Όταν κάποτε, ο ανθρώπινος πολιτισμός πάψει να γίνει πολυμιμητισμός που είναι σήμερα και γίνει καθαρή συνείδηση, αγάπη και ενδιαφέρον για κάθε έμψυχο και άψυχο που βρίσκεται τριγύρω, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει ελπίδα... Τότε θα μπορούμε να κοιτάμε προς το φως.
Μια φωτογραφία της NASA...
από το αστρικό σμήνος με το όνομα
"Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο"
που βρίσκεται στον Γαλαξία μας περίπου 2500 έτη φωτός μακριά...
Ένα ποίημα του Ελύτη για ένα Φωτόδεντρο...
και για ένα Τίποτα που φτιάχνει τον Παράδεισο...
και μια υπέροχη ανάρτηση από ένα όμορφο site (εδώ)
από το οποίο αντιγράφω (χωρίς άδεια αναδημοσίευσης)
το παρακάτω υπέροχα φιλοσοφημένο:
Η μουσική είναι τα κύματα μιας στεγνής θάλασσας, η μυστική ερωτοτροπία ανάμεσα στη σιωπή και τους ήχους. Είναι τα άτσαλα βήματα του χορού της ύπαρξης και της ανυπαρξίας. – Το διάστημα ανάμεσα σ’αυτά τα δύο… το απόλυτο κενό… η πιο συμπαγής ύλη.
ή
είναι το μυαλό μου που θέλει να πείθεται ότι συνδέονται;
Για το έτος που τελειώνει και αυτό που έρχεται, έχω να ευχηθώ μακάρι να έδιναν σε όλους μας 6 δισεκατομμύρια... Χιλιόμετρα, όχι ευρώπουλα...
Να το πω διαφορετικά. Να ευχηθώ μέσω της κάτωθι φωτογραφίας...
Μέρες που είναι, βλέπεις παντού Άη-Βασίληδες που μοιράζουν δώρα. Σε κάθε σχολική εορτή, σε κάθε τελευταίο μάθημα αγγλικών, ενόργανης γυμναστικής, μπαλέτου, κολύμβησης, χορού, σε κάθε εν γένει συνάντηση οργανωμένων συνόλων που στήνουν μια γιορτούλα... Παντού και πάντα θωρείς και από έναν Άη-Βασίλη που φέρνει δώρα πριν την ώρα του (πριν τα μεσάνυχτα των Χριστουγέννων) και έτσι θαρρείς ότι χάνεται η μαγεία των Χριστουγέννων και του συμβόλου του Άη-Βασίλη.
Θυμάμαι, κάποτε όταν ήμουν εγώ παιδί, τον Άη-Βασίλη δεν τον βλέπαμε σχεδόν ποτέ, τον φανταζόμασταν μόνο και τον περιμέναμε μεσάνυχτα μήπως τον δούμε να μας φέρνει δώρα, αλλά πάντα ο ύπνος και η κούραση από το παιχνίδι στους δρόμους μας προλάβαινε και έτσι χάναμε άλλη μια ευκαιρία να δούμε από κοντά τον πραγματικό άσπρο γενειοφόρο χοντρό κύριο με την κόκκινη στολή. Η ελπίδα όμως έμενε άσβηστη έως τα επόμενα Χριστούγεννα και φτου και από την αρχή. Αυτή η προσδοκία όμως, ήταν που γεννούσε τη μαγεία. Αυτή η προσμονή ήταν που κρατούσε αναμένο το φυτίλι της πίστης ότι ο Άη-Βασίλης υπάρχει και θα τον δούμε κάποια στιγμή ολοζώντανο μπροστά μας. Το όλο θέμα λοιπόν, ήταν ο Άη-Βασίλης και όχι το δώρο που μας φέρνει...
Με λίγα λόγια η μαγεία ήταν στο μυαλό μας επειδή δεν την αφήναμε να βγει από εκεί και να γίνει κάτι σύνηθες. Η μαγεία των Χριστουγέννων όπως και η μαγεία εν γένει, ήταν κάτι σπάνια πράγματα για το μυαλό μας. Δεν τα έβρισκες εύκολα και έτσι τα αναζητούσες, τα έψαχνες, πίστευες ότι υπάρχουν...
