Ουμανισμός vs Ναρκισσισμού

"...Από την Αναγέννηση και ύστερα οι δυο μεγάλες αντίπαλες δυνάμεις, του ομαδικού ναρκισσισμού και του ουμανισμού, αναπτύχθηκαν καθεμία με τον δικό της τρόπο. Δυστυχώς, η ανάπτυξη του ομαδικού ναρκισσισμού έχει ξεπεράσει κατά πολύ εκείνη του ουμανισμού. Ενώ την εποχή του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης φαινόταν πιθανόν ότι η Ευρώπη ήταν έτοιμη για την ανάδυση του πολιτικού και θρησκευτικού ουμανισμού, αυτή η υπόσχεση δεν κατάφερε να πραγματωθεί. Αναδύθηκαν νέες μορφές ομαδικού ναρκισσισμού, που κυριάρχησαν τους επόμενους αιώνες. Αυτός ο ομαδικός ναρκισσισμός πήρε ποικίλες μορφές: θρησκευτικός, εθνικός, φυλετικός, πολιτικός. Προτεστάντες κατά καθολικών, Γάλλοι κατά Γερμανών, λευκοί κατά μαύρων, Άριοι κατά μη Αρίων, κομμουνιστές κατά καπιταλιστών. Όσο διαφορετικό και αν είναι το περιεχόμενο σε κάθε περίπτωση, ψυχολογικά έχουμε να κάνουμε με το ίδιο ναρκισσιστικό φαινόμενο και τις συνέπειες του φανατισμού και της καταστροφικότητας που αυτό συνεπάγεται. 

Ενώ ο ομαδικός ναρκισσισμός αναπτυσσόταν, το ίδιο συνέβαινε και με το ισοδύναμό του – τον ουμανισμό. Τον δέκατο όγδοο και δέκατο ένατο αιώνα -από τον Σπινόζα, τον Λάιμπνιτς, τον Ρουσό, τον Χέρντερ, τον Καντ, τον Γκαίτε και τον Μαρξ- αναπτύχθηκε η σκέψη ότι η ανθρωπότητα είναι ένα, ότι κάθε άτομο φέρει μέσα του ολόκληρη την ανθρωπότητα, ότι δεν πρέπει να υπάρχουν προνομιούχες ομάδες που να υποστηρίζουν ότι τα προνόμιά τους βασίζονται στην εγγενή ανωτερότητά τους. Ο Πρώτος Παγκόσμιος πόλεμος αποτέλεσε βαρύ πλήγμα στον ουμανισμό και προκάλεσε ένα ολόκληρο εντεινόμενο όργιο ομαδικού ναρκισσισμού: στην εθνική υστερία σε όλες τις εμπόλεμες χώρες του Πρώτου Παγκοσμίου πολέμου, στον ρατσισμό του Χίτλερ, στην ειδωλοποίηση του κόμματος του Στάλιν, στον θρησκευτικό φανατισμό μουσουλμάνων και ινδουιστών, του δυτικού αντικομμουνιστικού φανατισμού. Αυτές οι ποικίλες εκδηλώσεις του ομαδικού ναρκισσισμού έχουν φέρει τον κόσμο στο χείλος της αβύσσου μιας ολοκληρωτικής καταστροφής.

Ως αντίδραση σε αυτή την αυξανόμενη απειλή απέναντι στην ανθρωπότητα, παρατηρείται σήμερα μια αναγέννηση του ουμανισμού σε όλες τις χώρες κι μεταξύ των εκπροσώπων διαφορετικών ιδεολογιών. Υπάρχουν ριζοσπάστες ουμανιστές μεταξύ των καθολικών και των προτεσταντών θεολόγων, μεταξύ σοσιαλιστών και μη σοσιαλιστών φιλοσόφων. Κατά πόσο ο κίνδυνος της ολοκληρωτικής καταστροφής, οι ιδέες των νέο-ουμανιστών και οι δεσμοί που δημιούργησαν μεταξύ όλων των ανθρώπων τα νέα μέσα επικοινωνίας, θα είναι αρκετά για να ανακόψουν τα αποτελέσματα του ομαδικού ναρκισσισμού, είναι ένα ερώτημα που μπορεί να καθορίσει τη μοίρα της ανθρωπότητας. 

Η όλο και αυξανόμενη ένταση του ομαδικού ναρκισσισμού –που απλώς μεταστρέφεται από θρησκευτικός σε εθνικός, φυλετικός και κομματικός- είναι πράγματι ένα απροσδόκητο φαινόμενο. Πρώτα απ’ όλα, λόγω της ανάπτυξης των ουμανιστικών δυνάμεων από την εποχή της Αναγέννησης και ύστερα στην οποία αναφερθήκαμε νωρίτερα. Επιπλέον, λόγω της εξέλιξης της επιστημονικής σκέψης που υποσκάπτει τον ναρκισσισμό. Η επιστημονική μέθοδος απαιτεί αντικειμενικότητα και ρεαλισμό, απαιτεί να βλέπει κανείς τον κόσμο ως έχει και όχι διαστρεβλωμένο από τις επιθυμίες και τους φόβους του. Απαιτεί να είμαστε ταπεινοί απέναντι στα δεδομένα της πραγματικότητας και να αποκηρύξουμε κάθε ελπίδα παντοδυναμίας και παντογνωσίας. Η ανάγκη κριτικής σκέψης, πειραματισμού, απόδειξης, επιστημονικής αμφιβολίας – όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά της επιστημονικής προσπάθειας και είναι ακριβώς οι μέθοδοι στοχασμού που τείνουν να αντισταθμίζουν τον ναρκισσιστικό προσανατολισμό. Αναμφίβολα, η μέθοδος της επιστημονικής σκέψης έχει επηρεάσει την ανάπτυξη του σύγχρονου νέο-ουμανισμού και δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο εξαίρετοι φυσικοί επιστήμονες της εποχής μας είναι ουμανιστές. Ωστόσο, αν και η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων στη Δύση έχουν «διδαχτεί» την επιστημονική μέθοδο στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, η μέθοδος της επιστημονικής, κριτικής σκέψης δεν τους άγγιξε ποτέ πραγματικά. Επίσης, οι περισσότεροι επαγγελματίες στον τομέα των φυσικών επιστημών έχουν παραμείνει τεχνικοί και δεν έχουν αποκτήσει επιστημονική νοοτροπία. Για την πλειοψηφία, η επιστημονική μέθοδος που διδάχτηκαν είχε ακόμη πιο περιορισμένη σημασία. Αν και μπορούμε να πούμε ότι η ανώτατη μόρφωση έχει την τάση να απαλύνει σε κάποιο βαθμό και να τροποποιεί τον ατομικό και τον ομαδικό ναρκισσισμό, δεν έχει αποτρέψει τους περισσότερους μορφωμένους ανθρώπους από το να προσχωρήσουν σε εθνικά, φυλετικά και πολιτικά κινήματα που αποτελούν έκφραση του σύγχρονου ομαδικού ναρκισσισμού.

