένος του Ιτς Καλέ" σελ. 523, εκδ. ΕΝΑΛΙΟΣ, 2018)
Και έρχεται στα «De Officiis» (Περί Καθηκόντων), Βιβλίο Α΄, ο Κικέρων να μας γράψει:
«Qui non prohibet iniuriam, si potest, iubet.»
Δηλαδή,
"Εκείνος που, ενώ μπορεί, δεν εμποδίζει ούτε αντιστέκεται στην αδικία, είναι σαν να διαπράττει ο ίδιος την αδικία."
Άντε πες τώρα σε όλους εκείνους τους Σίσυφους ομάδος 3 (εκείνους που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο και είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν και τη ζωή τους για τις ιδέες τους) ότι έχουν άδικο...
Τι μπορείς να κάνεις με ένα βιβλίο;
Στο ερώτημα "τι μπορείς να κάνεις με ένα βιβλίο" οι απαντήσεις είναι τόσες, ώστε θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο βιβλίο για να τις χωρέσει.
Θα τις ομαδοποιήσω αδρά όμως σε δυο κατηγορίες:
Α. Μπορείς να ανοίξεις ένα παράθυρο στον κόσμο ώστε να χυθεί άπλετο φως μέσα στην ψυσή σου.
Β. Μπορείς να κλείσεις ένα παράθυρο ώστε να εμποδίσεις να μπει φως στην καρδιά σου.
Την πρώτη περίπτωση μπορούσα να την κάνω εικόνα.
Τη δεύτερη δεν μπορούσα, μέχρι που είδα πρόσφατα αυτή την εικόνα στην Αμερικανική Σχολή κλασσικών σπουδών στην Αθήνα...:
Περίεργοι καιροί... Λέτε να ακολουθεί η Αμερικανική Σχολή κάποιο τραμπ-ικό (δηλαδή, τραγ-ικό) σχέδιο φίμωσης των κλασσικών σπουδών...;
Υ.Γ.: Αυτή είναι η 1700η ανάρτηση σε αυτό το ιστολόγιο, και συνειδητοποιώ ότι μου δόθηκε 1700 φορές η ευκαιρία κάτι να πω... Ελπίζω να μην σπατάλησα το χρόνο μου και την ενέργειά μου φλυαρώντας, ούτε τα megabytes του διαδικτυακού ιστοχώρου καταχ(ω)ρώντας, διότι αυτές οι 1700 αναρτήσεις νιώθω ότι είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο από το... βιβλίο της ζωής μου!
Ταΐζουν ο ένας τον άλλον
Για τη νέα χρονιά να σας ευχηθώ με μια (αντι)παραβολή (όπως τα αντιδάνεια ένα πράμα):
"Στην κόλαση υπάρχει ένα μεγάλο τραπέζι γεμάτο φαγητά, κρασιά και κεριά, αλλά κυριαρχεί μια παγωμάρα. Οι άνθρωποι που κάθονται γύρω από το τραπέζι είναι χλωμοί και κάτισχνοι, και πανοτύ ακούγεται μια κακοφωνία από θρήνους και φωνές. Αντί για χέρια έχουν πολύ μακριά ραβδιά, τα οποία τους εμποδίζουν να φέρουν το φαγητό στο στόμα τους. Όσο κι αν προσπαθούν, είναι μάταιο. Έτσι, μένουν όλοι πεινασμένοι, παρά την ποσότητα των φαγητών που είναι απλωμένα μπροστά τους.
Στον παράδεισο, το σκηνικό είναι παρόμοιο. Υπάρχει πάλι το μεγάλο τραπέζι με τα φαγητά και τα κεριά, αλλά εδώ γύρω από το τραπέζι κάθονται χαρούμενοι άνθρωποι και γελούν. Τραγουδούν και τρώνες. Η ατμόσφαιρα είναι ζεστή και γεμάτη ζωντάνια, και όλοι απολαμβάνουν το φαγητό, το κρασί και την παρέα. Η ειρωνεία είναι ότι και εκείνοι έχουν πολύ μακριά ραβδιά αντί για χέρια, αλλά αντί να προσπαθούν να βάλουν το φαγητό στο δικό τους στόμα, ταΐζουν ο ένας τον άλλον. Σε αυτή την απλή μεταφορά, μια αλλαγή στην οπτική γωνία -η αντικατάσταση του "εγώ" με το "εμείς" μετέτρεψε την κόλαση σε παράδεισο."
(απόσπασμα χωρίς άδεια αναδημοσίευσης από το εξαιρετικό για νέους γονείς βιβλίο "Γιατί οι Δανοί μεγαλώνουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στον κόσμο" των Jessica Joelle Alexander και Iben Dissing Sandahl, σελ 148, εκδ Διόπτρα, 2017)
Τα σχόλια δικά σας (και τα σχολιανά, δικά μου).
Υγιαίνετε και Ομορφαίνετε (τον κόσμο και τον εαυτό σας).