Σήμερα, τα πράγματα έχουν αλλάξει σημαντικά. Όπως είπαμε, παντού τούτες τις μέρες τα παδικά μάτια βλέπουν Άη-Βασίληδες σαν κάτι συνηθισμένο, όπου και αν κοτάξουν, οπότε το όλο θέμα αφορά τελικά το ή τα δώρο/δώρα που φέρνει και όχι ποιος τα φέρνει... Έχει απομαγευτεί ο κόσμος και οι μέρες των Χριστουγέννων, τα παιδιά εννοείται ότι δεν πιστεύουν σε αυτό το πνεύμα και πάνε στο δια ταύτα: τι παιχνίδι νέο απέκτησαν, για να ασχοληθούν μαζί του για λίγες μέρες (εβδομάδες στην καλύτερη των περιπτώσεων) και μετά πάμε στο επόμενο δώρο, καθώς όλο και κάποια άλλη εορτή θα έχει φτάσει έως τότε (γιορτή, γενέθλια, επέτειος, επίσκεψη κάποιου ξεχασμένου συγγενούς που θα φέρουν δώρα κλπ). Δεν είναι όμως μόνο αυτή η υπερβολή και η αμετροέπεια με την οποία μπουκώνουμε τα παιδιά μας (και εμάς τους ίδιους), είναι ότι βιαζόμαστε να τους την προσφέρουμε, ενδεικτικό μιας κοινωνίας που πάσχει κυριολεκτικά και μεταφορικά από πρώιμη εκσπερμάτιση, μια νευρωτική κατάσταση απομάγευσης, χωρίς προκαταρκτικά, χωρίς προετοιμασία, χωρίς το κατάλληλο σκηνικό της προσμονής... Σήμερα, όλα προσφέρονται πλουσιοπάροχα στο πιάτο σου, χωρίς καν να κουνήσεις το μικρό σου δαχτυλάκι, ή μάλλον έχοντας πιο σωστά, κουνήσει μόνο τον αντίχειρά σου που σκρολάρει το κινητό σου και από εκεί κινεί όλον τον κόσμο σου.
Κάποτε, η μαγεία ήταν το σπάνιο και η λογική προσπαθούσε να ερμηνεύσει αυτές τις μαγικές στιγμές. Δεν τα κατάφερνε και έτσι το έριχνε στην τέχνη και έκανε αυτές τις μαγικές στιγμές ποίηση, ζωγραφιά, μελωδία. Σήμερα, σε μια εποχή που όλα τριγύρω μας πιπιλίζουν το μυαλό ότι είναι μαγικά (μαγικές εκδρομές, μαγικές στιγμές, μαγικές διακοπές, μαγικές παρέες, μαγικές γεύσεις, μαγικές διαδρομές κλπ), το σπάνιο είναι η λογική...
Οι καιροί αλλάζουν θα μου πείτε, αυτό είναι αναπόφευκτο. Κάποια άλλα πράγματα όμως, όπως κάποιες αξίες πανανθρώπινες και διαχρονικές δεν αλλάζουν. Ποιες άραγε να είναι αυτές...;
Ρώτησα το ChatGPT4 την εξής ερώτηση στα αγγλικά:
- Tell me some universal and timeless values.
Και μου απάντησε τα εξής:
- There are many universal and timeless values that are embraced by cultures around the world. These values guide human behavior, foster relationships, and contribute to the well-being of individuals and societies. Here are some of the most widely shared:
Είναι τρομακτική η ρηχότητα μέσα στην οποία επιπλέουν πολλοί άνθρωποι τριγύρω μας, ειδικότερα οι νέες γενιές.
Είναι εκφοβιστικός ο απανταχού εκμαυλισμός των αισθήσεών μας.
Είναι αφοπλιστική η χαλαρότητα της υπέρβασης των ορίων του σεβασμού και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Είναι απάνθρωπη η αποδοχή της 'μη ζωής' ως την τρέχουσα 'αξία' της σημερινής ζωής...
Είναι αναπηρία η μη Γνώση της Ιστορίας του Ανθρώπου.
Είναι αναπηρία η μη Γεύση της Ιστορίας του Κόσμου.
Είναι αναπηρία η μη Γαλούχηση των παιδιών μας με τα μεγάλα Φιλοσοφικά Διαχρονικά Ερωτήματα.
Δεν λέω ότι χάθηκαν όλα.
Λέω όμως ότι μάλλον θα χαθούν αν δεν βγούμε από τον λήθαγο της Βιοπολιτικής στην οποία έχουμε περιέλθει εκόντες-άκοντες...