Φαίνεται, αντιθέτως, ότι η επιστήμη έχει δημιουργήσει ένα νέο αντικείμενο ναρκισσισμού – την τεχνική. Η ναρκισσιστική έπαρση του ανθρώπου ως δημιουργού ενός μέχρι πρότινος αδιανόητου κόσμου πραγμάτων -ως εφευρέτη του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, της ατομικής ενέργειας, των διαστημικών ταξιδιών- και επίσης, ως δυνητικού καταστροφέα όλου του πλανήτη, του πρόσφερε ένα νέο αντικείμενο ναρκισσιστικής αυτομεγάλυνσης. Μελετώντας το συνολικό αυτό πρόβλημα της ανάπτυξης του ναρκισσισμού στη σύγχρονη ιστορία, θυμάται κανείς τη δήλωση του Φρόυντ ότι ο Κοπέρνικος, ο Δαρβίνος και ο ίδιος, πλήγωσαν βαθιά τον ναρκισσισμό του ανθρώπου, υπονομεύοντας την πίστη του στον μοναδικό ρόλο του στο σύμπαν και στη συνείδησή του ως μιας στοιχειώδους πραγματικότητας ανεπίδεκτης περαιτέρω ανάλυσης. Αλλά ενώ ο ναρκισσισμός του ανθρώπου πληγώθηκε κατά αυτόν τον τρόπο, δεν έχει μειωθεί όσο φαίνεται. Αντέδρασε μεταθέτοντας τον ναρκισσισμό του σε άλλα αντικείμενα: έθνος, φυλή, πολιτική πίστη, τεχνική..."


(απόσπασμα από σελ. 100-103, του βιβλίου "Η Καρδιά του Ανθρώπου, η δύναμη της για το καλό και το κακό", του Erich Fromm, μτφρ. Χρήστου Μπουραξή, εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ, 2017, ένα βιβλίο όμως που για πρώτη φορά εκδόθηκε το 1964...)


Αν κάτι πρέπει να ειπωθεί ως διαπίστωση του ψυχογραφήματος της Ιστορίας, της Κοινωνίας και του Ανθρώπου, σίγουρα θα ήταν το παραπάνω απόσπασμα που στα αυτιά μου ακόμα εκκωφαντικά αντηχεί την μεγάλη Αλήθεια: αυτήν, της διαχρονικής σύγκρουσης των δυο μεγάλων κατευθυντήριων δυνάμεων, του Ουμανισμού και του Ναρκισσισμού.

Το παραπάνω απόσπασμα τα είπε όλα. Όλες μου τις σκέψεις, όλες μου τις αναζητήσεις, όλες μου τις ανησυχίες.

"Due Tramonti"

(Δυο Ηλιοβασιλέματα)

Ludovico Einaudi

 

Ούτε Θεό φοβάσαι...

Ήταν Δευτέρα 13 Αυγούστου του 1849, κάτι τέτοιες μέρες, όταν ο Δαρβίνος βίωνε μια ακόμα εξαντλητική κρίση πανικού στο σώμα του, ενώ βρισκόταν στο σπίτι του, κάπου στην Βικτωριανή Αγγλία της εποχής του. Ιδρώτας, αίσθημα επικείμενου θανάτου, τρόμος, αβεβαιότητα, φόβος...

Δεν θα μάθει κανείς, αν όλες αυτές οι κρίσεις πανικού ξεκίνησαν από τη διαπίστωση του, ότι στο φαινόμενο της ζωής δεν υπάρχει χώρος για τον Φιλάνθρωπο και Φιλεύσπλαγχνο Θεό, όπως έγινε αντιληπτό και αποτυπώθηκε μέσα από τη θεωρία του περί Εξέλιξης και Φυσικής Επιλογής. Αυτό που θα γίνει αντιληπτό όμως, από την εποχή του και ύστερα, είναι η διαπίστωση ότι δεν εξουσιάζει τη Ζωή κάποιος Θεός, αλλά ο πιο δυνατός. Αυτή η καθαίρεση του Θεού ήταν που ώθησε τον Άνθρωπο, να αναλάβει δράση και να γίνει ο νέος Θεός επί Γης, ο νέος Δημιουργός, ο νέος Εξουσιαστής. Για κακή τύχη του Ανθρώπου, άρχισε να εξουσιάζει τις υπόλοιπες μορφές ζωής - φυσικά δεν ξέφυγαν και οι συνάνθρωποί του, οι οποίοι θεωρήθηκαν και εκείνοι "ζώα" ικανά προς εκμετάλλευση.

Δεν άργησε να εξαπλωθεί το αίτημα αλλαγής της εξουσίας και σε άλλες μορφές της κοινωνικής ζωής, έτσι ο Διαφωτισμός ως ιδέα, ως συμπεριφορά και ως νέος τρόπος ζωής, ρίζωσε για τα καλά στις επερχόμενες κοινωνίες, με βασικό κορμό ανάπτυξης, τις νέες επιστήμες που αναδύονταν: Βιολογία, Γεωλογία, Αστρονομία, Ιατρική.

Σήμερα, όμως είμαστε δυο βήματα παραπέρα. Το πρώτο βήμα ήταν οι άνθρωποι, (πιστοί στην τροχιά που χάραξε ο παππούς Δαρβίνος, που θέλει τον ανταγωνισμό μέχρι θανάτου να κινεί τα νήματα της ύπαρξης), να ανταγωνίζονται όχι μόνο ποιος θα επιβιώσει ανάμεσα στα υπόλοιπα είδη -αυτό έχει ήδη επιτελεστεί- αλλά ανάμεσα κυρίως στο ίδιο είδος, το ανθρώπινο. Και το δεύτερο, (το ακόμα πιο εντυπωσιακό) βήμα, είναι ότι οι άνθρωποι, άρχισαν να πλήττουν με αυτό το παιχνίδι εξουσίας απέναντι στους συνανθρώπους τους και πλέον εκφράζουν μια συμπεριφορά επιπολαιότητας, υπερβολικής ικανότητας και άνεσης στην "αντίληψη και διαχείριση" του κόσμου ετούτου... Οι σημερινοί άνθρωποι, μέσω της επιστήμης, του Διαφωτισμού, της Φυσικής Επιλογής, είναι οι καλύτεροι πάνω στη Γη, που κατέχουν τα πάντα και το ξέρουν. Αλλά το έχουν βαρεθεί. Έχουν χάσει το νόημά τους. Τα κατέκτησαν όλα, δεν υπάρχει κανένα κίνητρο για κάτι παραπέρα. Μπορεί να ενθουσιάζονται πρόσκαιρα με κάτι καινούργιο που βρίσκει η τεχνολογία και η επιστήμη, είτε αυτό λέγεται το νέο iphone, είτε το 3D-printing είτε ο,τιδήμοτε άλλο, αλλά μετά την ευρεία χρήση του αυτό το "κάτι νέο" ξεφουσκώνει και παλιώνει. Είναι ακριβώς, όπως ενθουσιάζονται τα μωρά με ένα νέο παιχνίδι, το κάνουν κόσκινο, το αποδιοργανώνουν και μετά το παραπετούν και το βαριούνται, χωρίς πλέον να έχει κανένα νόημα η ύπαρξή του.

Αυτό έχει καταφέρει ο σημερινός άνθρωπος: να αποδομήσει το φαινόμενο της Ζωής, της Ύπαρξης και του Δημιουργού. Αρχής γενομένης από τον παππού Δαρβίνο, ο οποίος κατάλαβε πρώτος το εύρημά του και αντίκρυσε πρώτος το πραγματικό κενό. Αυτό που φυσικά δεν μπορούσε να καταλάβει όμως τότε, ήταν η κατεύθυνση προς την οποία θα οδηγούσε όλο αυτό το επίτευγμά του: στην ανοησία, δηλαδή σε μια ζωή χωρίς νόημα, α-νόητη. Διότι, η αποδόμηση της Βιολογίας, οδήγησε σε αποδόμηση της Ανατομίας, και αυτή σε αποδόμηση της Φυσιολογίας, και τελικά σε αποδιοργάνωση της Σκέψης και του Πνεύματος, σε επιπολαιότητα στις αποφάσεις, σε άρση των φραγμών, των ορίων. Δεν υπάρχει κάτι που ο σημερινός άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει. Όλα είναι εφικτά καθώς δεν έχει ανταγωνισμό στον πλανήτη. Έτσι, όμως, δεν υπάρχει και ζωή στον πλανήτη, αφού ο ανταγωνισμός είναι το βασικό κίνητρο της Εξέλιξης της Ζωής όπως βρήκε ο μέγας Δαρβίνος... Η φοβερή διαπίστωσή του Δαρβίνου λοιπόν, ήταν συνάμα η αλήθεια της ύπαρξης του ανθρώπου μα και το τέλος της. Η ανάσταση της αντίληψης, μα και ο τάφος της νοηματοδότησής της. Η άνοδος της γνώσης μα και η καταβαράθρωση της ψυχής. Μια νέα αρχή, που οδηγεί όμως σε ένα βέβαιο τέλος.

Συνοψίζοντας την αλυσίδα της εξέλιξης:

Εν αρχή ήταν ο Θεός.
Μετά ήρθε ο Άνθρωπος και τον καθαίρεσε, παίρνοντας αυτός τη θέση του.
Για να έρθει κατόπιν ένας άλλος Άνθρωπος και να καθαιρέσει με τη σειρά του τον πρώτο Άνθρωπο.
Και μετά ένας τρίτος, που έδιωξε τον δεύτερο, κοκ.
Για να φτάσουμε στον σημερινό, τελευταίο Άνθρωπο, ο οποίος βαριέται με όλο αυτό το παιχνίδι του ανέβα-κατέβα, όλα του φαίνονται το ίδιο και πλέον κατεβαίνει μόνος του από το θρόνο του και πέφτει, πέφτει, πέφτει...

Το σίγουρο είναι ένα: ότι ο παππούς Δαρβίνος ησύχασε από τις βασανιστικές κρίσεις πανικού που τον ταρακουνούσαν σύγκορμα.

Καληνύχτα παππού Δαρβίνε! Καλή ανάπαυση. Δεν ξέρουμε την εξέλιξη της πτώσης. Αυτό θα το γράψουν οι Εξελικτικοί Ανθρωπολόγοι του μέλλοντος!

"Νανούρισμα" 
Παραδοσιακό Σμύρνης  
Ερμηνεία: Κατερίνα Παπαδοπούλου

Όσα άστρα είναι στον ουρανό, μαργαριταρένια μου,

και λάμπουν ένα ένα, και λάμπουν ένα ένα,

τόσες φορές τα μάτια μου, μαργαριταρένια μου, 

δακρύσανε για σένα, δακρύσανε για σένα.

Άιντε, καλέ μάνα, αγάπα με κι εμένα, 

κούνει, καλέ μάνα, το παιδί για μένα...