Ανθρωπόκαινο, λέγεται η νέα εποχή που έχουμε πλέον και επίσημα μπει.
Με μια μόνο ορθο-γραφική επισήμανση:
Ανθρωπό-κενο παρακαλώ, είναι το ορθόν, όχι Ανθρωπό-καινο...
Το καινούργιο (-καινο) πρέπει να κομίζει ένα περιεχόμενο στη ζωή μας.
Η νέα εποχή, αφαιρεί από τη ζωή μας περιεχόμενο, δημιουργώντας έτσι το κενό...
Προερχόμαστε από το κενό και ως φαίνεται ξαναγυρίζουμε σε αυτό μέσα από αυτοκαταστροφικές συνοπτικές διαδικασίες. Όμως, αξίζει να κρατήσουμε αυτή τη σπάνια ευκαιρία για να διαδώσουμε την ομορφιά της γέννας και της ζώης, και όχι να τη χαραμίσουμε σε μια απερίσκεπτη επιπόλαιη αυτοκαταστροφική αυτοβαυκαλιστική εμμονή κυριαρχίας...
Τα παιδιά μας.
Για έναν γονέα, αυτός είναι ο υπέρτατος σκοπός του: να στεριώσει γερούς σωματικά και ψυχικά ανθρώπους. Να "αναστήσει", έλεγε η γιαγιά μου εννοώντας να μεγαλώσει τα παιδιά της...
Πόσες δυσκολίες σε αυτό το ανάστημα, καθώς υπονοεί την προηγηθείσα σταύρωση... Γονέων και παιδιών. Σε ένα ταξίδι συναρπαστικό, που όμοιό του δεν υπάρχει. Ένα θεατρικό έργο με πρώτη πρόβα και παράσταση, δίχως προετοιμασία στο νέο, το αναπάντεχο.
Πρόσφατα σε μια ομιλία μιας παιδοψυχολόγου για το πώς να ισχυροποιήσουμε τα παιδιά μας και να τα κάνουμε ανθεκτικά στο νέο κόσμο που ζούμε, μας μίλησε πως ο στόχος πρέπει να είναι οι... φοίνικες!
Η λέξη "φοίνικας" βέβαια, παραπέμπει και στον άλλον φοίνικα, το βαθυκόκκινο πουλί της μυθολογίας, που αναγεννάται από τις στάχτες του, από τα λάθη του ίσως ή από όλα αυτά που τον σκοτώνουν καθημερινά... Και μετά από κάθε γέννα, βγαίνει πιο δυνατός και πιο σοφός, έτοιμος για νέες περιπέτειες. Αυτό νιώθω σαν πατέρας κάποιες φορές. Κάθε μέρα, κάτι νέο. Μια μάχη με την ίδια τη ζωή. Πότε κερδίζεις, πότε σε κερδίζει. Αν σε ενδιαφέρει όμως η σωτηρία της ψυχής σου, τότε μέσω της διαδικασίας του φοίνικα, αυτή μπορεί και αναγεννάται...
Σε τροχιά αναζήτησης της ταυτότητας (μου) λοιπόν, το παρακάτω σφυρήλατο ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη είναι βόμβα μεγατόνων το μυαλό μου...
Παραθέτω απλά κάποια αποσπάσματα (με δική μου σειρά). Πηγή από εδώ.
…σαν τον ποιητή/ που του αρκεί λίγος ύπνος/ για να ξαναγίνει αθώος.
… κι η ποίηση είναι η νοσταλγία για κάτι ακαθόριστο που ζήσαμε κάποτε μες στ’ όνειρο…
… οι ποιητές κοιμούνται σαν τους κλέφτες, με το αυτί τεντωμένο στην άγνωστη λέξη.
… λυπηθείτε τους ποιητές που τους τρελαίνουν δύο δισεκατομμύρια εκδοχές για έναν μοναδικό κόσμο…
… οι επαναστάτες είναι ανήσυχοι για το μέλλον, οι εραστές για το παρελθόν, οι ποιητές έχουν επωμιστεί και τα δύο…
… όπως η ποίηση που είναι ένα αίνιγμα από συνηθισμένα λόγια.
… αφού, κατά λάθος, ο κόσμος είναι μια ποίηση…
…σαν τη μουσική που αναζητάει στο άπειρο αυτό που η ποίηση αποσιωπά εδώ στη γη.
…ώσπου η σελήνη έγερνε πάνω στο λόφο, αιμόφυρτη – σαν τον ποιητή πάνω σ’ αυτό το πεπαλαιωμένο αλφάβητο.
…ούτε θα μάθει ποτέ κανείς με πόση εγκατάλειψη έγινε αυτό το ημίφως που όλα τα συγχωρεί ή με πόση λίγη αθανασία γράφεται ένα αθάνατο ποίημα.
…Θα με ξαναβρείτε στα ωραιότερα ποιήματα του άλλου αιώνα να νοσταλγώ τον Θεό.
…Κι έπρεπε εγώ απ’ αυτό το ποτέ και το τίποτα να φτιάξω μια ποίηση για πάντα.
…Θυμάμαι παιδί που έγραψα κάποτε τον πρώτο στίχο μου. Από τότε ξέρω ότι δε θα πεθάνω ποτέ – αλλά θα πεθαίνω κάθε μέρα.
…H νύχτα είναι μια φωτισμένη πολιτεία που τη λυμαίνονται οι αλήτες και οι ποιητές…
Τα είπε όλα ο Λειβαδίτης μέσα σε λίγες λέξεις... Όλα.
Είναι κάθε μέρα που θέλω να γράψω τόσα πολλά...
Εδώ και καιρό έχω ξεκινήσει μια προσπάθεια αναδίφησης σε θέματα Ιστορίας.
Ελληνικής Ιστορίας συγκεκριμένα.
Νεοελληνικής Ιστορίας πιο συγκεκριμένα.
Αυτό το ταξίδι όμως (το οποίο είναι υπέροχο) καταλήγει σε (ή τελικά εφορμά από) την έννοια της Ταυτότητας.
Της Ελληνικής Ταυτότητας συγκεκριμένα.
Της Νεοελληνικής Ταυτότητας πιο συγκεκριμένα.
Και τότε αντιλαμβάνεται κανείς αρχικά, τα πολύ γενικά. Αλλά μετά, και τα πολύ συγκεκριμένα...
Θα επανέλθω όταν κάπως κατορθώσω να οριοθετήσω όλο αυτό με το οποίο έχω καταπιαστεί, ώστε να το μοιραστώ μαζί σας γενικά.
Μα και ως παρακαταθήκη για τα παιδιά μου, πιο συγκεκριμένα.
Οι (δυτικοί) καιροί μας θαρρώ πως είναι μεταβατικοί, ανάμεσα σε μια εποχή κοντά στη φύση και μια εποχή εντελώς εκτός φύσεως, βιούμενη μέσα από οθόνες κινητών και υπολογιστών. Οι νέες (δυτικές) γενεές θαρρώ πως θα χάσουν μεγάλο μέρος της βιωματικότητας για την οποία είμαστε φτιαγμένοι να ζήσουμε και να επεξεργαστούμε.
Δυο παραδείγματα και μια σκέψη (δανεισμένη από τον Φρόυντ):
Α. Πρόσφατα πήγα με τα παιδιά μου σε έναν ζωολογικό κήπο. Είμασταν στον τομέα των πουλιών, συγκεκριμένα έξω από το κλουβί που ήταν τα κοράκια, όταν ένα ζευγάρι νέων ανθρώπων (αγόρι γύρω στα 25, κορίτσι γύρω στα 20) πιασμένοι χέρι-χέρι περνούσαν από δίπλα μας. Η κοπέλα είπε τότε στο αγόρι: Α, τι ωραίο γεράκι! Και το αγόρι ξαφνιασμένο γύρισε και της απάντησε: Κοράκι είναι κουκλίτσα μου, όχι γεράκι...
(Στο χωριό μου τα ίδια πράγματα θα τα έλεγαν τα αγόρια με άλλα λόγια, πιο απλά και πιο χωριάτικα: θα έλεγαν "Μην μπερδεύεις τις βούρτσες με τις πούτσες...")
Β. Την επόμενη ημέρα από την επίσκεψη στο ζωολογικό κήπο, επιστροφή στη δουλειά. Εκεί, στο νοσοκομείο όπου εργάζομαι, έχουμε και νεαρούς φοιτητές Ιατρικής, τους οποίους εκπαιδεύουμε στην κλινική πρακτική της Καρδιολογίας. Είχα δυο νεαρούς φοιτητές, μια κοπέλα 21 ετών από τη Γαλλία και ένα αγόρι 21 ετών από την Κύπρο. Ήθελα να τους εξηγήσω ότι η ασυνεννοησία και η πολυφωνία των ιατρών πολλές φορές έχει καταστροφικές συνέπειες για τους ασθενείς μας και χρησιμοποίησα ως παράγειγμα τον Πύργο της Βαβέλ. Μόλις είπα τη φράση "The tower of Babel" με κοιτούσαν χωρίς να καταλαβαίνουν. Σταμάτησα και τους ρώτησα τι είναι αυτό που δεν καταλαβαίνουν. Μου είπαν ότι δεν ξέρουν ποιος είναι ο πύργος της Βαβέλ. Τους ρώτησα: "Δεν έχετε ακούσε ποτέ για τον πύργο της Βαβέλ;" Μου απάντησαν "Ποτέ!"