Αναστενάζω, δε μ’ ακούς, μαργαριταρένια μου, 

κλαίω, δε με λυπάσαι, κλαίω δε με λυπάσαι.

Άιντε, καλέ μάνα, αγάπα με κι εμένα,

κούνει, καλέ μάνα, το παιδί για μένα...

Δεν είσαι μάνας γέννημα, μαργαριταρένια μου, 

ούτε Θεό φοβάσαι, ούτε Θεό φοβάσαι.

Άιντε, καλέ μάνα, αγάπα με κι εμένα,

κούνει, καλέ μάνα, το παιδί για μένα...

Άιντε, καλέ μάνα, αγάπα με κι εμένα, 

κούνει, καλέ μάνα, το παιδί για μένα...

Γιατρέ μου, τι φταίει...;

Γιατρέ μου τι φταίει; Είναι πολύ συχνό τα φαινόμενο, ασθενείς με τελικού σταδίου καρκίνο ή άλλη βαριά νόσο, να προσέρχονται στα επείγοντα εφημερεύοντος νοσοκομείου με οξύ πρόβλημα (πχ δύσπνοια σε ασθενή με καρκίνο πνεύμονα) και αφού σταθεροποιηθεί, να σε ρωτά ο ίδιος ή η γυναίκα του: γιατρέ μου τι φταίει και φτάσαμε ως εδώ…; 

Και καλείσαι τώρα εσύ να απαντήσεις άμα σου βαστάει… 

Αρχικά, ας κατανοήσουμε την βιβλιογραφικά τεκμηριωμένη άποψη ότι ένας καρκίνος για να εμφανιστεί πρέπει να υπάρξουν πολλά στάδια δυσλειτουργίας – είναι η θεωρία των πολλαπλών χτυπημάτων. Κοινώς, για να φτάσει ένα κύτταρο να γίνει καρκινικό, πρέπει πολλοί έλεγχοι του κυττάρου να έχουν αποτύχει και μάλιστα πολλές φορές. Άρα, ο καρκίνος δεν γεννιέται ξαφνικά εν μια νυκτί, αλλά είναι το αθροιστικό αποτέλεσμα πολλαπλών προβλημάτων που αδυνατεί ένα κύτταρο ή ένας οργανισμός να βρει τη λύση τους. 

Ας παρακολουθήσουμε κάποια τέτοια στάδια: 

1. Φυσικά είναι τα γονίδιά μας. 
2. Φυσικά είναι όλα αυτά που τρώμε όλα τα χρόνια της ζωής μας, ήδη μάλιστα από το γάλα της μάνας μας (άρα, αφορά και όλα αυτά που έτρωγε η μάνα μας κατά την εγκυμοσύνη και τη γαλουχία μας). 
3. Φυσικά είναι το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον που ζούμε, η ακτινοβολία που υπάρχει γύρω μας, η ρύπανση, ο αέρας που αναπνέουμε σε κάθε εισπνοή, τα μικρόβια και οι ιοί με τα οποία καθημερινά ερχόμαστε σε επαφή, οι άνθρωποι με τους οποίους συναναστρεφόμαστε και ο βαθμός που εκείνοι μας στρεσάρουν και μας φθείρουν – σωματικά και ψυχικά. 
4. Φυσικά είναι η απουσία πρόληψης και αγωγής υγείας. 
5. Φυσικά είναι η μαγκιά ή η άγνοια του ιδίου του ασθενούς να καπνίζει και η πρόσκαιρη απόλαυσή του να σαβουριάζει ό,τι ανθυγιεινό βρίσκει ώστε να χτίσει κοιλούμπα, μην γνωρίζοντας όμως ότι πέφτει βαθιά μέσα σε λούμπα... 
6. Φυσικά είναι η αδιαφορία των ιατρών και η ανικανότητα του συστήματος υγείας όταν αρχίσουν τα πρώτα συμπτώματα εκδήλωσης της νόσου, να αντιληφθούν εγκαίρως το πρόβλημα και να μας παραπέμψουν σωστά. 
7. Φυσικά είναι η πρόσβαση στα υπάρχοντα φάρμακα και τις πιθανές θεραπευτικές λύσεις (αλλιώς θα αντιμετωπιστεί ένας καρκινοπαθής στη Λωζάνη και αλλιώς στην Κοζάνη που είναι δίπλα στα φουγάρα της ΔΕΗ, ας μην γελιόμαστε τώρα, και ας μας προτρέπει διαφορετικά η γνωστή ρύση, τι Λωζάνη τι Κοζάνη!) 
8. και φυσικά είναι και η δική μας η αντιληπτική ικανότητα και προσωπικότητα που πρέπει να διαχειριστεί όλα αυτά τα προηγούμενα και να πάρει αποφάσεις. Κάποιοι είναι πολύ φιλοσοφημένοι και στέκονται όρθια απέναντι στο θηρίο. Άλλοι, δεν έχουν καταλάβει τίποτα και φτάνουν στα επείγοντα για να σε ρωτήσουν 4 τα ξημερώματα: «γιατρέ μου τι φταίει;»

Η ανάρτηση όμως, δεν έχει σκοπό να μιλήσει για τους καρκινοπαθείς και για τα προβλήματα υγείας. Η ανάρτηση αυτή, αφορά έναν άλλον καρκίνο που μαστίζει την κοινωνία μας, μια οξεία εκδήλωση του οποίου φάνηκε το προηγούμενο διάστημα με τις φονικές πυρκαγιές. Επειδή είναι ακριβώς ο ίδιος μηχανισμός, των πολλαπλών και συνεχών χτυπημάτων, που διαχρονικά μαστίζει ετούτη τη χώρα, για αυτό επέλεξα αυτό το ιατρικό ανάλογο, για να γίνει πολύ πιο κατανοητό το μείζον πρόβλημα. Υπάρχει μάλιστα κα ολόκληρη σχολή Γάλλων κοινωνικών ανθρωπολόγων που ακριβώς θεωρούν την κοινωνία ως σώμα και τις επιμέρους κοινωνικές ομάδες ως τα επιμέρους όργανα του σώματος που αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοδιαπλέκονται. 

Τι να πεις λοιπόν, για αυτήν την ελληνική κοινωνία που είναι ένας καρκίνος τελικού σταδίου και μοιάζει αθεράπευτος; 

Να μιλήσεις για τα αυθαίρετα σπίτια; Να μιλήσεις για τα αυθαίρετα χτισίματα ή γκρεμίσματα; Να μιλήσεις για τα αυθαίρετα λόγια οποιουδήποτε τηλεοπτικού μάγκα; Να μιλήσεις για τους αυθαίρετους μισθούς; Να μιλήσεις για τις αυθαίρετες συμπεριφορές; Να μιλήσεις για τους αυθαίρετους ελέγχους; 

Πώς να απαντήσεις το πώς φτάσαμε ως εδώ, όταν η ερώτηση είναι τόσο βλακώδης για αυτούς που γνωρίζουν, που σε ξεπερνά και σε αφοπλίζει… Τι να πεις στη γυναίκα ενός καρκινοπαθή που έρχεται ξημερώματα στα επείγοντα όταν ο άντρας της πεθαίνει ή έχει ήδη πεθάνει; Τι να της εξηγήσεις; Ποιος φταίει…; Η απάντηση είναι χαοτική… από πού να το πιάσεις και πού να καταλήξεις; Ο άντρας της όμως πεθαίνει. Ναι. Και θα πεθάνει και άλλος μετά, όπως πέθανε και μιας άλλης ο άντρας, πριν. Και ουκ έσται τέλος, διότι απλά, δεν έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπιστεί αυτό το νόσημα στα πολλαπλά επίπεδα που πρέπει. 

Είμαστε μια κοινωνία σε βαριά σήψη με καρκίνο τελικού σταδίου. Φτάνουμε στο χείλος του γκρεμού για να αναρωτηθούμε τότε αλαφιασμένοι και έκπληκτοι: γιατρέ μου, τι φταίει…;

Ακραία!

Ακούω συνεχώς αυτές τις μέρες για τα ακραία φαινόμενα που έφταιξαν.

Μια κοινωνία οφείλει να προετοιμάζεται για τα ακραία φαινόμενα. Είτε είναι καιρικά (φωτιές, πλημμύρες), είτε κοινωνικά (χούντες, δικτατορίες, πόλεμοι, γενοκτονίες), είτε πολιτικά (φασισμοί, ρατσισμοί), είτε ιατρικά (ανακοπές, εμφράγματα, τροχαία). Για τα υπόλοιπα, τα καθημερινά δεν χρειάζεται και πολύ προσπάθεια, λύνονται εύκολα. 

Αυτό έχει δείξει η Ιστορία. Όποιος δεν γνωρίζει Ιστορία, δεν έχει αυτογνωσία, συνεπώς δεν ξέρει τί του γίνεται.

Χτες το βράδυ, είχαμε ολική έκλειψη Σελήνης (άλλο ένα ακραίο φαινόμενο). Όλοι το γουστάρουν όμως... Ξέρετε γιατί; Διότι, γνωρίζουμε πλέον ότι, το φως της Σελήνης που χάνετε προσωρινά, θα ξαναρθεί. Η έκλειψη είναι προσωρινή, οπότε, όλοι βολεμένοι στη μικρή τους Γη, απολαμβάνουν το παροδικό φαινόμενο. Αν κάποιος τους έλεγε ότι το φως δεν θα ξανάρθει ή αν δεν τους ενημέρωνε καθόλου αν το φως θα ξαναβγεί ή όχι (όπως αντιμετώπιζαν το φαινόμενο κάποιες χιλιάδες χρόνια πριν οι κοινωνίες), θα βλέπαμε αν ήταν ένα όμορφο φαινόμενο για απόλαυση και τέρψη...

Αυτό, ακριβώς συμβαίνει με ένα άλλο φως: το φως των ονείρων μας, το οποίο βρίσκεται κάπου παραπεταμένο στο βάθος της καθημερινότητάς μας, στοιβαγμένο πίσω από τους λόφους σκουπιδιών που μας έχουν πνίξει. Η σύνθλιψη του Φωτός, λοιπόν, και όχι η έκλειψη, είναι ακριβώς αυτό το αίσθημα στην καθημερινότητά μας: το αίσθημα της αγωνίας, της αμφιβολίας και του φόβου, αν τελικά το Φως ξαναγυρίσει στις ζωές μας... Αυτό, έχουν καταφέρει οι σημερινές εξουσίες, να επιστρέψουν την αγωνία της απουσίας του Φωτός από τις ζωές μας. Και αυτό, έχει επισκιάσει την καθημερινότητά μας, έχει προκαλέσει μια Παλινόρθωση του Σκότους...

Μέχρι, λοιπόν, το Φως να επανέλθει στο προσκήνιο της Ζωής μας και τα λογής "σκουπίδια" να πάψουν να καταστρέφουν το περιβάλλον μας, η Κοινωνία μας έχει ακόμα πολύ δρόμο να βαδίσει και πολύ Φόβο να γνωρίσει...

Διέξοδοι Διαφυγής

Ρήμαξε ο Έρωτας μες στο πολύ το Σεξ.

Χάθηκε η Γνώση μες στην πολύ τη Πληροφόρηση.

Αποδυναμώθηκε η Φιλία μες στα πολλά τα Likes.

Τυφλώθηκε η Ελευθερία μες στο πολύ το Φως.

Ανδρώθηκε το Σκότος μες στον πολύ Διαφωτισμό.

Πνίγηκαν οι Άνθρωποι μες στην πολύ Βροχή.

Κάηκαν τα Όνειρα μες στην πολύ Φωτιά.

Αρρώστησε η Πρόληψη μες στην πολύ τη Θεραπεία.

Μπερδεύτηκε ο Νους μες στις πολλές τις Λύσεις.