Είμαστε σε ρυθμούς αναζήτησης της αλήθειας, με όχημα την Ιστορία.
Η Ιστορία όμως, έχει έντονο το αποτύπωμα της θρησκείας. Όπως και η θρησκεία έχει τη δική της Ιστορία.
Με αφορμή το σούσουρο των τελευταίων ημερών με την επίμαχη σκηνή των drug queen από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων, θα ήθελα αβίαστα να παραθέσω κάποιες σκέψεις μάλλον διαχρονικές στη δική μου μικρή ζώσα Ιστορία.
Αν τη συγκεκριμένη διάταξη του σκηνικού από την εν λόγω στιγμή της τελετής έναρξης την εμπνεύστηκαν οι υπεύθυνοι από τον πίνακα του "Μυστικού Δείπνου" του Ντα Βίντσι ή του "Συμποσίου των Θεών" του Jan Hermansz Van Bijlert, δεν έχει τόση σημασία για εμένα καθώς και οι δυο αυτοί πίνακες έχουν συνάφεια θρησκευτική και ιστορική.
Αν το ερώτημα αφορά τα ύστερα του Διόνυσου, θα ήθελα να ξεκινήσω από μια άλλη αφετηρία, αυτήν της γέννεσης του Διόνυσου. Συγκεκριμένα σας καλώ να επισκεφτούμε το μωσαϊκό του Διονύσου-Βάκχου που βρίσκεται στο "σπίτι του Διονύσου" στην Πάφο, λίγα χιλιόμετρα από το δικό μου σπίτι.
Σε αυτήν την αναπαράσταση (που είναι screenshot από το ακόλουθο βίντεο που παραθέτω) βλέπουμε το Διόνυσο μωρό, στην αγκαλιά του Ερμή και τριγύρω του να έχει στηθεί ένα σκηνικό που θυμίζει τη σκηνή των τριών μάγων που πήγαν στη σπηλιά του Χριστού κατά τη γέννησή του. Επίσης, οι ομοιότητες στην αποτύπωση διαχρονικά μεταξύ του Διονύσου-Βάκχου και του Χριστού σε διάφορες κοινωνίες και καιρούς, είναι αρκετά έκδηλες μιας συνάφειας ή πιο σωστά, μιας συνέχειας. Αξίζει επί του θέματος να παρακολουθήσετε, το συγκλονιστικό από πλευράς σύλληψης ντοκιμαντέρ που σας παραθέτω στο πιο κάτω βίντεο (όποιος δεν ξέρει αγγλικά, αξίζει να μάθει μόνο και μόνο για να παρακολουθήσει τα νοήματα) αυτής της ανάρτησης και θα καταλάβετε. Συγκεκριμένα ανατρέξτε στο λεπτό 36:00 και εξής, για να δείτε το σχετικό απόσπασμα σχετικά με το μωσαϊκό της Πάφου.
"Bacchus (Dionysus) Uncovered: Ancient God of Ecstasy"
Τι δείχνουν όλες αυτές οι ομοιότητες και αναλογίες μεταξύ Διονύσου και Χριστού; Ότι αυτά που συμβολίζει ο θεός Διόνυσος διαχρονικά και οι ανάγκες που καλύπτει στις κοινωνίες και τους ανθρώπους, είναι τα ζωώδη μας ένστικτα, η ροπή προς την απόλαυση την άκρατη, την χωρίς φρένο και περιορισμό ηδονή, τη ρήξη των δεσμών που μας βάζει η εκάστοτε κοινωνία, την άρνηση των ορίων και των περιορισμών, την αμετροέπεια, την υπερβολή, τον εκφυλισμό κάθε είδους θεσμικού ρόλου. Προερχόμαστε από το ζωικό βασίλειο, είμαστε ζώα κάπου μέσα μας, ο εγκέφαλός μας λειτουργεί μέχρι το επίπεδο κάτωθεν του φλοιού με τρόπο παρόμοιο με αυτόν των ζώων, καθώς στη διάρκεια της εξέλιξης των ειδών, ο φλοιός προστέθηκε αργότερα και σε ένα επίπεδο πάνω από (δηλαδή σε ανώτερο επίπεδο) την πρωτόγονη βάση της εγκεφαλικής μας λειτουργίας, εκείνης που είναι υπεύθυνη για το θυμικό μας και τον συναισθηματικό μας κόσμο, τα αντανακλαστικά μας, το "φυτικό" με άλλα λόγια σύστημα όπως το αποκαλούμε επιστημονικά.