Άραγε Γαλήνη, θα γυρίσεις;




Κοιτάω γύρω μου και αναρωτιέμαι. Πώς να παλέψεις τα ίδια παντού;

Ιατροί, Νοσηλευτές και πλήρωμα ΕΚΑΒ που δεν έχουν εκπαιδευτεί για να αντιμετωπίζουν το επείγον. Πώς να μην πεθαίνει κόσμος στα νοσοκομεία;

Δάσκαλοι οδήγησης, κανόνες οδικής κυκλοφορίας και τροχαία, που τόσα χρόνια λαδώνονταν. Πώς να μην πεθάνει λοιπόν, τόσος κόσμος από "λάδια" στους δρόμους;

Καθηγητές και Δάσκαλοι που δεν έχουν εκπαιδευτεί για να αντιμετωπίζουν μια επείγουσας κρίση συμπεριφοράς ενός παιδιού. Πώς να μην πεθαίνουν ψυχές και αυριανές προσωπικότητες;


Πολιτική Προστασία που δεν έχει εκπαιδευτεί να λειτουργεί ως επείγουσα Προστασία και παραμένει απλά πολιτική. Έτσι, διαχρονικά, πώς να μην πεθαίνει η Προστασία και πώς να μην δυναμώνει η Πολιτική;

Άνθρωποι καθημερινοί που δεν έχουν εκπαιδευτεί τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση επείγοντος. Μα το κυριότερο, άνθρωποι που δεν ενδιαφέρονται να εκπαιδευτούν -έστω από μόνοι τους!- για το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση επείγοντος.

Κοντολογίς... λογής "ειδικοί" και "επειγοντολόγοι" σε κάθε τομέα του κοινωνικού κράτους, που δεν κατέχουν την έννοια του Επείγοντος. Και αυτό είναι το πιο Επείγον από όλα σε τούτη τη χώρα. Και τα θύματα που ακούτε αυτές τις ώρες να ανασύρονται απανθρακωμένα μέσα από τις φωτιές της Αττικής, είναι λίγα μπροστά σε εκείνα τα θύματα που καθημερινά καίγονται και αποσαρθρώνονται από την κοινωνική έκφραση ετούτης της καμμένης χώρας, σμπαραλιασμένα και κατακρεουργημένα από ένα ανίκανο κράτος και από άδιάφορους συμπολίτες.

Οι εξαιρέσεις υπαρκτές, αλλά ελάχιστες. Το θέμα της Παιδείας αναδεικνύεται πάλι μέγιστο, αλλά ανύπαρκτο.

Το Συμπέρασμα έχει διατυπωθεί εδώ και χιλιετίες:

ουκ εν το πολλώ το ευ...



Αγαπημένε ποιητή, μίλα τη γλώσσα της αλήθειας και περιέγραψέ μας πώς οι άνθρωποι βάζουν το χέρι τους και βγάζουν το "Μάτι" τους...

"Ιδανικοί Αυτόχειρες"

Ποίηση: Κώστας Καρυωτάκης

Μουσική: Λουκάς Θάνου

Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης

Η κυρία του κυρίου ή... ο κύριος της κυρίας;

Μια φωτογραφία των ημερών μας... εν έτει 2018!

Δεν τη ανεβάζω για να θίξω το θέ(α)μα της ομοφυλοφιλίας κλπ, αλλά για να θίξω το θέμα του τρόπου επιβολής προτύπων, κοινωνικών συνηθειών, μόδας... Σε μια εποχή που όλα είναι εικόνα, ο καθείς, μπορεί να δηλώσει ό,τι φύλο θέλει και να βάλει τον πισινό του να καθίσ' όπου θέλ'... 

Αυτή η απελευθέρωση όμως της πολυφωνίας της σημερινής κοινωνίας μας, μερικές φορές αναδεικνύει μια εξαίσια χορωδία και άλλοτε, ξεγυμνώνει μια απαίσια παραφωνία που σου τρυπάει τα αυτιά... Το καλό και το κακό, το γιν και το γιαν, το άρρεν και το θήλυ, τελικά για πάντα μαζί, αχώριστα και μη διχοτομούμενα...;

Το μήλο και το σαράκι

Το μήλο...

Αυτό το προαιώνιο σύμβολο της υπέρτατης νοηματοδότησης...

Είτε δίδεται από το φίδι προς την Εύα, είτε από την κακιά μητριά προς τη Χιονάτη, είτε από τον δύσμοιρο νέο του ακόλουθου τραγουδιού προς τη δύσπιστη νέα, κουβαλά μέσα του το σαράκι της απιστίας. Όχι της σεξουαλικής απιστίας, αλλά της ερωτικής. Διότι ο πραγματικός έρωτας είναι πραγματική αγάπη και πραγματική επικοινωνία.

Το μήλο και η συνειρμική έκφραση της "μηλιάς", μπορεί να παραπέμπει και σε μια άλλη "μιλιά", τη λαλιά, ως τρόπος συμβολισμού όλων εκείνων των συναισθημάτων που δεν μπορούν να εκφραστούν με λέξεις...

Πώς γίνεται όμως, πάντα, αυτό το μήλο, η μηλιά και η λαλιά, να περιέχουν σαράκι που τρώγει σιγά σιγά τα σωθικά και να απομυζά τους χυμούς μιας άλλοτε εύρωστης μηλιάς, καθιστώντας έτσι, το μήλο σάπιο και την κόρη ανίκανη να δει κάτι πέρα από τη φρούδα λάμψη που εκπέμπουν το μάλαμα και το ασήμι;

Κάτι τέτοιες ώρες, πόσο θα ήθελα να βρισκόμουν στα ατελείωτα γλέντια των μακεδονίτικων πανηγυριών; (Αναφέρομαι στη Νότια Μακεδονία, για τη Βόρεια δεν ξέρω.-)

"Άνοιξαν τα δέντρα ούλα"

Παραδοσιακό Πιερίας

Παντού επιτυχίες σήμερα για τη χώρα...

Εκεί που τελειώνει αγώνας Μουντιάλ στην ΕΡΤ1, κατευθείαν συνδεόμαστε με Ζάππειο μέγαρο και βλέπω τον Τσιπράρα με γραβατάρα!!! Τι έγινε ρε παιδιά; Και να τα χειροκροτήματα, και να ο ενθουσιασμός και η Ελλαδάρα βγαίνει από τα μνημόνια και τέλος η 8ετία του πόνου... Πού ζω; Κανονικά πρέπει να πετάω από τη χαρά μου που ξαφνικά σήμερα όλα άλλαξαν για τη χώρα μας... Αλλά, εγώ, γιατί δεν νιώθω τίποτα;

Αλλάζω κανάλι και βάζω ΕΡΤ2. Ζωντανή σύνδεση με πλατεία Συντάγματος, όπου λαμβάνει χώρα το αγώνισμα του άλματος επί κοντώ με διεθνή συμμετοχή και νικήτρια την αθλήτρια Στεφανίδη. Και διθυραμβικά σχόλια από τον σχολιαστή για το άρτιο της προσωπικότητας της αθλήτριας, η οποία έχει και διδακτορικό και είναι πολύ μετρημένη στα λόγια της και ολοκληρωμένη παρουσία και ότι η χώρα χρειάζεται τέτοιους αθλητές και τέτοιες προσωπικότητες κλπ κλπ. Δεν έχω πρόβλημα με τις ικανότητες της συγκεκριμένης αθλήτριας που φυσικά μόνο συγχαρητήρια της αξίζουν. Έχω πρόβλημα με το πρότυπο που παρουσιάζουν οι άχρηστοι και άσχετοι της ΕΡΤ που παρουσιάζουν ένα αμερικάνικο μοντέλο ανθρώπου, ως ελληνικό... Τι θέλω να πω: η κοπέλα σπούδασε στο εξωτερικό και εκεί έχτισε όλη της την πορεία. Αυτό, στην Ελλάδα είναι πρακτικά αδύνατον να γίνει, διότι το σύστημα δεν σε αφήνει να κάνεις κάτι τέτοιο.

(Προσωπικό παράδειγμα: κάνω αίτηση για ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών που παίρνει είτε ιατρούς είτε πτυχιούχους ανθρωπιστικών σπουδών. Εγώ τυγχάνει να έχω και τα δυο πτυχία. Στην αίτηση την ηλεκτρονική, το σύστημα κολλάει επανειλημμένα και τους το λέω. Αφού περάσαν καμιά δεκαριά μέρες, μου λέει μια γραμματέας του τμήματος ότι έκανε αυτή την αίτηση για μένα. Μπαίνω λοιπόν, στο σύστημα και βλέπω ότι δεν είχε δηλωθεί το δεύτερο πτυχίο μου, διότι το πεδίο που έπρεπε να συμπληρωθεί, δεχόταν μόνο ένα πτυχίο... Πάω τελικά για συνέντευξη, ψιλιασμένος ότι δεν έχουν καταλάβει τίποτα από τους λόγους που διάλεξα το συγκεκριμένο ΠΜΣ, και περιμένω να με ρωτήσουν κάτι τέτοιο, οπότε είμαι γεμάτος ενθουσιασμό να τους εξηγήσω πως φαντάζομαι το συνδυασμό των δυο ιδιοτήτων μου... Η ερώτησή τους: ιατρός δεν είπατε πώς είστε; και δουλεύετε στο τάδε νοσοκομείο; και πείτε μας, πώς θα μπορέσετε να ανταποκριθείτε στις απαιτήσεις του μεταπτυχιακού όταν χρειάζεται μια ημέρα την εβδομάδα να είστε από το πρωί στη σχολή...; Και τους απαντώ: εκείνη την ημέρα, θα προσπαθώ να παίρνω το μοναδικό ρεπό της εβδομάδος που δικαιούμαι, αλλά δεν μπορώ να διαβεβαιώσω ότι θα τα καταφέρνω κάθε βδομάδα... διότι μπορεί να μην γίνεται να πάρω ρεπό... Με κοιτούν και κάτι βαθμολογούν στα κιτάπια τους... Και λέω από μέσα μου: συγνώμη δηλαδή, εγώ φταίω που έχω πρωινή δουλειά και δεν μπορώ εύκολα να φύγω; Έτσι και αλλιώς σε ιατρούς απευθύνεστε κυρίως, δεν ξέρετε πότε δουλεύουν οι ιατροί...; Τέλος πάντων. Αναφέρω το παράδειγμα αυτό, για να αντιπαραβάλω με την δυτικού τρόπου παιδεία της τύπου-Στεφανίδη δομημένης προσωπικότητας, την ελληνικού ψυχοτρόπου παραπαιδεία της τύπου γαμημένης πραγματικότητας που κυβερνά τα πανεπιστήμια και τις σχολές ετούτης της χώρας που στην συντριπτική τους πλειοψηφία κυμαίνονται κάπου γύρω από το μηδέν ως προς το παρε(ρ)χόμενο έργο τους... Πείτε με μηδενιστή. Δεν μου καίγεται καρφί, διότι μου έχει καεί το κεφάλι τόσα χρόνια από δαύτους που το παίζουν καθηγητές ενώ στην ουσία παίζουν κάτι άλλο...)


Συνεχίζω την περιπλάνησή μου στον κόσμο των multimedia...

Κλείνω την τηλεόραση γιατί δεν άντεχα άλλο τις παπαριές και ανοίγω υπολογιστή.

Συνειδητοποιώ ότι τα ίδια σκατά συμβαίνουν και παγκοσμίως, τόσο σχετικά με τους ιατρούς, όσο σχετικά και με την παγκόσμια πολιτική κατάσταση... Από πού να φύγεις και προς τα πού να κρυφτείς, όταν στην έχουν στημένη από παντού...;


Κλείνω υπολογιστή. Ανοίγω ραδιόφωνο. Το μόνο που έχει απομείνει νομίζω... Ακούω την κομματάρα του Παύλου Παυλίδη, "Ο Κηπουρός" δια στόματος Μαρίας Παπαγεωργίου:

...Μέσα στους τοίχους της μικρής μου φυλακής 

κάποιος διαβάζει της παλάμης μου το χάρτη, 

βλέπει τους δρόμους της χαμένης μου ζωής...