Τι συμβολίζει όμως ο Χριστός και η νέα θρησκεία που εισαγάγει (και αυτό είναι μια εξήγηση γιατί διεδόθη τόσο έντονα και παγκόσμια η συγκεκριμένη θρησκεία); Συμβολίζει την εγκράτεια, τον περιορισμό στις αχαλίνωτες ανάγκες, το φρένο (ως "φρένα" που προσπαθεί να τα κάνει "σώας"), τη συνετή σκέψη, την μετρημένη αντίδραση, την λελογισμένη συμπεριφορά που εντάσσεται σε κανονιστικά πλαίσια, τη συμμόρφωση σε κοινωνικά πλαίσια, την αναγνώριση των ορίων, το μέτρο. Ο Χριστιανισμός έφερε στις πλάτες του αυτήν την τεράστια καμπή και αλλαγή στην Ιστορία του Ανθρώπου, καθώς μιλά για κάτι συντεταγμένο (σκέψη, λόγος, πράξη) το οποίο είναι απαραίτητο για τη σύνθεση, συγκρότηση και επιβίωση μιας κοινωνίας. Μιλά για κάτι "ανώτερο" υπό την έννοια ότι απαιτείται πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια από τον άνθρωπο να βαδίσει σε αυτόν τον δρόμο της συγκρότησης και όλων αυτών που συνεπάγεται η συγκροτημένη σκέψη (ηθική, επιστήμη, πολιτική... καλά, για το τελευταίο δεν είμαι σίγουρος...).
Δυο αντίθετες δυνάμεις λοιπόν; Η πρώτη, η πρωτόγονη, η αντιπροσωπευτική των ζωικών μας εσώτερων γήινων δυνάμεων, οι μη τιθασευόμενες σε πλαίσια, η χωρίς όρια δυναμική που μας εξαγριώνει και μας βγάζει από τα ρούχα μας (να το, εντέχνως αποκεκρυμένο το γυμνό διονυσιακό στοιχείο πάλι) και η άλλη, η δεύτερη, η σύγχρονη, η πολιτισμένη, η αντιπροσωπευτική των υπερ-γειων βλέψεων και στοχασμών μας, εκείνη που μας "ανεβάζει" ως είδος, που μας εξευγενίζει σε κάτι άλλο υπερβατικό, πανανθρώπινο, πνευματικό, που μας ντύνει με λευκό ολόσωμο φόρεμα ή μας λούζει με ολοσωματικό φως (να το, εντέχνως φανερωμένο και δηλωμένο το επενδεδυμένο-προστατευμένο πατερναλιστικό στοιχείο πάλι). Το γυμνό πάει πάντα προς το χώμα και τη γη. Το ενδεδυμένο ανυψώνεται και πάει προς τον ουρανό. Τυχαίο;
Η πρώτη δύναμη, η Διονυσιακή, είναι έκφραση της κοσμικής εντροπίας.
Η δεύτερη, η Χριστιανική, είναι έκφραση της κοσμικής ντροπής.
Και οι δυο δυνάμεις είναι υλικά που μας συνθέτουν, όλους και πάντα.
Η αναλογία τους είναι αυτό που μας διαφοροποιεί και μας καθορίζει, που μας κάνει ξεχωριστούς.
Είναι θέμα ποσοστών τελικώς (να την, πάλι η ποσότητα που διαμορφώνει την τελική ποιότητα...)