Αναρωτιέμαι: πώς έγινε έτσι, ο κόσμος μας, γαμώτο..;

Πάντα προδομένε

Σε μια αναλογία του αριστουργήματος "το 10" του Μ. Καραγάτση, (το οποίο θεωρώ το υπέρτατό του δημιούργημα που εγκολπώνει όλες τις ανθρωπολογικές μου αναζητήσεις και προσεγγίσεις), αν κάνει κανείς μια βόλτα στη γειτονιά του, τώρα που τα παράθυρα και οι μπαλκονόπορτες είναι ορθάνοιχτα και ό,τι γίνεται μέσα ακούγεται και έξω και το ανάποδο, θα μπορούσε να καταγράψει σήμερα το απόγευμα τα κάτωθι:

- στον πρώτο όροφο, ποδοσφαιρικός αγώνας: όλος ο πλανήτης παρακολουθεί ρούσσικη μπάλα...

- στον δεύτερο όρορφο, με παρόμοια ένταση, κάποιοι παίζουν με τις ζωές των ανθρώπων και τις ποδηγετούν, όπως κάνουν όσοι κυνηγούν μια μπάλα να κλωτσήσουν: δείτε εδώ μέσα από το παράθυρο του δεύτερου ορόφου, τις ζωές να ποδοπατιούνται... όπως οι μπάλες των γηπέδων!

- στον τρίτο όροφο, επικρατεί σιωπή, καθώς περιμένουν όλοι να ακούσουν κάτι σημαντικό... και ξαφνικά ακούν το "Happy Birthday". Πρέπει να είναι δια στόματος του "Happy Feet - Nikos Teddy Bear Kotzias".

- στον τέταρτο όροφο, δεν περιμένεις συνήθως κάτι σημαντικό να ακούσεις, αλλά να! για πρώτη φορά μίλησε ο ένοικός του! Και μάλιστα σε γλώσσα άπταιστη! Λες και δεν το ξέραμε...

- στον πέμπτο όροφο γάμος γίνεται, φιλιά, αγκαλιές, χαρά και ικανοποίηση: η νύφη και ο γαμπρός, τύφλα να έχει και ο Κα-η-μμένος ο πεθερός, δίνουν όρκο κανένα σύνορο να μην τους χωρίζει από τούδε και στο εξής... Απλά, το μόνο που δεν μπορούσα να καταλάβω από εδώ κάτω κοιτώντας προς τον 5ο όροφο, ήταν αν ο χορός ήταν καλαματιανό ή πουστσένο...

- τέλος στον έκτο όροφο (έβδομο όροφο δεν επιτρέπει η Πολεοδομία, ακόμα και αν πέσει κανένα γρηγορόσημο... δεν ξέρω βέβαια τι θα γίνει αν πέσει κανένα γρηγορόπουλο ακόμα...), το σπίτι είναι κλειστό εδώ και αιώνες. Μια μόνο επιγραφή στέκει στο προσκέφαλο του ορόφου και αυτή μάλιστα σκονισμένη και φθαρμένη με κάτι σοφάδες να έχουν ξεκολλήσει αφήνοντας έκθετες τις τρύπες του (κοινωνικού) οικοδομήματος:

"Δυστυχισμένε μου λαέ, καλὲ κι ἠγαπημένε, 

 πάντοτ᾿ εὐκολοπίστευτε καὶ πάντα προδομένε."

Ο τελευταίος ένοικος που έζησε στον όροφο αυτό, πληρώνοντας αδρά για να βρίσκεται εκεί ψηλά, ήταν κάποιος...... Σολωμός ή Σιναγρίδας ή κάτι τέτοιο τέλοσπάντων. Τι σημασία έχει εξάλλου, αφού πλέον δεν υπάρχει ο ίδιος ούτε κάποιος απόγονός του...

"3ος όροφος"

Στίχοι: Τάσος Βουγιατζής

Μουσική: Κώστας Σέγγης

Ερμηνεία: Γλυκερία

Υ.Γ.: Ειλικρινά ένα έχω μονάχα να πω: σε τι κόσμους φέρνουμε τα παιδιά μας να ζήσουν...;

Η τέλεια χώρα;

Ελλάδα... η χώρα του άφθονου ήλιου, της θερμότητας, της φιλοξενίας, του χαμόγελου, της ελιάς, της φέτας, των θαλασσών με τις γαλάζιες σημαίες, της πρώτης-φοράς-Αριστερά, του κρασιού, του αμπελιού κλπ κλπ...

Μπα...

Ελλάδα... άθλια χώρα. Αποστηματοποιημένη. Για αυτό και αποστασιοποιημένη από τη συγχρονία της. Οι εξελίξεις τρέχουν δίπλα της και εκείνη βόσκει αγελάδες (ένεκα τυριού-φέτας ντε είπαμε...!). Το πρόβλημα είναι πως όταν κάποιος βρίσκεται σε απόλυτη σήψη, (κοινώς σε σηπτικό σοκ για τους ιατρούς), δεν αντιλαμβάνεται τι του συμβαίνει. Έτσι, η ζωή περνά από δίπλα του και φεύγει, αν δεν παρέμβουν οι ειδήμονες...

Γιατί να μένει κανείς λοιπόν σε αυτή τη χώρα;

Πρώτον: έξω τα πράγματα δεν είναι ιδανικά, οφείλει κανείς να κάνει πολλές υποχωρήσεις απέναντι στο σύστημα για να του τα ανταποδώσει κατόπιν το σύστημα σε παροχές και ευκαιρίες...

Δεύτερον: αν έφευγαν όλοι από τούτη τη χώρα, πώς θα βγαίναν τραγουδάρες όπως αυτή;

"Περικοπές ενός απόκρυφου Ευαγγελίου"

Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία:

Χρήστος Θηβαίος