Δυνάμεις που Αντιτίθενται ή συντίθενται τελικά; Χρειάζονται θαρρώ και οι δυο. Αν δεν είχαμε την πρωτόγονη αγριάδα το 1821 δεν θα "τρώγαμε" Τούρκους που μας είχαν φάει τα σωθικά για κάποιες εκατοντάδες χρόνια, δεν θα βροντοφωνάζαμε το "Ελευθερία ή Θάνατος" (να το, πάλι το διονυσιακό ζητούμενο, η Ελευθερία...) και δεν θα σήκωνε τη φουστανέλα του για να δείξει τα αρχίδια του ο Διονυσιακός και αθυρόστομος μέγας Καραϊσκάκης . Όμως, παράλληλα, αν δεν υπήρχε αυτή η ανεξέλεκτη αγριάδα, δεν θα υπήρχαν τα αίσχη και η βεβήλωση στη διάρκεια των Σταυροφοριών του 1204 στο όνομα του Χριστιανισμού. Είναι η ίδια ανάγκη που κρατά ακόμα τις Απόκριες και τα Καρναβάλια και όλες εκείνες τις εκδηλώσεις "αναρχίας" ή του τύπου "όλα επιτρέπονται" κατά τις περιόδους των καρναβαλιών παγκοσμίως, με σκοπό να λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης των "συντεταγμένων" κοινωνιών! Είναι τα Μάταλα ή το Φαληράκι ή η Αγία Νάπα που λειτουργούν αποσυμφορητικά για 10ημέρες για τους τυπικούς προτεστάντες Άγγλους και λοιπούς "οργανωμένους" λαούς της εξευγενισμένης Ευρώπης, οι οποίοι έρχονται και "αποδιοργανώνονται" πλήρως σε όλα τα επίπεδα και ποικιλοτρόπως, έχοντας βιώσει όμως (365-10) ημέρες καθημερινής καταπίεσης και αποδοχής ενός κοινωνικού-εργασιακού-οικονομικού-πολιτικού πλαισίου.
Κάπως έτσι, προχώρησε η Ιστορία αγαπητοί μου, τόσους αιώνες. Μέσα από προσπάθειες και πισωγυρίσματα, άλματα και απονενοημένα διαβήματα, κατάφερε να βρει και να διεκδικήσει τις μεγάλες ελευθερίες και τα τεράστια ανθρώπινα δικαιώματα. Για να φτάσει ένα βήμα παραπέρα, στην άκρατη ελευθερία ή αλλώς ασυδοσία. Ήδη όμως, και μόνο ο όρος "άκρατη" έβαλε το σπόρο του Διονύσου στη νοηματοδότηση της ελευθερίας, καθώς η μάχη των "πρωτόγονων" και των "νεώτερων" δυνάμεων, βλέπετε είναι διαρκής και αέναη και με την παραμικρή ευκαιρία ο Διόνυσος υπεισέρχεται στη ζωή μας, παρυσφρύει και διαμορφώνει, όπως ακριβώς ο καταραμένος όφις... (να πάλι η θρησκεία στην Ιστορία).
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σήμερα. Σήμερα, η παγκόσμια κοινωνία φαίνεται να στρέφεται εκ νέου στα πιο ενδόμυχα, εσώψυχα, πρωτόγονα ένστικτα μας. Ενδεικτικό απο-κοινωνικοποίησης ή αλλιώς απο-μόνωσης; Φαίνεται ότι ο Διόνυσος έχει πάλι το πάνω χέρι, ο εκφυλισμός ανεβαίνει, η αναρχία, η απόλυτη αδιαφορία για την άποψη του άλλου, η απόλυτη επίδειξη, το απόλυτο απαστράπτον σύστημα που προωθεί εκλεκτικά την αψεγάδιαστη εξωτερική εμφάνιση (ακόμα και αν είναι παραφουσκωμένη με υαλουρονικό ή πλαστικό ή botox), κυριαρχούν. Η απόλυτη υπερκατανάλωση στα-φυλιών, ψεύτικων φιλιών και υποσχέσεων, σαρκικών απολαύσεων της στιγμής (όπως οι στιγμιαίοι καφέδες ένα πράμα), είναι η πανεύκολη καθημερινότητα για την οποία πληρώνεις αντί να πληρώνεσαι (=να γεμίζεις) από αυτήν...
Με άλλα λόγια, σήμερα πληρώνουμε διαρκώς για να μας αδειάζουν (σε ενέργεια, σε χρήμα, σε αξίες).
Ο Διόνυσος είναι παντού και συνεχώς και χορεύει στους δικούς του ξέφρενους ρυθμούς, μας κλείνει το μάτι, κρατά ένα τσαμπί από σταφύλι και ξέρει ότι πλέον είναι η εποχή του (έχει ο καιρός γυρίσματα φίλοι μου...).
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο λοιπόν, κατανοώ τις πιθανές νύξεις της γαλλικής επιτροπής περί διονυσιακού στοιχείου, καθώς "εύλογα" (κατά τη νοημοσύνη των υπεύθυνων) θέλει να αποτυπώσει το παράλογο των καιρών μας σε μια αφελή διονυσιακή συμπεριφορά χωρίς περιορισμούς, χωρίς δεύτερες σκέψεις, χωρίς να αντιληφθεί ότι ίσως ενοχληθούν κάποιοι "άλλοι", πιιο εγκρατείς. Δεν μπαίνουν απλά, οι άνθρωποι στον κόπο να το σκεφτούν από πριν, να προ-νοήσουν, καθώς διακατέχονται από τη μέθη του κρασιού του Διονύσου. Τίποτε άλλο δεν μετρά όταν ο άνθρωπος μεθά! Κατανοώ όμως και τους "άλλους" που παρεξηγήθηκαν και παρεξηγούνται και θίγονται όταν βάλλεται ο Μυστικός τους Δείπνος και όταν θεωρούν με τη δική τους νοημοσύνη ότι τους επιβάλλεται να τρώνε"αποφάγια και σάπια φαγητά" της σημερινής εποχής και ότι δεν αφήνουν τίποτα να ντυθεί από ένα πέπλο μυστικότητας, όταν όλα είναι στα φώτα της δημοσιότητας (υπό το άπλετο φως του star system...).
Υπάρχει διέξοδος από αυτό το δίπολο;
Υπάρχει. Για να δούμε όμως συνοπτικά, τι έχουμε πει έως τώρα. Είπαμε ότι η μια γνώση είναι αυτή των πρωτόγονων ενστίκτων μας που καθορίζουν τη μισή μας ύπαρξη. Η άλλη γνώση είναι αυτή των "ανώτερων" και πιο εκλεπτυσμένων σκέψεων μας που καθορίζουν την άλλη μισή μας ύπαρξη. Υπάρχει όμως και μια τρίτη γνώση, η οποία βρίσκεται πάνω από ("επί-") των δυο προηγούμενων γνώσεων και ονομάζεται γι' αυτό "Επίγνωση". Είναι ένα άλλο επίπεδο ολοκλήρωσης των γνώσεων, είναι εκείνη η γνώση (η Υπεργνώση, αν θέλετε) που μας βοηθά να αποφασίσουμε ποια γνώση να χρησιμοποιήσουμε ανάλογα της περίστασης, των συνθηκών και των καταστάσεων που ζούμε κάθε φορά, κάθε στιγμή, σε κάθε εναλλασσόμενο περιβάλλον της καθημερινότητάς μας. Με λίγα λόγια, άλλο "γνωρίζω", άλλο "κατανοώ" και "αντιλαμβάνομαι". Σήμερα η γνώση είναι άπλετη και πολλαπλασιάζεται, μα η επίγνωση (η συνειδητή κατανόηση και αντίληψη) όλο και μειώνεται, με αποτέλεσμα να ατροφεί. Και νομίζω, η επίγνωση είναι αυτή που μας ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα είδη έως τώρα (φυσικά ή τεχνητά). Είναι αυτή που θα μας κάνει να απελευθερωθεί το διονυσιακό στοιχείο όταν βρισκόμαστε σε ένα γλέντι ή ένα πανηγύρι και είναι η ίδια ικανότητα που θα προστατεύσει την ευγένεια, την αξιοσύνη και την σοβαρότητα όταν ανακοινώνεις τον θάνατο ενός ασθενούς στους συγγενείς τους.
Είναι εκείνη η γνώση-αντίληψη που ξέρει πότε να λέει στο Διόνυσο (τις καταβολές μας δηλαδή) ότι μας παίρνει η ζωή μας και πότε να του λέει ότι μας δίνει τη ζωή μας, κάτι που αποτυπώνεται εξαιρετικά στο σπουδαίο για τη φιλοσοφία του παρακάτω τραγούδι του Ξυλούρη που κατορθώνει και χωρά τον Διόνυσο του καλοκαιριού, τον Αρχάγγελο, την Παναγιά, τον Γαβριήλ... Τίποτε άλλο δεν έχω να πω μετά από αυτό.
"Διόνυσε καλοκαίρι μας"
Στίχοι: Κώστας Κινδύνης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης
